|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 5
Kısaltmalar 13
Şekiller Listesi 17
Giriş 19
Birinci Bölüm
GENEL OLARAK İNTERNET, İNTERNETİN ÖZELLEŞTİRİLMESİ SÜRECİ, İNTERNET YÖNETİŞİMİNE İLİŞKİN ULUSAŞIRI VE ULUSLARARASI AKTÖRLER VE KÜRESEL İDARE HUKUKUNDA İNTERNET
I. İNTERNET KAVRAMI VE İNTERNETİN TARİHSEL GELİŞİMİ 23
A. İnternet Kavramı 23
B. İnternetin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi 25
II. İNTERNETİN ÖZELLEŞTİRİLMESİ SÜRECİ 30
A. NSFNET’ten İnternete 30
B. Türkiye’de İnternetin Serbestleşme ve Türk Telekom’un Özelleştirilme Süreci 34
1. İnternet Hizmetinde Serbestleşme 36
2. Türk Telekom’un Özelleştirilmesi ve Ortaklık Yapısındaki Değişiklikler 38
3. Türk Telekom’un Hukuki Niteliği 40
III. İNTERNETİN DİJİTAL YÖNETİŞİMİNDE ROL ALAN ULUSAŞIRI ve ULUSLARARASI AKTÖRLER 41
A. İnternet Alan Adları Sistemi–Domain Name System (DNS) ve Internet Corporation for Assigned Names And Numbers (ICANN) 42
B. Internet Governance Forum (IGF) 47
C. The Internet Society (ISOC), Internet Engineering Task Force (IETF) ve Çeşitli İnternet Standartları Kuruluşları 50
D. International Telecommunication Union (ITU) 52
E. W3 Konsorsiyumu (World Wide Web Consortium) 54
IV. KÜRESEL İDARE HUKUKU ve İNTERNET 55
A. Genel Olarak Küresel İdare Hukuku Kavramı 55
B. İnternet Sektöründe Küresel İdare Hukukunun Görünümü 58
İkinci Bölüm
İNTERNET HİZMETİ
I. İNTERNET HİZMETİ İLE KAMU HİZMETİ, EVRENSEL HİZMET, ELEKTRONİK HABERLEŞME HİZMETİ ARASINDAKİ İLİŞKİ 63
A. Kamu Hizmeti ve İnternet Hizmetleri Kavramları 63
1. Kamu Hizmeti 63
2. İnternet Hizmetleri 70
B. Türkiye’de Evrensel Hizmet, Elektronik Haberleşme Hizmeti ve İnternet Hizmeti Kesişimi 72
1. Evrensel Hizmet Olarak İnternet 72
2. Elektronik Haberleşme Hizmeti Olarak İnternet 74
C. İnternet Hizmetinin Türk Hukuku’ndaki Hukuki Niteliği 80
D. Karşılaştırmalı Hukuktaki Durum 82
1. Avrupa Birliği 82
2. Amerika Birleşik Devletleri 85
3. Norveç 89
II. EVRENSEL HİZMET VE ELEKTRONİK HABERLEŞME HİZMETİ İLKELERİ ÇERÇEVESİNDE İNTERNET HİZMETİNE YÖNELİK KAMUSAL YÜKÜMLÜLÜKLER 90
A. Elektronik Haberleşme Hizmeti Yönünden 90
1. İktisadi Yükümlülükler 91
a. Serbest ve Etkin Rekabet Ortamının Sağlanması ve Korunması 91
b. Tüketici Hak ve Menfaatlerinin Gözetilmesi 93
c. Kalkınma Planları ve Stratejilerin Gözetilmesi 94
d. Hizmet Karşılığı Alınacak Ücretin Serbestçe Belirlenmesi 95
2. Sosyal Yükümlülükler 96
a. Tarafsız Davranma 96
b. Makul Ücret ve Hizmetten Yararlanmayı Teşvik 97
c. Nispi Eşitliği Gözetme 98
3. Hizmet Kalitesine İlişkin Yükümlülükler 99
a. Kaynak Verimliliğini Gözetme ve Uluslararası Standartlara Uygunluk 99
b. Kalite Artışını Teşvik 101
4. Milli Güvenlik ve Kamu Düzenine İlişkin Yükümlülükler 102
a. Milli Güvenlik ve Kamu Düzenine Öncelik Verilmesi 102
b. Kamu Düzenine İlişkin Unsurlarda Uluslararası Normlara Uygunluk 103
c. Şebeke ve Bilgi Güvenliğinin Temin Edilmesi 103
B. Evrensel Hizmet Yönünden 105
1. Eşitlik ve Nesnellik 108
2. Makul Fiyat ve Dezavantajlı Grupların Gözetilmesi 109
3. Kalite 110
4. Devamlılık 112
III. İNTERNET HİZMETİNİN KURULMASI VE İŞLETİLMESİNİN İDARE HUKUKU BOYUTU 113
A. İnternet Hizmetinin Özel Kişilere Gördürülmesi 113
1. İnternet Hizmetinin Gördürülüş Usulü: Yetkilendirme 114
a. Yetkilendirme Usulü 114
b. Erişim Sağlayıcılar Açısından Ek Gereklilik: Faaliyet Belgesi 121
c. Yetkilendirmenin Sona Ermesi 124
2. Geçmişten Gelen Bir İstisna: İmtiyaz 127
B. İnternet Altyapısı 131
1. Fiziki Altyapı 133
a. Taşınmaz İhtiyacı ve Geçiş Hakkı 134
aa. Taşınmaz İhtiyacı ve Tesis Paylaşımı 134
bb. Geçiş Hakkı 136
b. Altyapı Maliyetinin Yükümlüsü 138
2. Dijital Altyapı 140
IV. AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA İŞLETMECİ YÜKÜMLÜLÜĞÜ OLARAK AĞ TARAFSIZLIĞI VE AÇIK İNTERNET ANLAYIŞI 142
A. Genel Olarak 142
B. Sıfır Tarife Uygulaması ve Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın Yaklaşımı 145
C. Türkiye’deki Durum 149
Üçüncü Bölüm
İNTERNET GÜVENLİĞİ
I. KOLLUK FAALİYETİ OLARAK İNTERNET GÜVENLİĞİ 153
A. İnternet Güvenliğinin Kolluk Faaliyeti İçerisindeki Yeri 153
1. Genel Olarak İdarenin Kolluk Faaliyeti 153
2. İnternet Güvenliği Kavramı 154
3. İnternet Güvenliğinin Kolluk Faaliyetleri İçerisindeki Yeri 158
a. Adli Kolluk Faaliyetlerinde 158
b. Siyasi Kolluk Faaliyetlerinde 159
c. İdari Kolluk Faaliyetlerinde 162
B. İnternet Kolluğunun Amacı Olarak: Dijital Kamu Düzeni 164
C. Türkiye’de İnternet Kolluğu 167
II. DİJİTAL KAMU DÜZENİNİN UNSURU ve İNTERNET GÜVENLİĞİNİN ÜST KAVRAMI: SİBER GÜVENLİK 169
A. Siber Güvenlik Kavramı 169
B. Türkiye’de Siber Güvenliğe İlişkin Düzenlemeler ve Kapsamları 173
1. 7545 Sayılı Siber Güvenlik Kanunu Öncesindeki Dönem 173
2. 7545 Sayılı Siber Güvenlik Kanunu Sonrasındaki Dönem 179
C. Siber Güvenlik ve İnternet Güvenliği İlişkisi 183
D. Siber Dayanıklılık ve Siber Güvenlik: Ex Ante ve Ex Post 186
III. İNTERNET GÜVENLİĞİNİ SAĞLAMAYA YÖNELİK ÇEŞİTLİ HUKUKİ VASITALAR 189
A. Güvenli İnternet Hizmeti 189
1. Genel Olarak 189
2. Güvenli İnternet Hizmeti Profilleri ve Listelerin Belirlenmesi 190
3. Güvenli İnternet Hizmetine İlişkin İşletmeci Yükümlülükleri 191
B. Filtreleme 193
C. İnternet Erişiminin Engellenmesi 195
1. Erişim Engelleme Yöntemleri 195
a. URL Tabanlı Engelleme 196
b. Derin Paket Analiziyle Engelleme 197
c. IP ve Protokol Tabanlı Engelleme 198
d. Alan Adı Sistemi (DNS) Tabanlı Engelleme 199
2. Türk Hukuku’nda Erişimin Engellenmesi 200
a. Erişimin Engellenmesi Sebepleri 200
aa. Katalog Suçlar Sebebiyle İçeriğin Çıkarılması ve/veya Erişimin Engellenmesi 201
bb. Gecikmesinde Sakınca Bulunan Haller Sebebiyle İçeriğin Çıkarılması ve/veya Erişimin Engellenmesi 205
cc. Özel Hayatın Gizliliğinin İhlali Sebebiyle İçeriğe Erişimin Engellenmesi 207
dd. Sosyal Ağ Sağlayıcılarla İlgili İlave Yükümlülükler 210
b. Anayasa Mahkemesi’nin Yaklaşımı 214
aa. 5651 sayılı Kanun’un 9’uncu Maddesinin İptali 214
bb. Maddi ve Manevi Varlığın Korunması Hakkı Yönünden 217
cc. İfade Özgürlüğü Yönünden 219
dd. Adil Yargılanma Hakkı Bağlamında Masumiyet Karinesi Yönünden 221
3. Avrupa Birliği Dijital Hizmetler Yasası’ndaki (Digital Services Act) Düzenleme 222
a. Genel Olarak 222
b. Çok Büyük Çevrim İçi Platformlar ve Çok Büyük Çevrim İçi Arama Motorlarına Erişim Engeli Getirilmesi 225
c. Değerlendirme 227
D. Bant Genişliğinin Daraltılması 229
1. Genel Olarak 229
2. İnternet Hizmetine Yönelik Bir Tedbir Olarak 232
3. Şebekeler Üstü Hizmet Sağlayıcılara Yönelik Olarak 235
4. İnternet Kolluk Faaliyeti Olarak 237
a. Türkiye’de Temsilci Belirlememe ve Bunu Bildirmeme Sebebiyle Bant Genişliğinin Daraltılması 237
b. Belirli Suçlarla İlgili Bilgi Vermeme Sebebiyle Bant Genişliğinin Daraltılması 238
c. İçeriğin Çıkarılması ve/veya Erişimin Engellenmesi Kararının Yerine Getirilmemesi Sebebiyle Bant Genişliğinin Daraltılması 239
E. Sanal Devriye 240
F. Kişisel Veriler Yönünden Koruma Mekanizmaları 243
1. Genel Olarak 243
2. Elektronik Haberleşme Sektöründe Kişisel Verilerin Korunması 246
3. İdarenin Dijital Alandaki Faaliyetlerinde Kişisel Verileri Koruma Yükümlülüğü: Siber Dayanıklı İdare İhtiyacı 249
Sonuç 253
Kaynaklar 263
Kavram Dizini 285 |