|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 7
Tablo Listesi 17
Kısaltmalar 19
Birinci Bölüm
MALİ SUÇLARLA MÜCADELEDE ULUSAL VE ULUSLARARASI HUKUKİ ÇERÇEVE
I. MALİ İSTİHBARAT BİRİMİ 21
A. Mali Suçların Önlenmesinde Mali İstihbarat Birimlerinin Önemi 21
B. MASAK’ın Kuruluşu 24
C. MASAK’ın Görev ve Yetkisi 24
II. 5549 SAYILI SUÇ GELİRLERİNİN AKLANMASININ ÖNLENMESİ HAKKINDA KANUN 26
A. Genel Olarak 26
B. Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama Suçu, Aşamaları ve Yöntemleri 26
1. Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama Suçu 26
a. Suç Tipi Hakkında Genel Bilgiler 26
b. Suçun Unsurları 28
c. Etkin Pişmanlık 31
d. Yaptırım 32
2. Aklama Aşamaları 32
a. Yerleştirme (Placement) Aşaması 32
b. Ayrıştırma (Layering) Aşaması 33
c. Bütünleştirme (Integration) Aşaması 34
3. Aklama Yöntemleri 35
a. Şirinler (Smurfing) Yöntemi 35
b. Parçalama (Structuring) Yöntemi 37
c. Nakit Kaçakçılığı (Cash Smugling) 38
d. Paravan ve Hayali Şirketlerin Kurulması 40
e. Vergi Cennetleri ve Kıyı Bankacılığı Yöntemi 42
f. Ticaret Temelli Aklama (Trade Based Money Laundering) 44
g. Döviz Büroları Aracılığıyla Suç Gelirlerinin Aklanması 46
h. Havala veya Yeraltı Bankacılığı Sistemi Aracılığıyla Suç Gelirlerinin Aklanması 47
j. Nakit Ağırlıklı Çalışan İşyerleri Aracılığıyla Suç Gelirlerinin Aklanması (Cash–Intensive Business) 48
k. Kripto Varlıklar Aracılığıyla Suç Gelirlerinin Aklanması 50
C. 5549 Sayılı Kanun Kapsamında İkincil Mevzuat 60
III. 6415 SAYILI TERÖRİZMİN FİNANSMANININ ÖNLENMESİ HAKKINDA KANUN 63
A. Genel Olarak 63
B. Terörizmin Finansmanı Suçu ve Yöntemleri 64
1. Terörizmin Finansmanı Suçu 64
2. Terörizmin Finansmanı Yöntemleri 67
a. Devlet Destekli Terörizmin Finansmanı 68
b. Yasal Olmayan Finansman Kaynakları Kullanımı Yoluyla Terörizmin Finansmanı 70
c. Yasal Faaliyetlerin Kötüye Kullanımı Yoluyla Terörizmin Finansmanı 72
d. Halk Desteği Yoluyla Terörizmin Finansmanı 75
3. Malvarlığının Dondurulması 76
a. Malvarlığının Dondurulması Kararının Verilmesi 76
b. Dondurulan Malvarlığının İcrası ve Yönetimi 80
C. 6415 Sayılı Kanun ve İkincil Mevzuat 81
IV. 7262 SAYILI KİTLE İMHA SİLAHLARININ YAYILMASININ FİNANSMANININ ÖNLENMESİNE İLİŞKİN KANUN 83
V. ULUSLARARASI SGA/TF DÜZENLEMELERİ 85
A. Uluslararası Sözleşmeler 85
1. Uyuşturucu ve Psikotrop Maddelerin Kaçakçılığına Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (Viyana Konvansiyonu) 85
2. Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (Palermo Konvansiyonu) 86
3. Suçtan Kaynaklanan Gelirlerin Aklanması, Araştırılması, Ele Geçirilmesi ve El Konulmasına İlişkin Sözleşme (Strasbourg Konvansiyonu) 87
4. Suç Gelirlerinin Aklanması, Araştırılması, El Konulması, Müsaderesi ve Terörizmin Finansmanına İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi (Varşova Sözleşmesi) 87
5. Terörizmin Finansmanının Önlenmesine Dair Uluslararası Sözleşme 88
B. Mali Eylem Görev Gücü (FATF) 88
1. Genel Olarak FATF 88
2. FATF’nin 40 Tavsiyesi 89
3. 11 Immediate Outcome–IO (Kısa Vadeli Sonuç) 93
4. FATF’nin Yapısı ve Karşılıklı Değerlendirme Raporları (Mutualuation Report–MER) 96
C. Avrupa Birliği Direktifleri 99
1. 91/308/EEC Direktifi (Birinci AML Direktifi) 99
2. 2001/97/EC Direktifi (İkinci AML Direktifi) 100
3. 2005/60/EC Direktifi (Üçüncü AML/CFT Direktifi) 101
4. Directive (EU) 2015/849 (Dördüncü AML/CFT Direktifi) 102
5. Directive (EU) 2018/843 Direktifi (Beşinci AML/CFT Direktifi) 103
6. Directive (EU) 2024/1640 Direktifi 104
D. Egmont Group 106
F. Diğer Kuruluşlar 108
İkinci Bölüm
5549 SAYILI KANUN KAPSAMINDA YÜKÜMLÜLER
I. YÜKÜMLÜ KAVRAMI 111
II. FİNANSAL KURULUŞLAR 112
III. FİNANSAL OLMAYAN BELİRLİ İŞ VE MESLEKLER (FOBİM) 113
IV. DİĞER YÜKÜMLÜLER 116
V. 2025 ULUSAL RİSK DEĞERLENDİRMESİ KAPSAMINDA YÜKÜMLÜLÜLERİN RİSKLERİ 119
A. URD Kapsamında SGA/TF Riskleri ve Riskli Sektörler 119
1. URD Kapsamında SGA/TF Riskleri 119
2. Yüksek Riskli Sektörler 121
3. Orta–Yüksek Riskli Sektörler 121
4. Orta Riskli Sektörler 122
5. Orta–Düşük Riskli Sektörler 123
6. Düşük Riskli Sektörler 123
B. URD Kapsamında KİSYF Riskleri ve Riskli Sektörleri 123
Üçüncü Bölüm
5549 SAYILI KANUN KAPSAMINDA YÜKÜMLÜLÜKLER
I. 5549 SAYILI KANUN KAPSAMINDA GENEL OLARAK YÜKÜMLÜLÜKLER 127
II. MÜŞTERİNİN TANINMASI YÜKÜMLÜLÜĞÜ (CUSTOMER DUE DILIGENCE) 131
A. Kimlik Tespiti Yükümlülüğü (Know Your Customer–KYC) 133
1. Gerçek Kişilerde Kimlik Tespiti 135
a. Müşteriden Alınması Gereken Bilgiler ve Teyit Belgeleri 135
b. Kimlik Teyidinde Kullanılan Resmi Kimlik Hükmündeki Kimlik Belgeleri 138
c. Kimlik Teyidinde Kullanılan Bakanlıkça Uygun Görülen Kimlik Belgeleri 139
d. Adres Teyidinde Kullanılan Başkanlıkça Uygun Görülen Diğer Belge ve Yöntemler 140
e. Teyide Esas Belgelerin İbrazı ve Saklanması 141
2. Ticaret Siciline Kayıtlı Tüzel Kişilerde Kimlik Tespiti 143
a. Müşteriden Alınması Gereken Bilgiler ve Teyit Belgeleri 143
b. Yurt Dışında Yerleşik Tüzel Kişilerde Kimlik Tespiti 146
c. Teyide Esas Belgelerin İbrazı ve Saklanması 147
3. Diğer Kişilerde Kimlik Tespiti 147
a. Genel Olarak 147
b. Başkası Adına Hareket Edenlerde Kimlik Tespiti 148
B. Uzaktan Kimlik Tespiti 150
1. Genel Olarak Uzaktan Kimlik Tespiti 150
2. Uzaktan Kimlik Tespitine İlişkin Usul ve Esaslar 151
3. Yükümlüler İtibarıyla Uzaktan Kimlik Tespiti 154
4. Uzaktan Kimlik Tespitinde Alınması Gereken Bilgiler ve Teyit Usulleri 154
C. Basitleştirilmiş Tedbirler (Simplified Measures/Simplified Due Diligence–SDD) 157
1. Genel Olarak Basitleştirilmiş Tedbirler 157
2. Basitleştirilmiş Tedbirlerin Uygulanabileceği Durumlar 159
D. Başkası Hesabına Hareket Edenlerde Kimlik Tespiti 165
1. Duyuru Asma Yükümlülüğü 166
2. Yazılı Beyan Alma Yükümlülüğü 167
E. Gerçek Faydalanıcının Tanınması (Beneficial Ownership) 167
1. Müşterinin Ticaret Siciline Kayıtlı Tüzel Kişi Olması Halinde Gerçek Faydalanıcının Tespiti 168
2. Müşterinin Diğer Tüzel Kişiler ile Tüzel Kişiliği Olmayan Teşekküller Olması Halinde Gerçek Faydalanıcının Tespiti 171
F. Özel Dikkat Gerektiren İşlemler 172
G. Teknolojik Risklere Karşı Tedbir Alınması 173
H. Riskli Ülkelerle İlişkiler (Higher Risk Countries) 174
J. Müşteri Durumunun ve İşlemlerin İzlenmesi 174
K. Üçüncü Tarafa Güven (Reliance on Third Parties) 175
1. Genel Olarak Üçüncü Tarafa Güven İlkesi 175
2. Üçüncü Tarafa Güven İlkesinin Şartları 177
L. Muhabirlik İlişkisi (Correspondent Relationship) 177
1. Genel Olarak Muhabirlik İlişkisi 177
2. Yurt Dışı Muhabirlik İlişkisi Şartları 180
M. Elektronik Transferler (Wire Transfers) 181
N. Kripto Varlık Transferleri (Virtual Asset Transfers) 186
O. Sıkılaştırılmış Tedbirler (Enhanced Measures/Enhanced Customer Due Diligence Measures (EDD)) 190
1. Genel Olarak Sıkılaştırılmış Tedbirler 190
2. Kamusal Nüfuz Sahibi Kişilere (Politically Exposed Person–PEP) Yönelik Getirilen Sıkılaştırılmış Tedbirler 191
3. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılara Yönelik Getirilen Sıkılaştırılmış Tedbirler 194
a. Uyum Yönetmeliği Kapsamında KVHS’lere Yönelik Alınması Gereken Sıkılaştırılmış Tedbirler 194
aa. Finansal Kuruluşların Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarla İş İlişkisi Tesisinde Alması Gereken Sıkılaştırılmış Tedbirler 194
bb. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Müşterileriyle İş İlişkisi Tesisinde Alması Gereken Sıkılaştırılmış Tedbirler 195
b. 29 No.lu Tebliğ Kapsamında Alınması Gereken Sıkılaştırılmış Tedbirler 195
aa. Seyahat Kuralı 195
bb. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarında Bekleme Kuralı 197
cc. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarında Limit Kuralı 198
dd. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarının Alması Gereken Diğer Tedbirler 200
4. Terminal Hizmetine (Point of Sale–POS Hizmeti) Yönelik Getirilen Sıkılaştırılmış Tedbirler 201
5. Uzaktan Kimlik Tespitine Yönelik Getirilen Sıkılaştırılmış Tedbirler 204
Ö. Müteakip İşlemlerde Kimlik Tespiti 206
P. İşlemin Reddi ve İş İlişkisinin Sona Erdirilmesi 207
III. ŞÜPHELİ İŞLEM BİLDİRİMİ YÜKÜMLÜLÜĞÜ (SUSPICIOUS TRANSACTION REPORT) 207
A. Genel Olarak Şüpheli İşlem Bildirimi 207
1. Şüpheli İşlem Bildirimi Nedir? 208
2. Şüpheli İşlemleri Kim Bildirir? 211
a. Uyum Görevlisi Atanması Zorunlu Olan Yükümlülerde Bildirim 211
b. Diğer Yükümlülerde Bildirim 212
3. Şüpheli İşlem Bildirimi Ne Zaman ve Nasıl Bildirilir? 213
a. Şüpheli İşlemin Bildirim Zamanı 213
b. ŞİB Formu ve Gönderimi 214
aa. ŞİB Formunun İçeriği 214
bb. ŞİB Formunun Elektronik ve Posta Yoluyla Gönderimi 217
B. İşlemlerin Ertelenmesi 218
1. Şüpheli İşlem Bildirimlerine İstinaden İşlemin Ertelenmesi 220
2. Başkanlıkça Tespit Edilen Malvarlıklarına İlişkin İşlemin Ertelenmesi 222
3. Yurtdışı Muadil Kurumlardan Alınan Talepler Neticesinde İşlem Ertelenmesi 222
C. Şüpheli İşlem Bildiriminin Gizliliği 223
D. Yükümlüler İtibarıyla Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberleri 223
IV. EĞİTİM, İÇ DENETİM, KONTROL VE RİSK YÖNETİM SİSTEMLERİ İLE DİĞER TEDBİRLER 229
A. Uyum Programının Kapsamı (Compliance Program) 229
1. Uyum Programı Oluşturacak Yükümlüler 231
2. Kurum Politikası ve Prosedürleri 232
a. Kurum Politikası ve Prosedürlerinin Oluşturulması 232
b. Kurum Politikası ve Prosedürlerinin İçeriği 233
3. Risk Yönetimi Faaliyetlerinin Yürütülmesi 236
a. Risk Yönetim Politikasının Oluşturulması 236
b. Risk Temelli Yaklaşım (Risk–Based Approach–RBA) 239
c. Müşteri, Ürün/Hizmet/İşlem ve Coğrafi/Ülke Riskleri 240
aa. Müşteri Riski 241
bb. Ürün/Hizmet/İşlem Riski 243
cc. Coğrafi/Ülke Riski 245
d. Risk Skorlaması 246
e. Yüksek Derecede Riskli Gruplara Yönelik İlave Tedbirler 246
4. İzleme ve Kontrol Faaliyetlerinin Yürütülmesi (Ongoing Monitoring) 248
a. İzleme ve Kontrol Faaliyetlerinin Önemi 248
b. Uyum Yönetmeliği Kapsamında İzleme ve Kontrol Faaliyetleri 249
c. İzleme ve Kontrol Faaliyetlerinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 250
5. Uyum Görevlisi ve Uyum Birimi (Compliance Officer and Compliance Unit) 251
a. Uyum Görevlisi ve Uyum Görevlisi Yardımcısının Atanması 251
b. Uyum Görevlisinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları 255
c. Uyum Görevlisinin ve Uyum Görevlisi Yardımcısının Görevinden Ayrılması 257
d. Uyum Birimi/Departmanı 258
6. Eğitim Faaliyetlerinin Yürütülmesi 258
a. Eğitim Politikası ve Eğitim Faaliyetleri 258
b. Eğitim Konuları ve Eğitim Sonuçlarının Bildirimi 260
7. İç Denetim Faaliyetlerinin Yürütülmesi 262
8. Uyum Programı Kapsamında Yönetim Kurulunun Yetki ve Sorumluluğu 264
B. Finansal Grup 266
1. Finansal Grubun Mahiyeti 266
2. Finansal Grubun Uyum Programı 269
3. Finansal Grubun Uyum Görevlisi ve Uyum Birimi 270
4. Grup İçi Bilgi Paylaşımı 272
C. Münhasıran Uyum Görevlisi Atayacak Yükümlüler 274
1. Münhasıran Uyum Görevlisinin Atanması ve Görevinden Ayrılması 275
2. Münhasıran Uyum Görevlisinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları 277
D. FOBİM’lerin Sorumlulukları 277
V. DEVAMLI BİLGİ VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 278
VI. BİLGİ VE BELGE VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 279
VII. MUHAFAZA VE İBRAZ YÜKÜMLÜLÜĞÜ 280
VIII. ELEKTRONİK TEBLİGAT YÜKÜMLÜLÜĞÜ 281
Dördüncü Bölüm
YÜKÜMLÜLÜK DENETİMİ VE YAPTIRIMLAR
I. YÜKÜMLÜLÜK DENETİMİ 283
A. Denetimin Kapsamı 285
B. Denetim Elemanının Görevlendirilmesi ve Yetkileri 287
C. Denetim Raporları 288
II. YAPTIRIMLAR 291
A. Kabahatler 292
1. Müşterinin Tanınması, Şüpheli İşlem Bildirimi ve Devamlı Bilgi Verme Yükümlülüklerinin İhlalinde İdari Para Cezası 293
2. Elektronik Tebligat Yükümlülüğünün İhlalinde İdari Para Cezası 297
3. Eğitim, İç Denetim, Kontrol ve Risk Yönetim Sistemleri ile Diğer Tedbirlerin İhlali Halinde İdari Para Cezası 297
4. Tekerrür 300
5. Kanun Yolu 304
B. Suçlar 304
1. Şüpheli İşlem Bildirimi Gizliliğinin İhlali Halinde Adli Ceza 305
a. 5549 Sayılı Kanun Kapsamında Şüpheli İşlem Bildiriminin Gizliliği 307
b. Yükümlülerin Korunması 308
c. ŞİB Gizliliğinin İhlali Halinde Adli Ceza 309
2. Bilgi ve Belge Verme Yükümlülüğünün İhlali Halinde Adli Ceza 309
3. Muhafaza ve İbraz Yükümlülüğünün İhlali Halinde Adli Ceza 310
4. Başkası Hesabına İşlem Yapıldığının Beyan Edilmemesi Halinde Adli Ceza 310
5. Sırrın İfşaı Halinde Adli Ceza 312
Kaynakça 315
Ekler 325
Kavram Dizini 407 |