|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 7
Kısaltmalar 27
Giriş 33
I. Konunun Önemi 33
II. Çalışmanın Amacı ve Kapsamı 34
Birinci Bölüm
SİGORTANIN TEMEL UNSURLARI
I. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE HUKUKİ NİTELİĞİ 37
II. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN KURULMASI, ŞEKLİ VE HUKUKİ ÇERÇEVESİ 37
A. Poliçenin Yazılı Şekli ve Hukuki Önemi 38
B. Poliçenin İspat ve Yorum Fonksiyonu 38
C. Sigortacının Bilgilendirme /Aydınlatma Yükümlülüğü 39
D. Bilgilendirme Belgeleri ile Poliçe Arasındaki İlişki 39
E. Sözleşme Süresince Devam Eden Bilgilendirme Yükümlülüğü 40
F. Bilgilendirme Yükümlülüğünün Yönetmelik Çerçevesinde Değerlendirilmesi 40
G. Broker Aracılığıyla Bilgilendirme 40
H. Değerlendirme 41
I. Poliçe Teslim Yükümlülüğü ve Sigortacının Sorumluluğu 41
İ. Poliçenin Kaybı ve Hiç Düzenlenmemesi Hâlleri 41
J. Ticari Sözleşmeler ve Kamu İhale Hukuku Bakımından Etkileri 41
III. YABANCI KELİME KULLANIM YASAĞI VE SİGORTA BELGELERİNE ETKİSİ 42
IV. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN GEÇERLİLİĞİ VE KURULMASINA İLİŞKİN HÜKÜMLER 42
A. Sigortanın Kapsamı ve Risklerin Belirlenmesi (TTK m.1409 & SK m.11/4) 42
B. Geçerli Olmayan Sigorta (TTK m.1404) 43
C. Sigorta Menfaatinin Önemi (TTK m.1408) 44
D. Temsil Yoluyla Sigorta (TTK m.1406–1407) 44
E. Sigorta Sözleşmesinin Kurulması ve Susma (TTK m.1405) 44
F. Sigorta Süresi ve Dönemi (TTK m.1410–1411) 45
G. Poliçe, Özel Şart ve Genel Şart Uyumu 45
V. TEMİNATIN VERİLİŞ ŞEKLİ 46
A. Paket Poliçe ve Ek Teminat Kavramlarının Hukuki Ayrımı 46
B. Ek Teminatın Hukuki Niteliği ve Ana Sözleşme İlişkisi 47
C. Teminatın Veriliş Şeklinin Muhasebeleştirme Boyutu 47
VI. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN YANLIŞ DÜZENLEMESİ, EKSİK TEMİNAT VE RİZİKOYLA UYUMSUZLUK 48
VII. UYGULAMADA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR 49
VIII. SIK KARŞILAŞILAN HATALAR VE RİSKLER 50
IX. SİGORTA ETTİRENİN DİĞER HUKUKİ İLİŞKİLERİNİN SİGORTAYA ETKİSİ 52
A. Sözleşmelerin Birbiri ile Bağlantılı ve Uyumlu Olması 52
1. Ana Sözleşme–Alt Sözleşme–Poliçe Kurgusu (Back–to–Back Uyum) 52
2. Çok Taraflı Yapılarda (JV / consortium) Sigortalı Tanımı ve Risk Paylaşımı 53
3. Grup Şirketleri, Bağlı Ortaklıklar ve “Sigortalı / Ek Sigortalı / Lehtar” Mimarisi 53
4. Sigorta Klozu Kaynaklı Yükümlülüklerin Poliçeye Birebir Taşınması (Eşleştirme İlkesi) 54
B. Diğer Hukuki İlişkilerin Sigortaya Etkisi 54
1. Ticari Sözleşmelerden Doğan Yükümlülükler 54
2. Hukuki İlişki Kaynaklı Riskler 54
3. Sorumluluk Rejimi ve Tazminatın Belirlenmesi 55
X. TİCARİ İLİŞKİLERDE VEYA KAMU İHALELERİNDE YER ALAN SİGORTA KLOZLARI İLE SİGORTA SÖZLEŞMESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ 55
XII. FRONTING İŞLERDE REASÜRANS ŞARTLARI, SİGORTA ŞARTLARI VE ÖZEL WORDINGLER ARASINDAKİ İLİŞKİ 55
XIII. SİGORTA İLİŞKİSİ İLE REASÜRANS İLİŞKİSİNİN HUKUKİ AYRIMI VE SÖZLEŞMESEL ETKİLERİ 57
A. Genel Olarak 57
B. Ruhsat Şartı ve Kamu Düzeni Boyutu 58
C. Ticari Sözleşmelerde Sigorta ve Reasürans Ayrımının Önemi 58
D. Kamu İhale Hukuku, Sigorta Alımı İhaleleri ve Teknik Şartnameler Bakımından Değerlendirme 59
E. Reasürans Türlerine Göre Değerlendirme 59
1. Orantılı (Proportional) ve Orantısız (Non–Proportional) Reasürans Türleri 59
2. Fakültatif ve Trete Reasürans Ayrımı Bakımından 60
3. Sonuç ve Değerlendirme 61
XIV. SİGORTA SÖZLEŞMELERİNDE HUKUK SİSTEMLERİNİN ETKİSİ: COMMON LAW– CIVIL LAW 62
A. Uluslararası Sigorta Hukukunda Sistemsel Yaklaşımlar: Common Law ve Civil Law Perspektifleri 62
1. Sözleşme Serbestisi ve Emredici Kuralların Rolü 62
2. Zımni Şartlar, Kanuni Hükümler ve Sözleşmeye Etkileri 63
3. Risk Dağılımı, Halefiyet ve Rücu Rejimi 63
4. Sözleşme Yorumunda “Four Corners Rule” ve Amaçsal Yorum 63
5. Şekil Şartları, Geçerlilik ve İspat Rejimi 63
B. Sigorta Hükümlerinin Farklı Hukuk Sistemleri Bağlamında Uyumlaştırılması 64
1. Common Law Kökenli Kavramların Civil Law’a Aktarımı 64
2. Rücudan Feragat ve Kamu Düzeni Sınırı 64
3. Claims Made – Occurrence Ayrımı 64
4. Terminoloji, Yorum Riski ve Teknik Tanım Zorunluluğu 64
5. Çift Hukuklu ve Çift Dilli Sözleşmeler (FIDIC Uygulamaları) 64
6. Yerel Mevzuata Uyum ve Geçerlilik Riski 65
C. Sonuç ve Değerlendirme 65
İkinci Bölüm
TİCARİ SÖZLEŞMELERDE SİGORTA KLOZLARI
I. KAVRAMSAL VE HUKUKİ ÇERÇEVE 67
A. Sigorta Klozunun Tanımı ve İşlevi 68
B. Sigorta Klozlarının Hukuki Niteliği 69
C. Borçlar Hukuku Bağlamında Sigorta Klozları 69
D. Sözleşme Serbestisi ve Sigorta Yükümlülüğü İlişkisi 70
E. Sigorta Klozları ile Risk Dağılımı İlişkisi 70
F. Karşılaştırmalı Hukuk ve Uluslararası Uygulama 70
1. Türk Hukuku ve Common Law’da Sigorta Klozları 70
2. Sigorta Klozlarının Condition Precedent Niteliği 71
3. FIDIC ve Common Law Yaklaşımının Türk Hukukuna Etkisi 72
4. Uluslararası Tahkim Kararlarında Sigorta Klozları 72
II. ZORUNLU VE İHTİYARİ SİGORTA KLOZLARI AYRIMI 73
A. Zorunlu Sigortaların Sözleşmelere Yansıması 73
B. İhtiyari Sigortaların Sözleşmesel Fonksiyonu 73
C. Zorunlu Sigortanın İhtiyari Sigortayla Genişletilmesi 73
D. Mevzuat Kaynaklı Sigorta Yükümlülükleri 74
E. Taraf İradesiyle Doğan Sigorta Yükümlülükleri 74
F. Zorunlu ve İhtiyari Sigorta Klozlarının Sözleşme Tasarımına Etkisi 74
G. Uygulamada Karşılaşılan Riskler ve Yorum Sorunları 75
III. SİGORTA KLOZLARI VE SORUMLULUK REJİMİ 76
A. Sigorta ile Sorumluluğun Sınırlandırılması 76
B. Sigorta Kapsamı Dışındaki Zararlar 76
C. Sigortacıya Rücu ve Taraflar Arasındaki Etkisi 77
D. Birden Fazla Sigortanın Çakışması (Çifte Sigorta) 77
E. Sigorta ve Tazminat Taleplerinin Önceliği 77
IV. SİGORTA EKSİKLİĞİ VE HUKUKİ SONUÇLAR 78
A. Sigortanın Hiç Yaptırılmaması 78
B. Sigortanın Süresinde Yenilenmemesi 78
C. Yetersiz Teminat / Eksik Limit Sorunu 79
D. Sigorta Eksikliğinin Borca Aykırılık Niteliği 79
E. Sigorta Eksikliğinin Temerrüt ve Feshe Etkisi 80
F. Sigorta Eksikliğinin Sözleşmenin Geçerliliğine Etkisi 80
Üçüncü Bölüm
TEKNİK ŞARTNAME VE ÖZEL ŞARTLAR (WORDING)’İN KURUMSAL RİSK YÖNETİMİNDEKİ YERİ
I. TEKNİK ŞARTNAME VE ÖZEL ŞARTLARIN ROLÜ 81
A. Kamu Kurumu Teknik Şartnamesi 82
B. Sigortacı Özel Şartları (Poliçe Şartları) 82
C. Sigortalı Tarafından Geliştirilen Özel Şartlar (Wording) 83
II. BELGELER ARASINDAKİ BENZERLİK VE FARKLILIKLAR 85
A. Benzerlikler 86
B. Farklılıklar 87
C. Belgeler Arasındaki Hiyerarşi ve Bağlayıcılık Sıralaması 88
III. TEKNİK ŞARTNAME VE ÖZEL ŞARTLAR (WORDİNG) İLE TEKNİK RİSKLERİN YÖNETİMİ 92
IV. BELGELERİN HAZIRLANMASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR İLE HAZIRLIK SÜRECİNDE KARŞILAŞILAN ZORLUKLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 93
A. Kamu Sektöründe Belgelerin Hazırlanmasına İlişkin Özellikler, Zorluklar ve Çözüm Önerileri 93
B. Özel Sektörde Belgelerin Hazırlanmasına İlişkin Özellikler, Zorluklar ve Çözüm Önerileri 94
C. Genel Değerlendirme 95
V. TARAFLARIN ROL VE SORUMLULUKLARININ BELİRLENMESİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER 95
VI. UYGULAMADA ORTAYA ÇIKAN UYUŞMAZLIKLAR VE ÇÖZÜM MEKANİZMALARI 97
A. Kamu Sektöründe Sigorta Uygulamalarında Sık Karşılaşılan Uyuşmazlıklar ve Çözüm Mekanizmaları 99
B. Özel Sektöründe Sigorta Uygulamalarında Sık Karşılaşılan Uyuşmazlıklar ve Çözüm Mekanizmaları 100
Dördüncü Bölüm
TİCARİ SÖZLEŞMELERDEKİ GENEL İLKELER VE
SİGORTA KLOZU TASARIMI
I. GENEL OLARAK 102
II. TİCARİ SÖZLEŞMELERDE YER ALAN SİGORTA KLOZLARININ UNSURLARI 103
A. Sözleşmesel Risk Transferinin Temel Unsurları 104
B. Sigorta Klozlarının Temel Unsurları 104
C. Sigorta Klozlarının Etkinliğini Sağlamaya Yönelik Uygulama Adımları 105
III. RİSKİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE SÖZLEŞMESEL SİGORTA YAPISININ KURGULANMASI 106
A. Riskin Değerlendirilmesi ve Sınıflandırılması 106
1. Risk Değerlendirmesinin Önemi 106
2. Risk Türlerinin Sınıflandırılması 107
a. Operasyonel Riskler 107
b. Profesyonel Riskler 107
c. Üçüncü Taraf Riskleri 107
d. Diğer Risk Türleri 108
3. Teminat Limitlerinin Uygunluğu ve Ayrıntılı Tanımlanması 108
a. Sigorta Hükümleri ve Taahhütlerin Temel Unsurları 108
b. Satın Alınan Şirketlerde Sigorta Teminatlarının Akıbetinin Netleştirilmesi 109
B. Uygun Sözleşme Şablonunun Seçilmesi 110
C. Sigorta Gerekliliklerinin Belirlenmesi 110
D. Muafiyetler (Deductibles), İstisnalar (Exclusions) ve Sigortalı Üzerinde Kalan Limitlerin (Self–Insured Retentions – SIR) Belirlenmesi 112
1. Muafiyetler (Deductibles) 112
2. İstisnalar (Exclusions) 115
3. Sigortalı Üzerinde Kalan Limitler (Self–Insured Retentions – SIR) 115
4. Değerlendirme 115
E. Tarafların Sigorta Statüsü 116
1. Ticari Sözleşmelerde Sigorta Yükümlülüğü: Hangi Taraf Sorumludur? 116
2. Ek Sigortalı (Additional Insured) Statüsü 117
3. Sigortalı – Lehtar – Dain–i Mürtehin Düzenlemeleri 118
4. Türk Uygulamasında Sık Yapılan Hatalar 119
a. Sigorta Yükümlülüğünün Genel ve Muğlak İfadelerle Düzenlenmesi 119
b. Sözleşme Hükümleri ile Poliçe İçeriklerinin Uyumsuzluğu 119
c. Ek Sigortalı Klozlarının Kapsamının Yanlış veya Eksik Değerlendirilmesi 119
d. Muafiyet ve SIR Düzenlemelerinin Göz Ardı Edilmesi veya Yanlış Kurgulanması 120
e. Sigorta– Tazminat (Indemnity) Hükümlerinin Birbirine Bağlanması 120
f. Sigorta Sürekliliğinin ve Bildirim Yükümlülüklerinin İhmal Edilmesi 120
g. Sigortalı– Lehtar– Dain–i Mürtehin Rollerinin Netleştirilmemesi 120
F. Birincil Sigorta Hükmü (Primary and Non–Contributory Clause) 121
G. Sigorta Süresi, Yenileme ve Bildirimler 123
H. Sigortacının Niteliği ve Finansal Gücü 124
IV. POLİÇE YÖNETİMİ VE DENETİM MEKANİZMALARI 126
A. Poliçe İbraz Yükümlülüğü 126
B. Sigorta Kapsamının Denetlenmesi 126
C. Prim Ödeme Yükümlülüğü ve Sonuçları 127
D. Sigorta Teminatının Askıya Alınması veya Sona Ermesi 127
E. Sigortacının Değiştirilmesi 127
F. Hasar Yönetimi Perspektifinden Poliçe Denetimi 128
1. Bildirim Süreleri ve Usulü 128
2. Evrak ve İspat Yükümlülüklerinin Klozlarla Uyumu 129
V. MODEL SİGORTA METİNLERİ VE GEREKLİLİKLERİ 130
A. Sigortaya Uygulanabilir Genel Koşullar 130
B. Belirli Teminat Türleri ve Limitler 131
C. Sözleşme Sürecinde Sigorta Yönetimi 131
VI. DEĞERLENDİRME VE ÖNERİLER 131
A. Ticari Sözleşmelerde Etkin Sigorta Klozu Tasarımı 131
B. Risk Bazlı Sigorta Klozu Yazım Teknikleri 132
C. Mevzuat ve Sözleşme Uyumu Açısından Öneriler 132
D. Uygulamada Sık Yapılan Hatalar 133
E. Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar 134
Beşinci Bölüm
SEKTÖR BAZLI KLOZ UYGULAMALARI
I. GENEL OLARAK 137
II. TİCARİ SÖZLEŞMELER ÖZELİNDE SİGORTA HÜKÜMLERİ 139
A. İnşaat Sözleşmeleri 139
1. İnşaat Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar 139
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 141
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 141
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 143
B. Kredi Sözleşmeleri 144
1. Kredi Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar 144
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 149
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 149
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 152
C. Finansal Kiralama (Leasing) Sözleşmelerinde Sigorta Hükümleri ve Risk Yönetimi 153
1. Finansal Kiralama (Leasing) Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar 153
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 154
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 154
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 157
D. Teknoloji Sözleşmelerinde Sigorta Hükümleri ve Risk Yönetimi 158
1. Teknoloji Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar 158
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 160
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 160
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 164
E. Taşıma Sözleşmeleri (Karayolu, Deniz, Hava ve Demiryolu) 165
1. Taşıma Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar 165
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 166
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 166
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 167
F. Taşeron Sözleşmeleri 168
1. Taşeron Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar 168
2. Taşeron Sözleşmelerinde Sigorta Hükümlerinden Kaynaklanan Uyuşmazlıklar 169
3. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 170
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 170
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 171
G. Havacılık ile İlgili Faaliyetler 172
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar 175
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 177
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 177
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 179
H. Genel Kiralama Sözleşmeleri 181
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar 182
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 183
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 183
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 186
3. Genel Kiralama Sözleşmesinde Rücudan Feragat Klozunun Sigortaya Etkisi 187
I. Taşıma İşleri Komisyoncusu Sözleşmeleri ile İlgili Faaliyetler 189
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar 189
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 190
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 190
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 193
İ. Altyapı Sözleşmeleri 195
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar 196
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 197
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 197
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 198
3. Altyapı Sözleşmeleri ile İlgili Faaliyetlere Dayalı Sözleşmeler Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ile İlgili Öneriler 199
J. Tedarikçi ve Dağıtım Sözleşmeleri 200
1. Sigorta Teminat ve Türleri 200
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 202
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 202
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 204
K. Profesyonel Meslek ve Hizmet Sözleşmeleri 205
1. Profesyonel ve Mesleki Hizmet Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar 207
a. Sağlık Sektörü (Doktorlar, Klinikler, Hastaneler) 209
b. Bilişim ve Yazılım Sektörü (IT Hizmetleri, Veri İşleme, Yazılım Geliştirme) 209
c. Mimarlık ve Mühendislik Sektörü 209
d. Hukuk Hizmetleri (Avukatlık, Hukuki Danışmanlık) 210
e. Danışmanlık Sektörü (Finans, Yönetim, Eğitim vb.) 210
f. Dijital Kimlik Firmaları (e–İmza, e–Kimlik Doğrulama, Uzaktan KYC Hizmetleri) 210
g. Gemi Gözetim, Denetim ve Yük Kontrol Şirketleri 211
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 212
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 212
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 213
L. Franchise ve Bayilik Sözleşmeleri 215
1. Franchise ve Bayilik Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar 216
2. Sigorta Hükümlerine Dair Uyuşmazlık Alanları 217
N. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 217
1. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 217
2. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 218
O. Güvenlik Hizmetleri Sözleşmeleri 219
1. Güvenlik Hizmetleri Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar 220
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 222
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 222
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 224
R. Denizcilik Faaliyetiyle İlgili Sözleşmeler 226
1. Denizcilik Faaliyetiyle İlgili Sözleşmelerde Sigorta Türleri ve Teminatlar 227
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 228
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 228
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 232
S. Tarım ile İlgili Sözleşmeler 233
1. Tarım ile İlgili Sözleşmelerde Sigorta Türleri ve Teminatlar 233
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 236
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 236
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 238
Ş. Dijital Hizmetler ve Siber Uygulamalar 239
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar 239
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 240
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 240
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 241
T. Enerji Sözleşmeleri (Petrol, Doğalgaz, RES/GES/HES) 242
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar 242
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 243
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 244
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 244
U. Sağlık Hizmet Sözleşmeleri 245
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar 245
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 248
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 249
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 249
Ü. Lojistik Depolama ve Antrepo Sözleşmeleri 249
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar 250
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 250
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 251
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 252
V. Madencilik Sözleşmeleri 253
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar 253
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 254
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 255
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 255
Y. Telekomünikasyon Altyapı Sözleşmeleri 256
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar 256
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 257
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 257
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 258
Z. Ortak Girişim (JV) Sözleşmeleri 258
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar 258
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 259
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 260
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 260
Q. Gayrimenkul Geliştirme ve Proje Finansmanı Sözleşmeleri 261
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar 261
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci 263
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları 263
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi 264
Altıncı Bölüm
HASAR YÖNETİMİ VE TEMİNAT UYUŞMAZLIKLARI
I. HASAR YÖNETİMİNİN SİGORTA KORUMASINDAKİ YERİ 265
II. HASAR BİLDİRİMİ VE SÜRELERE İLİŞKİN UYUŞMAZLIKLAR 265
III. HASARIN İSPATI VE İSPAT YÜKÜNÜN DAĞILIMI 266
IV. EKSPERTİZ SÜRECİ VE UYUŞMAZLIK ALANLARI 266
A. Eksperin Seçimi ve Atanmasına İlişkin Sorunlar 267
B. Eksper Giderleri ve Masrafların Paylaşımı 268
C. Eksper Raporuna İtiraz ve Denetim Mekanizmaları 268
D. Eksper Raporunun Sunulacağı Taraflar ve Bilgiye Erişim Hakkı 269
V. EVRAK YÖNETİMİ, GECİKME VE ÖDEME TARTIŞMALARI 270
VI. TİCARİ VE KAMU SÖZLEŞMELERİ İLE SİGORTA HUKUKUNDA ZARAR KAVRAMLARININ AYRIMI 270
A. Ticari ve Kamu Sözleşmelerinde Zarar Kavramı 271
1. Zararın Kapsamı ve Fonksiyonu 271
2. Kamu Sözleşmelerinde Zararın Özelliği 271
B. Sigorta Hukukunda Zarar Kavramı 271
1. Sigortalanabilir Zarar (Insurable Loss) 271
2. Tazminat Sigortalarında Temel İlke: İkame (Tazminat– Indemnity) İlkesi 272
3. Kavramsal Ayrışmanın Temel Noktaları 272
a. Genel Olarak 272
b. Sovtaj Kavramı Üzerinden Zarar Anlayışının Farklılaşması 273
aa. Genel Çerçeve ve Denetim Rehberi Yaklaşımı 273
bb. Ticari ve Kamu Sözleşmelerinde Sovtaj 273
cc. Sigorta Hukukunda Sovtaj 274
C. Sigortada Zararın Karşılanma Şartları 275
1. Sigortada Karşılanmayan (Teminat Dışı) Zararlar 276
2. Sigorta Bedeli, Enflasyon Klozu ve Zararın Güncelliği Sorunu 278
a. Genel Olarak 278
b. Enflasyon Klozu Bulunan ve Bulunmayan Poliçelerde Sigorta Bedeli ve Zararın Karşılanması 279
3. Eksik Sigorta (Underinsurance) 280
a. Genel Olarak 280
b. Eksik Sigortaya İlişkin Özel Şartlar ve Klozlar 280
aa. Örnek Kloz – Eksik Sigorta Uygulanmaz Klozu 281
bb. Örnek Kloz – First Loss (İlk Ateş) Klozu 281
4. Örnek Kloz – Değer Tespit Klozu 281
a. Eksik Sigortadan Kaynaklanan Uygulama Sorunları 281
b. Eksik Sigortaya İlişkin Hukuki Uyuşmazlıklar 282
c. Değerlendirme ve Öneriler 283
5. Aşkın (Fazla) Sigorta (Overinsurance) 284
6. Muafiyet ve Tenzili Muafiyet 284
7. Sigortalının Sözleşme Kapsamında Öngörülen Yükümlülüklerini İhlal ve Ağır Kusuru 284
8. Sonuç 286
D. Sigorta Bedelinin ve Hasar Ödemesinin Döviz Cinsinden Belirlenmesi, Ödenmesi ve Kur Riski 287
1. Sigorta Bedelinin Döviz Cinsinden Belirlenmesinin Hukuki Niteliği 287
2. Döviz Cinsinden Belirlenen Hasarın Ödeme Para Birimi 287
3. TL’ye Çevirimde Esas Alınacak Tarih (Muacceliyet İlkesi) 287
4. Enflasyon Klozu ile Döviz Belirlemesinin Birlikte Uygulanması 287
5. Kur Riski ve Sigortacının Sorumluluğunun Sınırı 288
6. Uygulamada Sık Yapılan Hatalar 288
7. Değerlendirme 288
E. Sonuç 289
Yedinci Bölüm
KAMU İHALELERİ VE SİGORTA
I. KAMU İHALE MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE SİGORTA SÖZLEŞMELERİNİN NİTELİĞİ 292
A. Sigorta Sözleşmesi: Hizmet mi, Finansal Araç mı? (Türk ve AB Hukuku Perspektifinden) 292
B. Devletin Sigorta Hizmeti Temini ile İlgili Yasal Çerçeve (Türk ve AB Hukuku Perspektifinden) 294
1. AB Ülkeleriyle Karşılaştırma 295
C. Sigortacılığın Kamu Sözleşmelerindeki Yeri ve Geleceği: Uygulama Zorluklarına Karşı Sistematik Çözümler 297
1. Mevzuatta Özel Düzenleme İhtiyacı 297
2. Teknik Şartname Standartlarının Geliştirilmesi 298
3. Kurumsal Kapasite Artırımı 298
4. Denetim ve Uygulama İzleme Mekanizmalarının Güçlendirilmesi 299
5. Türkiye İçin Önerilen Model: Kısmi Sigorta + Risk Havuzu 300
D. Sigorta Sözleşmelerinin Kamu İhale Sözleşmelerinden Benzerlik ve Farklılıkları 300
1. Benzerlikler 300
2. Farklılıklar 301
E. Kamu Sözleşmelerinde Sigorta Klozlarının Hukuki Niteliği ve İşlevi 302
II. DEVLETİN SİGORTA HİZMETİ ALIMI 303
A. Doğrudan Sigorta Hizmeti Temini 304
B. Dolaylı Yoldan Sigorta Hizmeti Sağlanması 304
1. Gerçekleştirilen Alımlarla Birlikte Sağlanan Sigortalar 304
2. Yapım İşlerinde Kesin Kabule Kadar Sigorta Himayesi 304
III. KAMUNUN DOĞRUDAN SİGORTA HİZMET ALIMI 305
A. Kamu Sigorta İhalelerinin Hukuki ve Kurumsal Çerçevesi 305
1. Mevzuat Dayanağı 305
2. Kurumsal Aktörler ve Roller 306
3. Mevzuat ile Sektörel Uygulama Arasındaki Uyum Sorunları 307
B. Kamu Sigorta İhalelerinde Usul ve Esaslar 308
1. İhale Süreci ve Teknik Şartname Hazırlığı 308
a. İhtiyaç Analizi ve Risk Değerlendirmesi 308
b. Yaklaşık Maliyet ve Piyasa Araştırması 309
c. Şartname Hazırlığı ve Usul Seçimi 309
2. Sigorta Şirketleri ve Aracıların Kamu İhale Sürecindeki Rolü 310
3. Sözleşme Süreci ve Yükümlülükler 310
4. Denetim ve İzleme Mekanizmaları 311
C. Sigorta Hizmeti Alımına İlişkin Teknik Şartnamelerin Yapısı ve Kamu Sözleşmelerindeki İşlevi 312
D. Kamu İhale Teknik Şartnameleri ile Sigorta Hükümleri Kıyaslaması 314
1. Mevzuatta Sigortaya Yer Verilmesi 314
2. Sigorta Klozlarının Kapsamı 315
3. Sigorta Süresi ve Yürürlük 315
4. İhale Sürecinde Sigorta Belgelerinin Sunulması 315
5. Tazminat ve Giderlerin Ödenmesi 316
6. Uyuşmazlık ve Teknik Şartnamenin Yeri 316
7. Değerlendirme 316
IV. DOLAYLI YOLDAN SİGORTA HİZMETİ SAĞLANMASI: SİGORTA KLOZLARI 317
A. Kamu İhale Sözleşmelerinde Sigorta Yükümlülüğünün Amacı ve Fonksiyonu 317
1. Kamu Yararı ve Mali Güvenlik İlkesi 317
2. Risk Yönetimi Aracı Olarak Sigorta 317
3. Yüklenicinin Sorumluluğunu Düzenleyici Fonksiyon 318
4. Sözleşme İfasında Güvence Mekanizması 318
5. Uyuşmazlıkların Önlenmesi ve Hukuki Belirlilik 318
6. Kamu Mali Yönetimi Açısından Fonksiyonu 319
7. Değerlendirme 319
B. Kamu İhale Uygulamalarında Sigorta Türleri ve Uygulama Alanları 319
1. İnşaat All Risk (CAR– Construction All Risks) Sigortası 320
2. Montaj All Risk (MAR / EAR– Erection All Risks) Sigortası 321
3. Üçüncü Şahıs Mali Sorumluluk Sigortası 322
4. İşveren Mali Sorumluluk Sigortası 322
5. Nakliyat Sigortası 323
6. Geçici Kabul Sonrası Bakım Süresi Teminatı (Extended Maintenance) 323
7. Diğer Özel Sigorta Türleri ve Klozlar 324
C. Kamu İhale Sözleşmelerinde Sigorta Klozlarına Dair Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 325
1. Kamu İhale Sigorta Uygulamaları: Taraflar ve Roller 326
2. Kamu Sözleşmelerinde Yer Alan Sigorta Klozlarının Özellikleri 327
a. Genel Olarak 327
b. Tip ve Standart Sözleşmelerin Dışına Çıkılabilmesi 327
c. İdarenin Tek Taraflı Değişiklik Yetkisi 328
d. Yargı Denetimi ve Klozların Geçerliliği 328
3. Sık Kullanılan Sigorta Klozları ve Uygulama Esasları 328
a. Teminat Dışında Kalan Haller Klozu (Exclusions Clause) 328
b. Ek Teminat Klozları (Extensions) 329
c. Ortak Sigorta Klozu (Co–Insurance Clause) 329
d. Feragat Klozu (Waiver of Subrogation) 329
e. Süreklilik / Bakım Klozu (Maintenance / Extended Maintenance Clause) 330
f. İlk Zarar Klozu (First Loss Clause) 330
g. Sigorta Sözleşmesinin İdarenin Onayı Olmadan Değiştirilememesi veya İptal Edilememesi Klozu 331
aa. Klozun Hukuki Niteliği ve Amacı 331
bb. Klozun Uygulama Alanı ve Zorunlu Olduğu Sigorta Türleri 331
cc. Sözleşmesel Sonuçlar 332
dd. İdari ve Mali Sonuçlar 332
ee. Sigorta Şirketinin Hukuki Sorumluluğu 332
ff. Yargısal İçtihatlar Çerçevesinde Değerlendirme 333
gg. İdareler İçin Önleyici Öneriler 333
V. KAMU İHALELERİNDE VE SÜREÇLERİNDE SİGORTA AÇISINDAN KARŞILAŞILAN TEMEL SORUNLAR VE UYGULAMA EKSİKLİKLERİ 334
A. Doğrudan Sigorta Alımı 334
B. Dolaylı Yoldan Sigorta Alımı 335
VI. ULUSLARARASI KAMU PROJELERİNDE SİGORTA (FIDIC) VE TÜRK UYGULAMASINA FAYDALARI 336
A. FIDIC Model Sözleşmeleri ve Uygulama Özellikleri 336
B. FIDIC’te Sigorta Yapısı – Genel Çerçeve 337
C. FIDIC ile ilgili Sıklıkla Yapılan Hatalar ve Önemli Uyuşmazlık Alanları 339
1. Hatalar 339
2. Uyuşmazlık Alanları 340
D. Türk Kamu Projeleri Açısından Olası Faydaları 340
Sekizinci Bölüm
ÖRNEK SİGORTA MADDELERİ VE TEKNİK ŞARTNAME ÜZERİNDEN HUKUKİ DEĞERLENDİRME
I. TİCARİ SÖZLEŞMELERDE ÖRNEK KLOZLAR 343
A. İnşaat Sözleşmeleri 343
1. Kloz Üzerinden İnceleme 344
2. FIDIC Temelli Karşılaştırma 345
3. İyileştirme Önerileri 345
B. Ticari Kredi ve Proje Finansmanı 346
1. Ticari Kredilerde Sigorta Hükümleri 346
a. Kloz Üzerinden İnceleme 346
b. İyileştirme Önerileri 347
2. Proje Finansmanında Sigorta Hükümleri 348
a. Kloz Üzerinden İnceleme 348
b. İyileştirme Önerileri 349
C. Finansal Kiralama (Leasing) Sözleşmeleri 350
1. Kloz Üzerinden İnceleme 350
2. İyileştirme Önerileri 351
D. Teknoloji ve Dijital Hizmet Sözleşmelerinde Sigorta Hükümleri 352
1. Kloz Üzerinden İnceleme 352
2. İyileştirme Önerileri 353
E. Taşıma Sözleşmeleri (Kara, Deniz, Hava ve Demiryolu Taşımacılığı) 354
1. Kloz Üzerinden İnceleme 354
a. Genel Değerlendirme (Tüm Taşıma Türleri İçin) 354
b. Taşıma Türlerine Göre Ayrıntılı İnceleme 355
2. İyileştirme Önerileri 357
F. Taşeron Sözleşmeleri 357
1. Kloz Üzerinden İnceleme 358
2. İyileştirme Önerileri 359
G. Havacılık Faaliyetlerine Dayalı Sözleşmeler 359
1. Kloz Üzerinden İnceleme 360
2. İyileştirme Önerileri 361
H. Kiralama Sözleşmeleri (Gayrimenkul ve Ticari Alanlar) 362
1. Kloz Üzerinden İnceleme 362
2. Mal Sahibine ve Komşulara Rücu Hükümleri 363
3. İyileştirme Önerileri 364
I. Taşıma İşleri Komisyoncusu Sözleşmeleri 364
1. Kloz Üzerinden İnceleme 365
2. İyileştirme Önerileri 365
İ. Altyapı Sözleşmeleri 366
1. Kloz Üzerinden İnceleme 366
2. İyileştirme Önerileri 367
J. Tedarik ve Dağıtım Sözleşmeleri 368
1. Kloz Üzerinden İnceleme 368
2. İyileştirme Önerileri 369
K. Profesyonel ve Mesleki Hizmet Sözleşmeleri 370
1. Kloz Üzerinden İnceleme 370
a. Sağlık Sektörü (Doktorlar, Klinikler, Hastaneler) 370
b. Bilişim ve Yazılım Sektörü (IT Hizmetleri, Veri İşleme, Yazılım Geliştirme) 370
c. Mimarlık ve Mühendislik Sektörü 371
d. Hukuk Hizmetleri (Avukatlık, Hukuki Danışmanlık) 371
e. Danışmanlık Sektörü (Finans, Yönetim, Eğitim vb.) 372
f. Dijital Kimlik Firmaları (e–İmza, e–Kimlik Doğrulama, Uzaktan KYC) 372
g. Gemi Gözetim, Denetim ve Yük Kontrol Şirketleri 372
2. Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve eki Klozlar ile Sözleşmesel Klozlar Arasındaki İlişki 373
a. Hekim Mesleki Sorumluluk Sigortası Klozu ile İlişki 373
b. Serbest Muhasebeci – SMMM – YMM Mesleki Sorumluluk Klozu ile İlişki 374
c. Avukatlık Mesleki Sorumluluk Sigortası Klozu ile İlişki 374
d. Sigorta Acenteleri Mesleki Sorumluluk Klozu ile İlişki 375
3. İyileştirme İlkeleri 375
L. Franchise ve Bayilik Sözleşmeleri 376
1. Kloz Üzerinden İnceleme 377
2. İyileştirme Önerileri 377
M. Güvenlik Hizmetleri Sözleşmeleri 378
1. Kloz Üzerinden İnceleme 379
2. İyileştirme Önerileri 379
3. Özel Güvenlik Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ile Güvenlik Hizmetleri Sözleşmeleri Arasındaki İlişki 380
N. Denizcilik Faaliyetiyle İlgili Sözleşmeler 382
1. Kloz Üzerinden İnceleme 382
2. İyileştirme Önerileri 383
O. Tarım Sözleşmeleri (Tedarik, Üretim ve Sözleşmeli Çiftçi Sözleşmeleri) 384
1. Kloz Üzerinden İnceleme 384
2. İyileştirme Önerileri 385
Ö. Dijital Hizmetler ve Siber Uygulamalara İlişkin Sözleşmeler 386
1. Kloz Üzerinden İnceleme 387
2. İyileştirme Önerileri 387
P. Enerji Sözleşmeleri (Petrol, Doğalgaz, RES / GES / HES Projeleri) 388
1. Kloz Üzerinden İnceleme 389
2. İyileştirme Önerileri 389
R. Sağlık Hizmet Sözleşmeleri 390
1. Kloz Üzerinden İnceleme 391
2. İyileştirme Önerileri 392
S. Depolama ve Antrepo Sözleşmeleri 392
Ş. Madencilik Sözleşmeleri 396
1. Kloz Üzerinden İnceleme 399
2. İyileştirme Önerileri 399
T. Gayrimenkul Geliştirme ve Proje Finansmanı Sözleşmeleri 400
1. Kloz Üzerinden İnceleme 400
2. İyileştirme Önerileri 402
U. EPC / Turnkey ve Kamu–Özel İş Birliği (PPP) Projeleri 403
1. Kloz Üzerinden İnceleme 404
2. İyileştirme Önerileri 405
3. EPC / Turnkey ve PPP Projeleri – FIDIC Silver Book Temelli Çerçeve 409
4. EPC / Turnkey ve PPP Projeleri – FIDIC Red Book Temelli Çerçeve 411
Genel Değerlendirme ve Sonuç 417
Sigorta Terimleri Sözlüğü 421
EKLER 439
Ek–1: Ticari Sözleşmelerde Sigorta Kontrol Listesi 439
Ek–2: Sigorta Klozu Değerlendirme Kontrol Tablosu 441
Ek–3: Poliçe Eşleştirme Kontrol Listesi 444
Ek–4: Sigortacı Açısından Ticari Sözleşmelere İlişkin Kontrol Listesi 445
Ek–5: Ticari Sözleşmelerde Sigorta Klozu – Poliçe Hükümleri Karşılaştırmalı Değerlendirme Kontrol Tablosu 447
Ek–6: FIDIC Red / Yellow / Silver Book bazlı sigorta–poliçe kontrol tablosu 449
Ek–7: FIDIC Clause 18 / 19 → Poliçe Klozu Eşleştirme Şeması 451
EK–8: Uluslararası Örnek Poliçeler ve Standart Klozlar 452
Ek–9: Yüklenici İç Risk Yönetimi Kontrol Listesi 453
Ek–10: Kamu İhalelerinde Zorunlu Sigortalar – Kontrol Listesi 456
Ek–11: Örnek Teknik ve İdari Şartname 459
Ek–12: Yapım İşleri Genel Şartnamesi 9. Madde 465
Ek–13: Sigorta Kılavuzu 467
Ek–14: Hasar Yönetimi Perspektifinden Poliçe Denetimi – Kontrol Listesi 475
Ek–15: Hasar Dosyası Evrak Kontrol Listesi 478
Ek–16: Hasar Kaynaklı Uyuşmazlık Senaryoları Tablosu 479
Ek–17: Zorunlu Sigorta Ürünleri Listesi 480
Kaynakça 487
Kavram Dizini 495 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
