|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
6. BASKIYA ÖNSÖZ 5
5. BASKIYA ÖNSÖZ 7
4. BASKIYA ÖNSÖZ 9
İÇİNDEKİLER 11
TABLO VE ŞEKİLLER LİSTESİ 29
KISALTMALAR CETVELİ 31
GİRİŞ
İDARENİN YARGISAL DENETİMİ
I. İDARENİN İŞLEM VE EYLEMLERİ ÜZERİNDE UYGULANAN DENETİM TÜRLERİ 35
II. İDARENİN YARGISAL DENETİMİNİN AMACI 36
III. İDARENİN YARGISAL DENETİMİNDE UYGULANAN BAŞLICA SİSTEMLER 36
A. YARGI BİRLİĞİ SİSTEMİ 37
B. İDARÎ YARGI SİSTEMİ 37
1. Kavram 37
2. İdarî Yargı Tipleri 38
a. Kuruluş Ölçütü 38
(1) Danıştay Tipi Örgütlenme 38
(2) Mahkeme Tipi Örgütlenme 38
b. Görev Ölçütü 38
(1) Geniş Görevli İdarî Yargı Yeri 39
(2) Dar Görevli İdarî Yargı Yeri 39
c. Astlık – Üstlük Ölçütü 39
(1) Üst Görevli İdarî Yargı Yerleri 39
(2) Alt Görevli İdarî Yargı Yerleri 39
(3) İdarî Yargının Fransa’da Doğuşu 39
IV. TÜRKİYE’DE İDARENİN YARGISAL DENETİMİ 42
A. İDARÎ YARGININ TÜRKİYE’DE DOĞUŞU 42
1. Osmanlı İmparatorluğu Döneminde İdarenin Yargısal Denetimi 42
2. Cumhuriyet Döneminde İdarî Yargının Gelişimi 43
B. TÜRKİYE’DE İDARENİN YARGISAL DENETİMİNİN ÖZELLİKLERİ 45
C. TÜRKİYE’DE İDARENİN YARGISAL DENETİMİNİN SINIRLARI 46
D. YARGI DENETİMİNİN KAPSAMININ DARALMASI 47
1. Yargı Kısıntısı 48
12 İçindekiler
2. Yasama Kısıntısı 48
3. Anayasa Kısıntısı (Yargı Bağışıklığı) 50
E. TÜRKİYE’DE YARGI KOLLARI VE İDARÎ YARGI 52
1. Yargı Kavramı 52
2. Yargı Kolu Kavramı 53
3. Türkiye’deki Yargı Kolları 55
a. Anayasa Yargısı 55
b. Adlî Yargı 55
c. İdarî Yargı 56
d. Seçim Yargısı 56
e. Hesap Yargısı 56
f. Uyuşmazlık Yargısı 56
4. İdarî Yargının Diğer Yargı Kollarıyla İlişkisi 56
a. Anayasa Yargısı ile İdarî Yargının İlişkisi 56
b. Medeni Yargı ile İdarî Yargının İlişkisi 57
c. Ceza Yargısı ile İdarî Yargının İlişkisi 59
V. İDARÎ YARGILAMA HUKUKUNUN TANITIMI 60
A. İDARÎ YARGILAMA HUKUKUNUN TANIMI 60
B. İDARÎ YARGILAMA HUKUKUNUN İDARE HUKUKU İLE İLİŞKİSİ 60
C. İDARÎ YARGILAMA HUKUKUNUN KAYNAKLARI 61
1. İdarî Yargılama Hukukunun Temel Kaynakları 61
a. İdarî Yargılama Hukukunun Yazılı Temel Kaynakları 61
(1) İdarî Yargılama Hukukunun Normatif Temel Yazılı Kaynakları 62
(a) Anayasa 62
(b) Kanunlar 63
(c) Kanun Hükmünde Kararnameler 64
(d) Uluslararası Antlaşmalar 64
(e) Yönetmelikler 65
(f) Adsız Düzenleyici İşlemler 66
(2) İdarî Yargılama Hukukunun İçtihadî Temel Yazılı Kaynakları 66
(a) Anayasa Mahkemesi Kararları 66
(b) İçtihatları Birleştirme Kararları 67
b. İdarî Yargılama Hukukunun Yazısız Temel Kaynağı: Örf ve Âdet
Hukuku 67
2. İdarî Yargılama Hukukunun Yardımcı Kaynakları 68
a. Diğer Yargısal İçtihatlar 68
b. Öğreti (Doktrin) 69
İçindekiler 13
BİRİNCİ BÖLÜM
İDARÎ YARGI KURULUŞLARI VE İDARÎ YARGI HÂKİMLİK MESLEĞİ
I. İDARÎ YARGI KURULUŞLARI 73
A. İLK DERECE İDARÎ YARGI YERLERİ 73
1. İlk Derece İdarî Yargı Yeri Kavramı 73
2. Türkiye’deki İlk Derece İdarî Yargı Yerleri 73
a. İdare Mahkemeleri 74
b. Vergi Mahkemeleri 75
c. Danıştay 76
d. Bölge İdare Mahkemeleri 80
B. YÜKSEK MAHKEMELER VE ÜST DERECE İDARÎ YARGI YERLERİ 81
1. Yüksek Mahkeme ve Üst Derece İdarî Yargı Yeri Kavramları 81
a. Yüksek Mahkeme Kavramı 81
b. Üst Derece Yargı Yeri Kavramı 81
2. Yüksek Mahkeme ile Üst Derece Yargı Yerinin Farkı 81
3. Türk İdarî Yargısındaki Yüksek Mahkeme: Danıştay 82
a. Daireler 84
b. İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları 86
c. İçtihatları Birleştirme Kurulu 89
d. Başkanlık Kurulu – Başkanlar Kurulu 92
4. Türk İdarî Yargısındaki Üst Derece İdarî Yargı Yerleri 94
a. Danıştay 94
b. Bölge İdare Mahkemeleri 95
C. ÖZEL İDARÎ YARGI KURULUŞLARI 97
1. Sayıştay 97
2. Yüksek Seçim Kurulu 99
II. İDARÎ HÂKİMLİK MESLEĞİ 100
A. İDARÎ YARGI HÂKİMLERİNİN BAĞIMSIZLIĞI VE TEMİNATI 100
1. İdarî Yargı Hâkimlerinin Bağımsızlığı 101
2. İdarî Yargı Hâkimlerinin Teminatı 101
B. İDARÎ YARGIDA HÂKİMİN REDDİ VE YASAKLILIĞI 102
1. Hâkimin Yasaklılığı 103
2. Hâkimin Reddi 104
3. Yasaklılık ve Reddin Usulü, İncelenmesi ve Sonuçları 105
14 İçindekiler
İKİNCİ BÖLÜM
YARGI DÜZENLERİ VE YARGI DÜZENİ UYUŞMAZLIKLARI
I. ÇEŞİTLİ YARGI DÜZENLERİ 113
II. GÖREV, YETKİ, YARGI KOLU VE HÜKÜM UYUŞMAZLIKLARI 113
A. İDARÎ YARGININ GÖREV ALANI 114
B. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ 116
1. Kuruluşu 116
2. Çalışma Yöntemi 116
3. Görevleri 116
a. Olumlu Görev (Yargı Düzeni) Uyuşmazlığı 117
(1) 10. Madde Çerçevesinde Çıkan Olumlu Görev Uyuşmazlığı 117
(2) 17. Madde Çerçevesinde Çıkan Olumlu Görev Uyuşmazlığı 122
b. Olumsuz Görev (Yargı Düzeni) Uyuşmazlığı 123
(1) 14. Madde Çerçevesinde Çıkan Olumsuz Görev Uyuşmazlığı 123
(2) 19. Madde Çerçevesinde Çıkan Olumsuz Görev Uyuşmazlığı 125
c. Hüküm Uyuşmazlığı 127
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İDARÎ DAVA TÜRLERİ
I. GENEL OLARAK DAVA KAVRAMI 133
II. İDARÎ UYUŞMAZLIKLAR VE İDARÎ DAVALAR 135
A. İDARÎ UYUŞMAZLIK KAVRAMI 135
B. İDARENİN TARAF OLDUĞU UYUŞMAZLIKLARIN GİDERİLMESİ 136
1. Sulh Yolu 136
2. Tahkim 139
3. İdarî Dava Yolu 142
III. İDARÎ DAVA TÜRLERİ 142
A. İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU’NDA DÜZENLENEN DAVA TÜRLERİ 144
1. İptal Davası 144
a. İptal Davasının Nitelikleri 144
b. İptal Davasının Adlî Yargıdaki İptal Davalarıyla Karşılaştırılması 144
c. İptal Davasının Ön Koşulları 145
(1) İptal Davasında Göreve İlişkin Koşullar 146
(2) İptal Davasında Yetkiye İlişkin Koşullar 146
(3) İptal Davasında Konuya İlişkin Koşullar 147
(4) İptal Davasında Davacıya İlişkin Koşullar 148
(a) Ehliyet Koşulu 148
(b) Menfaat İhlali 148
(5) İptal Davasında Davalıya İlişkin Koşullar 149
İçindekiler 15
(6) İptal Davasında Süreye İlişkin Koşullar 149
(7) İptal Davasının Biçimine İlişkin Koşullar 149
d. İptal Davasının Esasına İlişkin Koşullar 150
e. İptal Davasının Doğurduğu Sonuçlar 150
(1) İptal Davasının Reddedilmesi 150
(2) İptal Kararı Verilmesi 151
(a) İşlem Yönünden 151
(b) Taraflar Yönünden 151
(c) Üçüncü Kişiler Yönünden 152
2. Tam Yargı Davaları 152
a. Tam Yargı Davalarının Nitelikleri 152
(1) Kavram 152
(2) Tam Yargı Davası ile İptal Davasının Karşılaştırılması 152
b. Tam Yargı Davasına Neden Olan İdarî Faaliyetler 153
(1) İdarî İşlemlerden Kaynaklanan Tam Yargı Davaları 153
(a) İptal Davası ile Tam Yargı Davasının Birlikte Açılması 153
(b) İptal Davası Açıldıktan Sonra Tam Yargı Davası Açılması 153
(c) İdarî İşlemlere Karşı Doğrudan Tam Yargı Davası
Açılması 154
(d) İdarî İşlemlerin Uygulanmasından Kaynaklanan Tam
Yargı Davası 154
(2) İdarî Eylemlerden Doğan Tam Yargı Davaları 154
(3) İdarî Sözleşmelerden Kaynaklanan Tam Yargı Davaları 154
c. Tam Yargı Davasının Ön Koşulları 155
(1) Göreve İlişkin Koşullar 156
(2) Yetkiye İlişkin Koşullar 156
(3) Konuya İlişkin Koşullar: Ön Karar 156
(4) Taraflara İlişkin Koşullar 157
(5) Süreye İlişkin Koşullar 158
(6) Biçime İlişkin Koşullar 158
d. Tam Yargı Davasında Esasa İlişkin Koşullar 158
e. Tam Yargı Davasının Sonuçları 159
(1) Tam Yargı Davasının Reddi 160
(2) Tam Yargı Davasının Kabulü 160
3. Vergi Davaları 160
a. Vergi Davasının Nitelikleri 160
b. Vergi Davasının Ön Koşulları 161
(1) Göreve İlişkin Koşullar 162
(2) Yetkiye İlişkin Koşullar 163
(3) Konuya İlişkin Koşullar 163
(4) Taraflara İlişkin Koşullar 164
16 İçindekiler
(5) Süreye İlişkin Koşullar 164
(6) Biçime İlişkin Koşullar 165
c. Vergi Davasının Esasına İlişkin Koşullar 165
d. Vergi Davasının Açılmasının Etkileri 166
e. Vergi Davasının Sonuçları 167
4. İdarî Yargı Kararlarının Uygulanmamasından Kaynaklanan
Tazminat Davası 168
a. İdarî Yargı Kararlarının Uygulanmamasından Kaynaklanan
Tazminat Davasının Nitelikleri 168
b. İdarî Yargı Kararlarının Uygulanmamasından Kaynaklanan
Tazminat Davalarına Neden Olan Durumlar 170
c. İdarî Yargı Kararlarının Uygulanmamasından Kaynaklanan
Tazminat Davalarının Ön Koşulları 171
(1) Göreve İlişkin Koşullar 171
(2) Yetkiye İlişkin Koşullar 172
(3) Taraflara İlişkin Koşullar 172
(a) Davacı 172
(b) Davalı 173
(4) Süreye İlişkin Koşullar 173
(5) Biçime İlişkin Koşullar 177
d. İdarî Yargı Kararlarının Uygulanmamasından Kaynaklanan
Tazminat Davalarının Esasına İlişkin Koşullar 177
e. İdarî Yargı Kararlarının Uygulanmamasından Kaynaklanan
Tazminat Davalarının Sonuçları 178
(1) Davanın Reddinin Sonuçları 178
(2) Davanın Kabulünün Sonuçları 178
f. İdarî Yargı Kararlarının Uygulanmamasından Kaynaklanan
Tazminat Davalarının Yerine Getirilmesi 179
5. İdarî Sözleşmelerden Doğan Davalar 179
a. İdarî Sözleşmelerden Doğan Davaların Nitelikleri 179
(1) Sözleşme Öncesi Hazırlık İşlemlerine İlişkin Davalar 181
(2) Sözleşmenin Uygulanmasına İlişkin Davalar 182
(a) Sözleşmenin Taraflarının Açabileceği Davalar 182
(b) Üçüncü Kişilerin Açabileceği Davalar 183
(3) Sözleşme Sona Erdikten Sonra Açılabilecek Davalar 184
b. İdarî Sözleşmelerden Doğan Davaların Ön Koşulları 184
(1) Göreve İlişkin Koşullar 185
(2) Yetkiye İlişkin Koşullar 185
(3) Konuya İlişkin Koşullar 185
(4) Taraflara İlişkin Koşullar 185
(5) Süreye İlişkin Koşullar 186
İçindekiler 17
(6) Biçime İlişkin Koşullar 186
c. İdarî Sözleşmelerden Doğan Davaların Esasa İlişkin Koşulları 186
d. İdarî Sözleşmelerden Doğan Davaların Sonuçları 186
e. İdarî Sözleşmelerden Doğan Davalarda Verilen Kararların Yerine
Getirilmesi 187
B. İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU’NDA DÜZENLENMEYEN DAVA
TÜRLERİ 187
1. Tespit Davası 187
2. İtiraz (Eksik İptal) Davası 189
a. İtiraz (Eksik İptal) Davasının Nitelikleri 189
b. İtiraz (Eksik İptal) Davasının Ön Koşulları 192
(1) İtiraz (Eksik İptal) Davasında Göreve İlişkin Koşullar 192
(2) İtiraz (Eksik İptal) Davasında Yetkiye İlişkin Koşullar 193
(3) İtiraz (Eksik İptal) Davasında Konuya İlişkin Koşullar 193
(4) İtiraz (Eksik İptal) Davasında Davacıya İlişkin Koşullar 193
(5) İtiraz (Eksik İptal) Davasında Davalıya İlişkin Koşullar 194
(6) İtiraz (Eksik İptal) Davasında Süreye İlişkin Koşullar 194
(7) İtiraz (Eksik İptal) Davasında Biçime İlişkin Koşullar 194
c. İtiraz (Eksik İptal) Davasında Esasına İlişkin Koşullar 194
d. İtiraz (Eksik İptal) Davasının Doğurduğu Sonuçlar 195
(1) İtiraz (Eksik İptal) Davasının Reddedilmesi 195
(2) Kaldırma (İptal) Kararı Verilmesi 195
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İDARÎ YARGILAMAYA HÂKİM OLAN İLKELER VE İLK DERECE İDARÎ
YARGILAMANIN AŞAMALARI
I. İDARÎ YARGILAMANIN GENEL İLKELERİ 199
A. YAZILILIK İLKESİ (EVRAK ÜZERİNDEN İNCELEME) 199
B. İVEDİ YARGILAMA İLKESİ 200
C. RE’SEN (KENDİLİĞİNDEN) ARAŞTIRMA İLKESİ 202
D. SAVCILIK MÜESSESESİNİN BULUNMA İLKESİ 206
E. BASİT VE AZ MASRAFLI OLMASI İLKESİ 206
II. İDARÎ DAVALARIN AÇILMASI 207
A. İDARÎ DAVA DİLEKÇESİNDE YER ALMASI GEREKEN UNSURLAR 207
1. Mahkeme Başkanlığının Adı 208
2. Davanın Görülmesi Esnasında Talep Edilecek Ara Kararlara İlişkin
Ön Bilgi 209
3. Tarafların, Varsa Vekillerin veya Temsilcilerin Bazı Bilgileri 210
4. Davanın Türü 212
5. İdarî İşlemin Yazılı Bildirim Tarihi 213
18 İçindekiler
6. Davanın Konusu 214
7. Davanın Sebepleri 215
8. Deliller 216
9. Sonuç ve İstem (Netice–i Talep) 217
10. İmza 218
B. İDARÎ DAVALARA İLİŞKİN DİLEKÇE NÜSHALARI VE EKLERİ İLE
DİLEKÇELERİN VERİLEBİLECEĞİ YERLER 219
1. Davanın Açıldığı Mahkeme Başkanlığı 222
2. İdare veya Vergi Mahkemesi Başkanlığı 222
3. Asliye Hukuk Mahkemeleri 223
4. Türk Konsoloslukları 224
5. UYAP 224
C. TEK DİLEKÇE İLE AÇILABİLECEK İDARÎ DAVALAR 226
1. Birden Fazla İşleme Karşı Aynı Dilekçe ile Dava Açılması 226
2. Birden Fazla Kişinin Aynı Dilekçe ile Dava Açması 233
3. İptal ve Tam Yargı Davalarının Birlikte Açılması 235
4. Düzenleyici İşlemle Uygulaması Olan Birel İşleme Karşı Birlikte
Dava Açılması 235
D. DİLEKÇENİN İLGİLİ YERLERE VERİLMESİ ÜZERİNE YAPILACAK ÖN İŞLEMLER 237
1. Dilekçenin Kayda Alınması 237
2. Masraflarda Eksikliklerin Giderilmesi 238
E. İDARÎ DAVA DİLEKÇESİ ÜZERİNE İLK İNCELEME VE MAHKEME
BAŞKANLIKLARININ KARARLARI 241
1. Görev ve Yetki 245
a. Görev Konusunda Yapılan İlk İnceleme 246
(1) Görev Kavramı 246
(2) İdarî Yargıda Görevli Mahkemeler 247
(a) Genel Görevli Mahkemeler: İdare Mahkemeleri 247
(b) Özel Görevli Mahkemeler 248
(i) Danıştay 248
(ii) Vergi Mahkemeleri 250
(iii) Bölge İdare Mahkemeleri 252
(c) Tek Hâkimle Görülecek Davalar 253
(3) İdarî Yargının Görev Alanına Girmeyen Uyuşmazlıklar 257
(a) Yasama Organının Yasama İşlevine Giren İşlemleri 257
(b) Yargı Organının Yargısal İşleve Giren İşlemleri 257
(c) Yürütme Organının Salt Siyasal Kararları ile Yasama
veya Yargı İşlevi Kapsamına Giren Kararları 258
(d) İdarenin Özel Hukuk Sözleşmelerinden Kaynaklanan
Uyuşmazlıklar 258
İçindekiler 19
(e) İdarenin Gerçek Kişilere ve Özel Hukuk Tüzel Kişilerine
Karşı Açtığı Davalar 260
(f) Kamu Görevlilerine Karşı Açılan Rücu Davaları 261
(g) Kamulaştırma İşleminden Kaynaklanan Bazı Davalar 262
(h) Tapu Sicilinin Yanlış Tutulmasından Kaynaklanan
Davalar 265
(i) Nüfus Sicilinden Kaynaklanan Davalar 266
(j) İcra İflas Memurlarının Kusurundan Kaynaklanan
Davalar 266
(k) Koruma Tedbirleri Nedeniyle Devlete Açılacak Tazminat
Davaları 266
(l) Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’ndan Kaynaklanan
Davalar 267
(m) Kabahatler Kanunu’ndan Kaynaklanan İdarî Para
Cezalarına İtirazlar 267
(n) Kadastro Kanunu’nun Uygulamasından Kaynaklanan
Davalar 270
(o) Karayolları Trafik Kanunu’ndan Kaynaklanan Davalar 270
(ö) Fiilî Yol Uygulamalarından Kaynaklanan Davalar 272
(p) Seçimle İlgili Uyuşmazlıklar 275
(r) 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu’ndan Kaynaklanan Uyuşmazlıklar 276
(s) Anayasa ve Yasama Kısıntısı Kapsamındaki İşlemler 276
(4) Görev Konusunda Yapılan İlk İncelemenin Sonucu 276
(a) Açılan Davanın İdarî Yargının Görev Alanının Dışında
Olması 277
(b) Açılan Davanın İdarî Yargının Görev Alanı İçinde
Olmakla Birlikte Yanlış İdarî Yargı Yerinde Açılmış
Olması 277
(c) İdarî Yargı Yerlerinin Görev Alanına Giren Bir Davanın
Adlî Yargı Yerlerinde Açılmış Olması 278
(5) İlk Derece İdarî Yargı Yerleri Arasında Çıkan Görev
Uyuşmazlıkları 280
(a) Görev Uyuşmazlığının Çıkışı 280
(b) Görev Uyuşmazlığı Biçimleri 281
(i) Olumlu Görev Uyuşmazlığı 282
(ii) Olumsuz Görev Uyuşmazlığı 282
(c) Görev Uyuşmazlıklarının Giderilmesi 282
(i) İdare ve Vergi Mahkemeleri Arasında 282
(ii) Danıştay ile İdare ve Vergi Mahkemeleri Arasında 285
(d) İlk Derece İdarî Yargı Mahkemelerinin Görev
Konusunda Direnmeleri 285
20 İçindekiler
b. Yetki Konusunda Yapılan İlk İnceleme 286
(1) Genel Yetki Kuralı ve Genel Yetkili Mahkeme 288
(2) Özel Yetki Kuralları ve Özel Yetkili Mahkemeler 291
(a) Kamu Görevlileriyle İlgili Davalarda Yetki 292
(b) Taşınmaz Mallara İlişkin Davalarda Yetki 294
(c) Kamu İdarelerine İlişkin Davalarda Yetki 296
(d) Taşınır Mallara İlişkin Davalarda Yetki 297
(e) Askerî Hizmete İlişkin İdarî İşlem ve Eylemlerden Doğan
Uyuşmazlıklarda Yetki 298
(f) Tam Yargı Davalarında Yetki 299
(i) İdarî Sözleşmelerden Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında
Yetki 299
(ii) İdarî İşlemlerden Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında
Yetki 300
(iii) Bayındırlık ve Ulaştırma Gibi İdarî Hizmetlerden
Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında Yetki 301
(iv) İdarî Eylemlerden Doğan Tam Yargı Davalarında Yetki 302
(v) Diğer Hâllerden Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında Yetki 302
(3) Yetki Konusunda Yapılan İlk İncelemenin Sonucu 303
(4) İlk Derece İdarî Yargı Yerleri Arasında Çıkan Yetki
Uyuşmazlıkları 303
(a) Yetki Uyuşmazlığının Çıkışı 303
(b) Yetki Uyuşmazlığı Biçimleri 304
(i) Olumlu Yetki Uyuşmazlığı 304
(ii) Olumsuz Yetki Uyuşmazlığı 304
(c) Yetki Uyuşmazlıklarının Giderilmesi 305
(i) Danıştay’da Çözümlenen Yetki Uyuşmazlıkları 305
(ii) Bölge İdare Mahkemelerinde Çözümlenen Yetki
Uyuşmazlıkları 305
d. İdare ve Vergi Mahkemelerinin Yetki Konusunda Direnmeleri 306
2. İdarî Merci Tecavüzü 307
3. Ehliyet 310
a. Objektif (Genel) Ehliyet 312
(1) Davada Taraf Olma Ehliyeti 312
(2) Dava Açabilme Ehliyeti 314
b. Subjektif (Özel) Ehliyet 317
(1) Menfaat İhlali 318
(2) Hak İhlali 329
c. İdarî Yargıda Tarafların Kişilik veya Niteliğinde Değişiklik 330
4. Kesin ve Yürütülmesi Gereken İşlem 332
İçindekiler 21
5. Süre Aşımı 335
a. İdarî Dava Açma Süreleri 336
(1) Genel Dava Açma Süreleri 336
(2) Özel Dava Açma Süreleri 337
b. İdarî Dava Açma Sürelerinin Hesaplanması 338
c. İdarî Dava Açma Sürelerinin Başlangıcı 339
(1) İptal Davalarında Sürenin Başlangıcı 339
(a) Birel İşlemler 339
(b) Düzenleyici İşlemler 344
(i) Düzenleyici İşlemlerde Dava Açma Süresinin Başlangıcı 344
(ii) Uygulama İşlemi Üzerine Düzenleyici İşlemlere Karşı Dava
Açma Süresinin Başlangıcı 346
(c) İlan Yoluyla Tebliğ 349
(d) İdarî Davaya Konu Olabilecek Bir İşlem veya Eylemin
Yapılmasına Yönelik Başvuru (İYUK Madde 10
Başvurusu) 349
(2) Tam Yargı Davalarında Sürenin Başlangıcı 355
(a) İdarî İşlemden Kaynaklı Tam Yargı Davalarında Sürenin
Başlangıcı 355
(i) İdarî İşlemden veya İdarî İşlemin Uygulanmasına
Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında Sürenin Başlangıcı 355
(ii) İptal ve Tam Yargı Davalarının Birlikte Açılması Durumunda
Sürenin Başlangıcı 357
(iii) İptal Davasının Sonuçlanması Üzerine Açılan Tam Yargı
Davasında Sürenin Başlangıcı 357
(b) İdarî Eylemlere Karşı Açılacak Tam Yargı Davalarında
Sürenin Başlangıcı 359
(c) İdarî Sözleşmelerden Kaynaklanan Tam Yargı
Davalarında Sürenin Başlangıcı 363
d. Sürelere İlişkin Genel Esaslar 364
e. Dava Açma Süresine Yönelik Özel Durumlar 367
(1) Mücbir Sebep 367
(2) Dava Açma Süresinin Kesilmesi 367
(3) Dava Açma Süresinin Yenilenmesi 367
(4) Dava Açma Süresinin Durması 369
(5) Anayasa’nın 40. Maddesinin II. Fıkrasının Dava Açma
Süresine Etkisi ve İçtihadın Birleştirilmesi Kararı 373
(a) Dava Açma Süresinin Kararda Yanlış Gösterilmesi 374
(b) Dava Açma Süresinin Belirtilmemesi 375
(6) Görevsiz Yargı Koluna Başvurulması 377
22 İçindekiler
(7) İdarî İzin 382
(8) İhtirazi Kayıtla Ödeme Durumu 382
6. Husumet 382
7. İYUK’un 3. ve 5. Maddelerine Aykırılık 387
F. DOSYANIN TEKEMMÜLÜ 390
1. Tebligat ve Cevap Verme 390
2. İddia ve Savunmaların Genişletilmesi Yasağı 393
G. İDARÎ YARGIDA BAĞLANTILI DAVALAR 396
1. Bağlantı Şartları 396
2. Bağlantı Usulü 398
3. Bağlantı İsteminin Reddine İlişkin İtiraz 400
H. DAVA AÇMANIN SONUÇLARI 401
1. Derdestlik 401
2. Hak Düşürücü Sürenin Kesilmesi 403
3. Hüküm Verme Zorunluluğu 403
III. DAVA AÇMA SÜRECİNDE TARAF İSTEKLERİ 404
A. İVEDİLİK GEREKTİREN TARAF İSTEKLERİ 404
1. Tarafların Delil Tespitine Yönelik İstekleri 404
a. İdarî Yargıda Deliller 404
(1) İspat ve Delil 404
(a) İspat 404
(b) Delil 406
b. İdarî Yargıda Delil Tespiti 407
(1) İdarî Dava Açmadan Önce 408
(2) İdarî Dava Açtıktan Sonra 409
c. İdarî Yargıda Delil Türleri 410
(1) Bilirkişi 410
(2) Keşif 412
(3) Diğer Deliller 413
(a) Belge 413
(b) Tanık 414
(c) Kesin Hüküm 415
(d) Yemin ve İkrar 416
2. Yürütmenin Durdurulması 416
a. Yürütmenin Durdurulması Kavramı 417
b. Yürütmenin Durdurulması Türleri 418
(1) Geçici Yürütmenin Durdurulması 418
(2) Esas Karar Verilinceye Kadar Yürütmenin Durdurulması 420
İçindekiler 23
c. Yürütmenin Durdurulması Kararlarının Nitelikleri 421
d. Yürütmenin Durdurulmasının Şartları 422
(1) Yürütmenin Durdurulmasının Şekil Şartları 422
(2) Yürütmenin Durdurulmasının Esasa İlişkin Şartları 422
(a) Telafisi Güç veya İmkânsız Zarar 423
(b) Açıkça Hukuka Aykırılık 423
e. Yürütmenin Durdurulması Talebinin Karara Bağlanması 423
f. Yürütmenin Durdurulmasına İlişkin Kararlara Karşı İtiraz 424
g. Yürütmenin Durdurulması Talep Edilen Davaların Görülüş Biçimi 426
h. Yürütmenin Durdurulması Kararlarının Sonuçları 426
i. Yürütmenin Durdurulmasının Sınırlanması 426
B. İVEDİLİK GEREKTİRMEYEN TARAF İSTEMLERİ 427
1. Kişilerin İdarî Yargı Davasına Katılması 427
a. Davanın İhbarı 427
b. Davaya Müdahale 429
(1) Asli Müdahale 429
(2) Fer’i Müdahale 430
(3) İdarî Yargıda Davaya Müdahale 431
2. İdarî Yargılama Usulünde Duruşma 436
3. Davanın Değerinin Artırılması 441
4. Davaya Son Veren Taraf İşlemleri 443
a. Davadan Feragat 444
b. Davanın Kabulü 449
IV. İDARÎ YARGIDA ÖZEL YARGILAMA USULLERİ 450
A. İVEDİ YARGILAMA USULÜ 451
B. MERKEZÎ VE ORTAK SINAVLARA İLİŞKİN YARGILAMA USULÜ 456
C. ASKERÎ HİZMETE İLİŞKİN İDARÎ İŞLEM VE EYLEMLERDEN DOĞAN
UYUŞMAZLIKLARA DAİR HÜKÜMLER 460
BEŞİNCİ BÖLÜM
İDARÎ YARGIDA DAVALARIN SONUÇLANMASI
I. DAVALARIN HÜKÜM DIŞINDA SONUÇLANMASI 465
A. DAVANIN KONUSUZ KALMASI 465
1. Dava Konusu İdarî İşlemin Geri Alınması veya İptal Edilmesi 465
2. Tazminatın Ödenmesi 467
3. Taraflardan Birinin Ölmesi ya da Tüzel Kişiliğin Sona Ermesi 467
B. DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASI 468
24 İçindekiler
II. DAVANIN HÜKÜMLE (KARARLA) SONUÇLANMASI 469
A. MAHKEME KARARLARININ TÜRLERİ 469
1. Ara Kararlar 469
2. Nihai Kararlar 470
a. Esasa İlişkin Nihai Kararlar 470
b. Usule İlişkin Nihai Kararlar 470
B. İDARÎ YARGILAMA USULÜNDE HÜKÜM 470
1. Karar Verme Usulü 471
2. Kararların İçeriği 471
3. Kararların Saklanması ve Tebliği 473
4. Açıklama 473
5. Yanlışlıkların Düzeltilmesi 475
III. İDARÎ YARGIDA KARARLARIN SONUÇLARI VE UYGULANMASI 476
A. KARARLARIN SONUÇLARI 477
1. İptal Davalarında Kararların Sonuçları 477
2. Tam Yargı Davalarında Kararların Sonuçları 480
B. KARARLARIN UYGULANMASI 481
1. İptal Kararlarının Uygulanması 484
a. İdarenin Yeni Bir İşlem Yapmak Zorunda Olmadığı Durumlar 486
b. İptal Kararının Aynı Sonucu Doğuracak Yeni İşlem Yapılmasına
Engel Olmadığı Durumlar 486
c. İptal Edilen İşlemin Aksine İşlem Yapmanın Zorunlu Olduğu
Durumlar 487
d. İptal Kararı ile İlgili Olanların Hukukî Durumlarında Değişiklik
Yapılmasını Zorunlu Kılan Durumlar 487
e. İptal Kararının Uygulanmasının İmkânsız Olduğu Durumlar 487
2. Tam Yargı Kararlarının Uygulanması 488
3. Kararların Uygulanması ve Süresi 489
ALTINCI BÖLÜM
İDARÎ YARGIDA KANUN YOLLARI
I. KANUN YOLU KAVRAMI 493
II. KANUN YOLLARININ ÇEŞİTLERİ 494
A. ARA KARARLARA KARŞI KANUN YOLLARI 495
1. Yürütmenin Durdurulmasına İlişkin Kararlara İtiraz 495
2. Bağlantı İsteminin Reddine İlişkin İtiraz 495
B. NİHAİ KARARLARA KARŞI KANUN YOLLARI 496
İçindekiler 25
1. Olağan Kanun Yolları 496
a. İstinaf 496
(1) İstinaf Kavramı 496
(a) İstinafa Yönelik Eleştiriler 498
(b) İstinafın Yargılama Sistemine Faydalı olacağına Yönelik
Görüşler 498
(2) İstinaf Edilemeyecek Nihai Kararlar 499
(a) Konusu Otuz Bir Bin Türk Lirasını Geçmeyen İdarî
Davalar 499
(b) Doğrudan Temyiz Edilebilecek Olan İdare Mahkemesi
Kararları 501
(c) Danıştay’ın İlk Derece Mahkemesi Olarak Görev Yaptığı
Davalarda Verdiği Kararlar 502
(d) Diğer Yasalara Göre Kanun Yolu Kapalı Davalar 502
(3) İstinaf Süresi 503
(4) İstinaf Usulü 504
(a) İstinaf Harç ve Giderlerinin Tamamının Ödenmemesi 504
(b) İstinaf Dilekçesindeki Eksikliklerin Giderilmesi 505
(c) İstinafın Süresinde Yapılmaması 506
(d) İstinaf Tabi Kararlardan Olmaması 507
(5) İstinaf Sonucunda Verilen Karar Türleri 507
(a) İstinaf Talebinin Reddi Kararı 507
(b) Kaldırma ve Yeniden Karar Verme 509
(c) Kaldırma ve Gönderme Kararı 509
b. Temyiz 513
(1) Temyiz Kavramı 513
(2) Anayasa Mahkemesi Kararları Çerçevesinde Temyiz
Sisteminin Dönüşümü 514
(3) Temyiz Edilebilecek Kararlar 519
(a) Danıştay’ın İlk Derece Mahkemesi Olarak Verdiği Nihai
Kararlar 520
(b) İstinaf Kanun Yolunda Verilen Bazı Nihai Kararlar 520
(i) İYUK Madde 46/1 Kapsamında Kalan İstinaf Kanun Yolunda
Verilen Nihai Kararlar 520
(ii) İYUK Madde 46/2 Kapsamında Kalan İstinaf Kanun Yolunda
Verilen Nihai Kararlar 532
(c) İYUK 20/A ve 20/B Maddeleri Uyarınca Verilen Nihai
Kararlar 541
(d) Diğer Yasalara Göre Temyizi Mümkün Olan Kararlar 541
(4) Temyiz edilemeyecek kararlar 541
26 İçindekiler
(5) Temyiz Usulü 542
(a) Temyiz Başvurusu 542
(b) Temyiz Başvurusu Yapabilecekler 542
(c) Temyiz Süreleri 543
(d) Temyiz Dilekçesi 544
(e) Temyizden Vazgeçme 545
(f) Temyiz Mercileri 545
(6) Temyiz Sebepleri 546
(a) Görev ve Yetki Dışında Bir İşe Bakılmış Olması 546
(b) Hukuka Aykırı Karar Verilmesi 547
(c) Usul Hükümlerinin Uygulanmasında Kararı Etkileyebilecek
Nitelikte Hata veya Eksikliklerin Bulunması 547
(7) Temyiz İncelemesinin Kapsamı 548
(8) Temyiz İncelemesi Sonuçları 551
(a) Onama Kararı 552
(b) Düzelterek Onama Kararı 552
(c) Kısmen Onama – Kısmen Bozma Kararı 553
(d) Bozma Kararı 553
(9) Temyize Konu Edilen Kararı Veren Yargı Merciin Tutumu 553
(a) Bozma Kararına Uyulması 553
(b) Israr Kararı 554
(10) Aleyhe Bozma Yasağı 556
(11) İstinaf ve Temyiz Aşamasında Yürütmenin Durdurulması 559
(12) Temyiz Sisteminin Değerlendirilmesi 560
2. Olağanüstü Kanun Yolları 561
a. Yargılanmanın Yenilenmesi 562
(1) Tanımı ve Niteliği 562
(2) Gerekliliği 562
(3) Yargılamanın Yenilenmesi İçin Gereken Koşullar 564
(4) Yargılamanın Yenilenmesi İstenemeyen Kararlar 565
(5) Yargılamanın Yenilenmesinin Nedenleri ve Bu Nedenlere
İlişkin Başvuru Süreleri 567
(a) Bir Belgenin Kararın Verilmesinden Sonra Ele Geçirilmiş
Olması 568
(b) Belgenin Sahteliği 569
(c) Karara Esas Alınan İlamın Ortadan Kalkması 569
(d) Bilirkişinin Bilerek Gerçeğe Aykırı Rapor Vermesi 570
(e) Hile Kullanılmış Olması 570
İçindekiler 27
(f) Vekil veya Temsilci Olmayan Kimseler ile Davanın
Görülmesi ve Hükme Bağlanması 571
(g) Çekinme 571
(h) Birbirine Aykırı Hükümler 572
(i) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararı 572
(6) Yargılamanın Yenilenmesinde Taraflar 573
(a) Yargılamanın Yenilenmesini İsteme Yetkisi 573
(b) Yargılamanın Yenilenmesinde Karşı Taraf 575
(7) Yargılamanın Yenilenmesi Yöntemi 575
(8) Yargılamanın Yenilenmesi Üzerine Verilen Kararlar ve
Sonuçları 578
(9) Yargılamanın Yenilenmesi Talebi Hakkında Verilen Kararlara
Karşı Kanun Yolu Başvurusu 579
b. Kanun Yararına Temyiz 581
(1) Kanun Yararına Temyiz Kavramı 581
(2) Kanun Yararına Temyizin Hukukî Niteliği 582
(3) Kanun Yararına Temyizin Amacı 583
(4) Kanun Yararına Temyizin Şartları 584
(a) İdare ve Vergi Mahkemeleri ile Bölge İdare
Mahkemelerinin Verdiği Bir Karar Olmalı 584
(b) Karar Kesin Olarak Verilmeli ya da İstinaf veya Temyiz
İncelemesinden Geçmeden Kesinleşmeli 585
(c) Niteliği Bakımından Yürürlükteki Hukuka Aykırı Bir
Sonucu İfade Etmeli 585
(5) Kanun Yararına Temyiz Usulü 586
(a) Kanun Yararına temyiz Yoluna Başvuru 586
(b) Kanun Yararına Temyizde Yetkili Makamlar 587
(c) Danıştay’ın Kanun Yararına Temyiz İncelemesi 588
(d) Süre 588
(6) Kanun Yararına Temyizin Hukuki Etkileri 588
III. İDARÎ YARGIDA NİHAİ KARARIN KESİNLEŞMESİ 590
A. KESİN HÜKÜM KAVRAMI 590
B. KESİN HÜKÜM ÇEŞİTLERİ 592
1. Şekli Anlamda Kesin Hüküm 592
2. Maddî Anlamda Kesin Hüküm 593
C. KESİN HÜKMÜN ETKİSİ 594
1. Kesin Hükmün Mutlak Etkisi 594
2. Kesin Hükmün Nispi Etkisi 595
D. İDARÎ YARGIDA KESİN HÜKÜM 595
28 İçindekiler
1. İptal Davalarında Kesin Hüküm 595
a. İlk İnceleme Usulünde Kesin Hüküm 596
b. Esastan İncelemede Kesin Hüküm 599
c. İptal Kararında Kesin Hüküm 599
2. Tam Yargı Davalarında Kesin Hüküm 600
IV. ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ İDARÎ YARGIYA ETKİSİ 601
A. Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru 601
1. Bireysel Başvuru Kavramı 601
2. Bireysel Başvurunun Hukuki Niteliği 602
3. Bireysel Başvurunun Şartları 602
a. Esasa İlişkin Şartlar 603
(1) AİHS ve Bu Sözleşmeye Ek Protokollerde Yer Alan Hakların
İhlali 603
(2) Kamu Gücü İşlemi 603
(3) Güncel ve Kişisel Bir Hakkın İhlali 603
(4) Olağan Kanun Yollarının Tüketilmesi 604
b. Şekle İlişkin Esaslar 604
(1) Görevli ve Yetkili Mahkeme 604
(2) Başvuru Şekli ve Süresi 604
4. Bireysel Başvurunun İncelenmesi ve Anayasa Mahkemesi’nin
Kararı 606
B. Anayasa Mahkemesi’nin İptal Kararlarının İdarî Yargıya Etkisi 607
2577 SAYILI İYUK’TA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER VE ANAYASA MAHKEMESİ’NİN İPTAL
KARARLARI 613
İDARÎ YARGIDA YILLARA GÖRE PARASAL SINIRLAR 615
BÖLGE İDARE, İDARE VE VERGİ MAHKEMELERİ YARGI ÇEVRELERİ 616
DİLEKÇE ÖRNEKLERİ 619
KAYNAKLAR 625
DİZİN 639 |