|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 7
İÇİNDEKİLER 9
KISALTMALAR 15
GİRİŞ 19
BİRİNCİ BÖLÜM
DİJİTALLEŞMENİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİJİTALLEŞME SONUCU ORTAYA ÇIKAN YENİ İŞ MODELLERİNİN İNCELENMESİ
I. DİJİTALLEŞME, ENDÜSTRİ 4.0 VE İŞ HUKUKU 25
A. DİJİTALLEŞME KAVRAMI 26
B. DİJİTALLEŞME VE İŞ HUKUKU İLİŞKİSİ 26
C. ENDÜSTRİ 4.0 KAVRAMI 27
D. ENDÜSTRİ 4.0 VE İŞ HUKUKU İLİŞKİSİ 29
II. DİJİTALLEŞME VE ENDÜSTRİ 4.0’IN AVANTAJLARI 31
A. ÜRÜN VE HİZMETLERİN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ AÇISINDAN 31
B. ÜRETİMİN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ AÇISINDAN 33
C. BİREYSEL İŞ İLİŞKİLERİNİN DİJİTALLEŞMESİ AÇISINDAN 34
III. DİJİTALLEŞME VE ENDÜSTRİ 4.0’IN DEZAVANTAJLARI 38
A. ÜRÜN VE HİZMETLERİN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ AÇISINDAN 38
B. ÜRETİMİN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ AÇISINDAN 39
C. BİREYSEL İŞ İLİŞKİLERİNİN DİJİTALLEŞMESİ AÇISINDAN 40
IV. DİJİTALLEŞME NETİCESİNDE ORTAYA ÇIKAN YENİ ÇALIŞMA MODELLERİ 43
A. KONUM TABANLI ÇALIŞMA MODELİ – (ECONOMY ON DEMAND) 45
1. Konum Tabanlı Çalışma Türleri 47
a. Doğrudan Konum Tabanlı Çalışma 48
b. Dolaylı Konum Tabanlı Çalışma 48
2. Taraflar Arasındaki İlişki 48
a. Müşteri ile Hizmet Sağlayıcı Arasındaki İlişki 48
b. Aracı ile Hizmet Sağlayıcı Arasındaki İlişki 50
c. Bağımlı İş – Bağımsız İş İlişkisi Bakımından İnceleme 50
3. Ücret Ödeme Biçimleri 52
4. Konum Tabanlı Çalışmanın Bazı İş Modelleri Örnekleri 53
a. Sürüş Hizmetleri 53
b. Temizlik Hizmetleri 56
c. Akademik Hizmetler 57
d. Esnaf Kurye 58
e. Ara Değerlendirme 65
B. WEB TABANLI ÇALIŞMA MODELİ 67
1. Kavram ve Unsurları 67
2. Taraflar Arasındaki Sözleşme İlişkisi 70
3. Bağımlı İş – Bağımsız İş İlişkisinin Belirlenmesi 73
4. Web Tabanlı Çalışma Modelleri 77
a. Mikro ve Makro Görevler 77
b. Dahili ve Harici Web Tabanlı Çalışma 79
c. Doğrudan ve Dolaylı Web Tabanlı Çalışma 80
5. Web Tabanlı Çalışma – Tele Çalışma 81
6. Ücret Ödeme Biçimleri 82
7. Genel Değerlendirme 83
C. SCRUM ÇALIŞMA MODELİ 85
1. Scrum Çalışması Kavramı 87
a. Scrum’da Rol Dağılımları 87
i. Ürün Sahibi (Product Owner) 87
ii. Scrum Master 88
iii. Geliştirme Ekibi 88
b. Bir Scrum İşleminin Aşamaları 88
i. Ürün İş Listesi (Product Backlog) 89
ii. Sprint 89
iii. Bitmiş Ürün 90
2. Ücret Ödeme Biçimleri 90
3. Tarafların Birbirileriyle Sözleşme İlişkileri 91
a. Müşteri ve Sipariş Alan Arasındaki Sözleşme İlişkileri 92
b. Geliştirme Ekibi ile Sözleşme İlişkileri 93
4. Scrum Çalışma Modelinin Takım Sözleşmesi Bakımından
Değerlendirilmesi 93
5. Genel Değerlendirme 95
D. MATRİS ÇALIŞMA MODELİ 98
1. Genel Olarak 98
2. Sözleşme İlişkisinin Belirlenmesi 101
3. İşverenin Talimat Verme Hakkı – Devredilebilirliği ve Feshe İlişkin
Hususlar 104
4. Çalışanın Hangi İşyeri Organizasyonunda Yer Aldığının Tespiti 107
5. Matris Çalışma Modelinin Geçici İş İlişkisinden Farkı 108
6. Matris Çalışma Modelinin Birlikte İstihdam Bakımından
Değerlendirilmesi 110
7. Bağımsız Çalışan Olarak Olası Yanlış Sınıflandırmanın Sonuçları 112
E. DİJİTALLEŞME NEDENİYLE ORTAYA ÇIKAN YENİ ÇALIŞMA MODELLERİNE
İLİŞKİN DEĞERLENDİRME 113
1. İş Sözleşmelerinde Bağımlılık Unsuru ve Platform Çalışanları
Bakımından Değerlendirilmesi 113
2. Dijital Platform Çalışanlarının Hukuki Niteliği 117
a. Genel Olarak 117
b. İleri Sürülen Görüşler 119
i. İşçi Olarak Kabul Edilmesi 119
ii. Bağımsız Çalışan Olarak Kabul Edilmesi 122
iii. İşçi Benzeri Kişi / Bağımlı Bağımsız Çalışan Kabul Edilmesi 124
iv. Avrupa Komisyonunun 2024/2831(EU) Sayılı Direktifinde
Yer Alan Öneri 128
v. Ara Değerlendirme ve Görüşümüz 131
İKİNCİ BÖLÜM
İŞ HUKUKUNDAKİ BAZI TEMEL KAVRAMLAR VE UYGULAMARININ DİJİTALLEŞME SONRASI YENİDEN DÜŞÜNÜLMESİ
I. DİJİTALLEŞMENİN TEMEL KAVRAMLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİ 133
A. İŞÇİ KAVRAMI 133
B. İŞYERİ KAVRAMI 135
1. Genel Olarak 135
2. Türk Hukuku Bakımından İşyeri Kavramı 136
3. Uzaktan Çalışma Biçimlerinde İşyeri Kavramı – Dijital İşyeri 138
4. Sanal ve Mobil İşyeri Kavramı 140
5. İşyerinin Tescili, Kurulması ve Kapanması 143
6. Masa Paylaşımı – Açık Alan 145
C. İŞ SÖZLEŞMESİ KAVRAMI 147
1. İş Sözleşmesi Kavramı ve Unsurları 147
2. Bağımlılık Unsurunun Dijitalleşme Bakımından Değerlendirilmesi 147
II. DİJİTALLEŞMENİN ÇALIŞMA SÜRELERİNE ETKİSİ 150
A. GENEL OLARAK 150
B. TÜRK HUKUKU BAKIMINDAN ÇALIŞMA SÜRESİ KAVRAMI 152
C. ÇALIŞMA SÜRESİNİN TESPİTİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME 153
1. Genel Olarak 153
2. Günlük Çalışma Süreleri 154
D. ÇALIŞMA SÜRESİNİN KAYIT ALTINA ALINMASI 159
1. Almanya’da Dijital Çalışmaya İlişkin Kanun Tasarısı Taslağı’nda
Getirilen Kayıt Tutma Yükümlülüğü 159
2. 2019 Tarihli Avrupa Birliği Adalet Divanı Kararı 160
3. Türk Hukuku Bakımından İnceleme 161
E. GÜVENE DAYALI ÇALIŞMA SAATLERİ 162
III. DİJİTALLEŞMENİN DİNLENME SÜRELERİNE ETKİSİ 165
A. Genel Olarak 165
B. Ara Dinlenmesi 168
C. Hafta Tatili ve Resmî Tatiller 170
D. Çalışma Saatlerine İlişkin Ortak Karar Alma Hakkı 172
E. Yıllık İzin Kullanımı 173
IV. İŞÇİNİN ULAŞILAMAMA HAKKI 176
A. GENEL OLARAK 176
B. SÜREKLİ ERİŞİLEBİLİR OLMA 178
1. Genel Olarak 178
2. Dinlenme Süreleri Bakımından Değerlendirme 180
3. Çağrı Üzerine Çalışma ve Sürekli Erişilebilir Olma 184
4. İşverenin Doğrudan Talebi Olmaksızın Yapılan Boş Zaman
Çalışmaları 185
V. ÇALIŞMA İLİŞKİSİNİN DEVAMINDA DİJİTALLEŞMENİN ETKİSİ 187
A. YÖNETİM HAKKININ KULLANIMI 187
1. Genel Olarak 187
2. Yeni İş Modelleri ve İşverenin Talimat Verme Hakkı 191
3. İşverenin Talimat Vermesi Konusunda Sınırsız Yetki Sorunu 193
B. İŞÇİNİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ 195
1. Genel Olarak 195
2. Dijital Sistemler Yardımıyla Hukuka Uygun Performans
Değerlendirmesi 197
3. İşverenin İşçisine Yeni Sistemler İçin Eğitim Verme Yükümlülüğü 199
a. İşçi ve İşveren Perspektifinden Konuya Bakış 199
b. Eğitimin Zamanlaması ve Maliyeti 202
C. İŞÇİ ÜCRETLERİNİN ÖDENMESİNDE YENİ OLASILIKLAR 205
1. İş Hukukunda Ücret Kavramı 205
2. Hedef Özelliklere veya Hedef Anlaşmalara Göre Değişken Ücret 206
a. Hedefin Tanımı 208
b. Hedefin Gerçekleşmesi 209
3. İsteğe Bağlı İkramiye 210
a. Sözleşmeye Dayalı Düzenleme 212
b. İkramiye Tutarının Belirlenmesi 212
4. Performansa Bağlı Ücretlendirme 212
5. Ücretin Sanal Para Birimiyle Ödenme İhtimali 214
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İŞ SÖZLEŞMESİNİN DEVAMI VE SONA ERMESİ SÜREÇLERİNE İLİŞKİN BAZI KONULARIN DİJİTALLEŞME PERSPEKTİFİNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ
I. İŞ İLİŞKİLERİNDE ROBOTLARIN VE YAPAY ZEKANIN KULLANIMI İLE
ALGORİTMİK YÖNETİM 219
A. GENEL OLARAK 219
B. YAPAY ZEKÂ VE ALGORİTMİK YÖNETİM KAVRAMLARI 220
1. Yapay Zekâ Kavramı 220
2. Algoritmik Yönetim Kavramı 221
3. İşe Alım Sürecinde Yapay Zekâ Kullanımı ve Algoritmik Yönetim 221
4. İş İlişkisinin Devamında Yapay Zekâ Kullanımı 225
5. İş İlişkisinin Sona Ermesinde Yapay Zekâ Kullanımı 228
II. DİJİTALLEŞMENİN SONUCU OLARAK İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESHİ 231
A. GENEL OLARAK 231
B. BİLDİRİMLİ FESİH 232
1. Genel Olarak 232
2. Davranış ve Yetersizlik Nedeniyle Fesih 233
3. İşletmesel Nedenlerle Fesih 236
C. HAKLI NEDENLE FESİH 238
III. DİJİTALLEŞMENİN VERİ KORUMA HUKUKUNA ETKİLERİ VE İŞ DÜNYASININ
DİJİTALLEŞMESİ 241
A. VERİ KORUMA İŞLEVİ VE YASAL DAYANAKLAR 241
1. Veri Koruma Hukukunun Temel İlkeleri 242
a. Genel Olarak 242
b. Hukuka ve Dürüstlük Kurallarına Uygunluk 243
c. Doğru ve Gerektiğinde Güncel Olma 243
d. Belirli, Açık ve Meşru Amaçlar İçin İşlenme 244
e. İşlendikleri Amaçla Bağlantılı, Sınırlı ve Ölçülü Olma 245
f. Mevzuata ya da Amaca Uygun Sürelerle Muhafaza Edilme 245
2. Veri Koruma Düzenlemeleri Kapsamında İşyerindeki Roller 246
3. Üçüncü Ülkelere Veri Aktarımı 247
B. DİJİTALLEŞEN İŞ DÜNYASI İÇİN TEMEL GEREKLİLİKLER 248
1. Teknoloji Tasarımı Yoluyla Veri Koruma 249
2. Unutulma Hakkı 250
3. Veri Taşınabilirliği ve Veriye Erişim Hakkı 251
C. BÜYÜK VERİ KAVRAMI VE İNSAN ANALİTİĞİ UYGULAMALARI 253
1. Büyük Veri Kavramı 253
2. İnsan Analitiği Uygulamalarının Geliştirilmesi İçin İşçinin Kişisel
Verilerinin İşlenmesi 255
3. Büyük Veri Analizlerinin Yasal Dayanağı 255
a. Mevcut Verilerin Farklı Bir Amaç İçin İşlenmesi 256
b. Büyük Veri Analizi İçin Yeni Veri Toplanması 257
4. İş Sözleşmesinden Kaynaklanabilecek Anlaşmalar 257
5. Rıza 258
6. İş Başvurusu Yapan Kişileri ve İşçileri Değerlendirmek İçin İnsan
Analitiği Uygulamalarının Kullanılması 259
D. AKILLI FABRİKA VE VERİ KORUMA 261
1. Veri Korumanın Yasal Dayanakları 262
2. Amaç Sınırlaması ve Veri Minimizasyonu 263
3. Veri Koruma Etki Değerlendirmesi 264
4. Şeffaflık 265
E. KONUM VERİLERİNİN İŞLENMESİ 265
F. BULUT BİLİŞİM SİSTEMLERİNİN KULLANIMI VE VERİ KORUMA
ÇERÇEVESİ 266
1. Şifrelenmiş Veri Depolama Sistemleri Açısından Veri Koruma
Hukukunun Uygulanabilirliği 267
2. Bulut Bilişim ve Sipariş İşleme 267
3. Üçüncü Taraf Ülkelerde Veri İşleme ile Bulut Hizmetlerinin
Kullanımı 268
G. SİBER GÜVENLİK SİSTEMLERİ VE İŞÇİ VERİLERİNİN KORUNMASI 270
1. Son Teknolojiye Göre Veri Koruma ve Veri Güvenliği 270
2. Siber Güvenlik Sistemlerinde Veri İşleme ile İşçilerin Bilgi
Teknolojileri Kullanım Davranışlarının Analiz Edilmesi 271
3. Yasal Dayanaklar 272
H. “KENDİ CİHAZINI GETİR” KONSEPTİ 273
1. İş Hukuku Bakımından “Kendi Cihazını Getir” Konseptinin
Değerlendirilmesi 275
2. Cihazda Bulunan Verilerin Korunmasına İlişkin Sorunlar 278
3. Cihazda Bulunan Verilerin Yedeklenmesine İlişkin Sorunlar 279
4. Cihazın Maliyeti, Hasara Uğraması, Kaybolması 280
5. Cihazın Tesliminin Gerekebileceği Durumlar 282
6. İşin Sona Ermesi Durumunda Karşılaşılabilecek Durumlar 283
SONUÇ 285
KAYNAKÇA 291 |