|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 7
İÇİNDEKİLER 9
ŞEKİLLER DİZİNİ 15
TABLOLAR DİZİNİ 17
KISALTMALAR 19
GİRİŞ 21
BİRİNCİ BÖLÜM
KONUT HAKKININ KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ
I. EV, MEKÂN VE KONUT 29
A. Yer ve Ev İlişkisi 31
B. Konut Kavramı: Tanımlar ve Sınıflandırma 34
1. Fiziksel Bir İhtiyaç Olarak Konut 38
2. Sosyal ve Kültürel Bir Mekan Olarak Konut 39
3. İktisadi Bir Değer Olarak Konut 41
a. Kentleşme ve Konut İlişkisi 43
b. Kapitalizm ve Konut İlişkisi 48
i. Konutun Metalaştırılması 52
ii. Konutun Finansallaşması 56
II. KONUTUN BİR İNSAN HAKKI OLARAK TANINMASI VE
TEMELLENDİRİLMESİ 59
A. İnsan Hakları Düşüncesi: Kavram, Tarihsel Gelişim ve Sınıflandırma 59
B. İnsan Hakları Sistematiğinde Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar 63
C. Konutun İnsan Hakkı Olarak Değeri ve Gerekçelendirilmesi 70
D. Bir İnsan Hakkı Olarak Konut Lehine ve Aleyhine Görüşler 74
E. Konut Hakkının Özü, İçeriği ve Kapsamı 79
F. Konut Hakkına İlişkin Yanılgılar 84
G. Konut Hakkının Diğer İnsan Hakları ile İlişkisi 88
III. KÜRESEL ÖLÇEKTE KONUT SORUNU 97
A. Konutta Ödenebilirlik ve Fiyat Sorunu 99
B. Düşük Nitelikli Konut Sorunu 107
C. Gecekondu Sorunu 111
D. Evden Yoksunluk Sorunu: Evsizlik 117
İKİNCİ BÖLÜM
ULUSLARARASI İNSAN HAKLARI HUKUKUNDA KONUT HAKKININ NORMATİF TEMELLERİ
I. BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİNDE KONUT HAKKI 128
A. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi 129
B. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme 131
1. Konut Hakkının İçeriği: 4 No’lu Genel Yorum 133
a. Kullanım Hakkının Yasal Güvenliği 138
b. Hizmetlerin Kullanılabilirliği 139
c. Erişilebilirlik 140
d. Oturulabilirlik 142
e. Mevki 143
f. Kültürel Yeterlilik 144
g. Ödenebilirlik 145
2. Zorla Tahliyeler ve Konut Güvencesi: 7 No’lu Genel Yorum 146
C. Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına İlişkin
Sözleşme 149
D. Çocuk Hakları Sözleşmesi 150
E. Engelli Kişilerin Haklarına İlişkin Sözleşme 153
F. Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunmasına Dair
Uluslararası Sözleşme 155
G. Konut Hakkına Dolaylı Koruma Sağlayan Uluslararası Sözleşmeler 156
H. Birleşmiş Milletler’in İnsan Yerleşimleri Konferanslarında Konut Hakkı 160
II. BÖLGESEL İNSAN HAKLARI SİSTEMLERİNDE KONUT HAKKI 164
A. Avrupa Konseyi Belgelerinde Konut Hakkı 164
1. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 165
2. Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı 166
3. Avrupa Kentsel Şartı 169
B. Amerikan Devletleri Örgütü Belgelerinde Konut Hakkı 170
C. Afrika Birliği Örgütü Belgelerinde Konut Hakkı 171
D. Avrupa Birliği Belgelerinde Konut Hakkı 172
III. KONUT HAKKININ ÖZNELERİ 176
A. Genel Özne: Herkes 176
B. Öncelikli Olarak Korunması Gereken Özneler 177
1. Çocuklar 179
2. Kadınlar 181
3. Engelliler 184
4. Yerli Halklar 186
5. Mülteciler, Yerinden Edilenler ve Göçmen İşçiler 188
IV. KONUT HAKKI BAKIMINDAN YÜKÜMLÜLÜK SAHİPLERİ 192
A. Devletlerin Konut Hakkına İlişkin Genel Yükümlülükleri 193
1. Elverişli Kaynakların Azami Düzeyde Kullanılması Yükümlülüğü 195
2. Aşamalı Gerçekleştirme Yükümlülüğü 200
3. Önlem Alma Yükümlülüğü 204
4. Uluslararası Yardım ve İş Birliği Yükümlülüğü 208
5. Ayrımcılık Yapmama Yükümlülüğü 213
6. Asgari Öz/Çekirdek Yükümlülükler 217
7. Hakların Geriye Götürülemezliği Yükümlülüğü 224
B. Devletlerin Üçlü Yükümlülük Tipolojisi Bakımından Konut Hakkına
İlişkin Yükümlülükleri 226
1. Saygı Gösterme Yükümlülüğü 230
2. Koruma Yükümlülüğü 235
3. Yerine Getirme Yükümlülüğü 241
C. Uluslararası Örgütlerin ve Özel Hukuk Kişilerinin Konut Hakkına İlişkin
Yükümlülükleri 248
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
KONUT HAKKININ YARGISAL–YARI YARGISAL YOLLARLA KORUNMASI
I. KONUT HAKKI İHLALLERİNİN GÖRÜNÜMLERİ 256
A. Konuta Erişim İçin Gerekli Kaynaklardan Mahrumiyet 257
B. Sağlıksız ve Yaşamaya Elverişsiz Konut Koşulları 259
C. Öncelikli Olarak Korunması Gereken Grupların Konut Hakkından
Mahrum Bırakılması 261
D. Doğal Afetlerde Konut Hakkının İhlali 264
E. Cezalandırma Amacıyla Yapılan Tahliyeler ve Konut Yıkımları 266
F. Kentsel Dönüştürme Politikaları ve Projeleri 268
II. KONUT HAKKININ DAVA EDİLEBİLİRLİĞİ 273
A. Dava Edilebilirlik Kavramı ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Hakların
Dava Edilebilirliği 273
B. Konut Hakkının Dava Edilebilirliği Üzerine Görüşler 275
III. KONUT HAKKI İHLALLERİ KARŞISINDA BAŞVURULABİLECEK YARGISAL–
YARI YARGISAL KORUMA MEKANİZMALARI 280
A. Birleşmiş Milletler Sisteminde Öngörülen Koruma Mekanizmaları ve
Örnek Kararlar 282
1. İnsan Hakları Komitesi Kararlarında Konut Hakkı 284
2. Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Komitesi Kararlarında
Konut Hakkı 294
3. İşkenceye Karşı Komite Kararlarında Konut Hakkı 300
4. Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi Kararlarında
Konut Hakkı 303
5. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi Kararlarında Konut
Hakkı 306
a. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesine Bireysel
Başvuru 306
b. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi Kararlarında
Konut Hakkının İncelenme Standartları 309
i. Yükümlülük Standardı 310
ii. Makullük Standardı 311
iii. Ölçülülük Standardı 313
iv. Genel ve Özel Nitelikte Tavsiyelerin Öngörülmesi 313
c. Komite İçtihatlarında Konut Hakkı 314
i. I.D.G. / İspanya Kararı 315
ii. Mohamed Ben Djazia ve Naouel Bellili / İspanya Kararı 318
iii. López Albán ve diğerleri / İspanya Kararı 321
iv. Rosario Gomez ve Limon Pardo / İspanya Kararı 325
v. El Goumari ve Tidli / İspanya Kararı 327
vi. El Ayoubi ve El Azouan Azouz / İspanya Kararı 329
vii. Soraya Moreno Romero ve Çocukları / İspanya Kararı 331
viii. Lorne Joseph Walters / Belçika Kararı 334
ix. Josefa Hernández Cortés ve Ricardo Rodríguez
Bermúdez/ İspanya Kararı 337
x. Infante Diaz/İspanya Kararı 339
xi. Sara Vázquez Guerreiro/İspanya Kararı 343
B. Avrupa Konseyi Sisteminde Öngörülen Koruma Mekanizmaları ve
Örnek Kararlar 347
1. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Konut Hakkına Yaklaşımı 347
a. Yaşam Hakkına İlişkin Kararlar Kapsamında Konut Hakkı 350
b. İşkence ve Kötü Muamele Yasağına İlişkin Kararlar
Kapsamında Konut Hakkı 354
c. Özel Yaşama ve Aile Yaşamına Saygı Hakkına İlişkin Kararlar
Kapsamında Konut Hakkı 356
d. Mülkiyet Hakkına İlişkin Kararlar Kapsamında Konut Hakkı 363
e. Ayrımcılık Yasağına İlişkin Kararlar Kapsamında Konut Hakkı 367
2. Avrupa Sosyal Haklar Komitesi ve Konut Hakkı 370
a. Devletlerin Konut Politikaları ve Savunmasız Gruplar 373
b. Konut İadesi 377
c. Roman Topluluklarının Konut Hakkı 379
C. Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu Kararlarında Konut Hakkı 384
D. Amerikalılar–Arası İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında Konut Hakkı 387
IV. ULUSLARARASI HUKUKUN ULUSAL HUKUKA ETKİSİ: KONUT İHLALLERİ
KARŞISINDA ULUSAL MAHKEMELERİN YAKLAŞIMLARI VE ÖRNEK
KARARLAR 391
A. Güney Afrika Anayasa Mahkemesi ve Konut Hakkı 393
B. Hindistan Yüksek Mahkemesi ve Konut Hakkı 401
C. Kolombiya Anayasa Mahkemesi ve Konut Hakkı 407
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
KONUT HAKKININ ETKİNLEŞTİRİLMESİ
I. KONUT HAKKININ ETKİNLEŞTİRİLMESİNİN ÖNÜNDEKİ ENGELLER 414
A. Neo–Liberal Politikalar ve Küreselleşme 414
1. Neo–Liberalizm: Kavram, Tarihsel Gelişim ve Özellikler 415
2. Neo–Liberal Kentleşme ve Konut Hakkı 420
3. Küreselleşme Olgusu: Tanım, Kapsam ve İnsan Hakları İlişkisi 429
a. Küreselleşme Kavramı 429
b. Küreselleşme ve İnsan Hakları İlişkisi 432
4. Küreselleşmenin Konut Hakkına Etkileri 437
a. Evsizliğin Küreselleşmesi 440
b. Küresel Şirketler ve Konut Hakkı 445
c. Küreselleşen Göç Eğilimleri ve Konut Hakkı 448
d. Küresel Kentler, Gecekondular ve Konut Hakkı 451
B. Konut Alanında Değişen Aktörler ve Sorumluluklar 454
1. Minimalist Devlet Anlayışı ve Özelleştirme 454
2. Devlet Dışı Aktörlerin Artan Rolü 458
II. KONUT HAKKININ ETKİNLEŞTİRİLMESİNE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR VE
ARAÇLAR 462
A. İlkesel Yaklaşımlar ve Hak Temelli Çerçeve 463
1. İnsan Haklarına Bütüncül Yaklaşım 463
2. Sosyal Devlet İlkesi ve Konutun Finansallaşmasının
Sınırlandırılması 467
3. Neo–Liberal Politikalar Karşısında Hak Temelli Konut Politikaları 475
a. Yeterli Standartta Konut Hakkı Misyonuna Bağlılık 479
b. Demokratik Yönetim Anlayışının Benimsenmesi 480
B. Konut Hakkının Uygulanmasına Yönelik Politika Araçları ve Kurumsal
Çözümler 482
1. Kamusal Finansman ve Vergilendirme Yoluyla Konutun
Güçlendirilmesi 483
2. Kamu, Özel ve Üçüncü Sektör Ortaklıklarının Kurulması 485
3. Kentsel Planlama ve Sürdürülebilir Kentleşme 487
4. Afetlere ve İklim Değişikliğine Duyarlı Konut Politikaları 490
5. Dijitalleşme ve Şeffaf Veri Yönetimi 493
6. Konut Alanında İzleme ve Hesap Verilebilirlik Mekanizmaları 498
7. Sivil Toplum Kuruluşlarının Desteklenmesi 501
C. Konut Hakkının Ulusal Hukuk Kapsamında Güçlendirilmesi 504
1. Yasal Bir “Konut” Tanımının Kabulü 504
2. Konut Hakkının Anayasalarda Açıkça Tanınması 507
3. Konut Hakkının Özel Hukuki Düzenlemeler ile Korunması 512
4. Konut Hakkının Yargısal Korumasının Güçlendirilmesi 514
SONUÇ 521
KAYNAKÇA 541 |