|
İÇİNDEKİLER
Kısa İçindekiler
CİLT I
GENEL HÜKÜMLER
1. Bölüm
TIP HUKUKUNA GİRİŞ
§ 1. ÖN AÇIKLAMALAR 37
§ 2. TARİHSEL GELİŞİM 44
§ 3. HUKUKSAL KAYNAKLAR 50
2. Bölüm
MESLEK ETİĞİ, DİSİPLİN VE TIP HUKUKU EĞİTİMİ
§ 1. MESLEK ETİĞİ 57
§ 2. MESLEKİ DİSİPLİN 69
§ 3. SAĞLIK HİZMETLERİNDE TANITIM 85
§ 4. TIP HUKUKU EĞİTİMİ 91
3. Bölüm
HASTA VE SAĞLIK ÇALIŞANI HAKLARI
§ 1. HASTA HAKLARI 93
§ 2. SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HAKLARI VE HAK ARAMA YOLLARI 123
4. Bölüm
TIP HUKUKUNDA BAZI KAVRAMLAR
§ 1. TEMEL KAVRAMLAR 169
§ 2. SAĞLIK PERSONELİ KAVRAMI 177
§ 3. EMBRİYO KAVRAMI VE HUKUKİ STATÜSÜ 182
§ 4. TIP HUKUKUNDA “ÇOCUK” KAVRAMI 185
§ 5. TIBBİ UYGULAMA HATASI (MALPRAKTİS) 194
§ 6. ÇEKİNİK (DEFANSİF) TIP 194
5. Bölüm
TIP HUKUKUNUN TEMEL KURUM VE KURULLARI
§ 1. BİRİNCİ, İKİNCİ VE ÜÇÜNCÜ BASAMAK SAĞLIK HİZMET SUNUCULARI 197
§ 2. ÖZEL HASTANELER 199
§ 3. KLİNİK KONUKEVİ 202
§ 4. ETİK KURULLAR 203
§ 5. YÜKSEK SAĞLIK ŞURASI 212
§ 6. ADLİ TIP KURUMU 213
§ 7. SAĞLIK MESLEKLERİ KURULU 215
§ 8. MESLEKİ SORUMLULUK KURULU 221
§ 9. MESLEK KURULUŞLARI 223
§ 10. KLİNİK PSİKOLOG, HEMŞİRE, EBE, FİZYOTERAPİST VB. SAĞLIK MESLEK MENSUPLARININ AÇTIĞI SAĞLIK MESLEK HİZMET BİRİMLERİ 229
6. Bölüm
TEMEL İLKELER
§ 1. HEKİMLİK MESLEĞİNİN İCRASINDA MESLEKİ ÖZERKLİK 239
§ 2. DİKEY VE YATAY İŞ BİRLİĞİ 269
§ 3. TIP HUKUKUNDA ZORUNLULUK HALİ 297
§ 4. KONSÜLTASYON 311
§ 5. TIP HUKUKUNDA ETİK VE HUKUKİ İKİLEMLER 314
7. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN ŞARTLARI
§ 1. GENEL BİLGİLER 323
§ 2. ŞARTLAR 325
8. Bölüm
HEKİM VE HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
§ 1. HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 705
§ 2. HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 835
CİLT II
ÖZEL HÜKÜMLER
1. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALELERDE MAHREMİYET
§ 1. KAVRAM 887
§ 2. UYGULAMADAKİ SORUNLAR 892
§ 3. SAĞLIK VERİLERİNİN İŞLENMESİYLE İLİŞKİLİ OLABİLECEKLERİ DEĞERLENDİRİLEN KİŞİSEL VERİLERİ KORUMA KURULU KARARLARI 945
2. Bölüm
ÖZELLİK ARZEDEN TIBBİ MÜDAHALELER
§ 1. ORGAN VE DOKU NAKLİ 959
§ 2. İNSAN ÜZERİNDE BİLİMSEL ARAŞTIRMA 1013
§ 3. ESTETİK MÜDAHALELER 1065
§ 4. KÖK HÜCRE ÇALIŞMALARI 1078
§ 5. İNSAN KOPYALAMA 1092
§ 6. İNSAN DONDURMA 1097
§ 7. İNSANI GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI 1098
§ 8. GENETİK TANI 1107
§ 9. CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK TIBBİ MÜDAHALELER 1126
§ 10. YAPAY DÖLLEME 1144
§ 11. MİTOKONDRİ DEĞİŞTİRME TEDAVİLERİ 1177
§ 12. GEBELİĞİN SONA ERDİRİLMESİ 1180
§ 13. GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIBBİ MÜDAHALELER 1188
§ 14. ACİL TIBBİ MÜDAHALELER 1200
§ 15. KISIRLAŞTIRMA 1209
§ 16. KİMYASAL HADIM 1213
§ 17. PALYATİF BAKIM 1225
§ 18. SAĞLIK TURİZMİ ÇERÇEVESİNDE YABANCI HASTALARA YAPILAN TIBBİ MÜDAHALELER 1229
§ 19. YAPAY ZEKÂ VE TIBBİ MÜDAHALELER 1241
§ 20. TELE–TIP (SAĞLIK HİZMETLERİNİN UZAKTAN SUNUMU) 1247
§ 21. ROBOTİK MÜDAHALELER VE TIP HUKUKU SORUNLARI 1268
§ 22. PANDEMİ VE TIP HUKUKU SORUNLARI 1268
§ 23. CESET ÜZERİNDE BİLİMSEL İNCELEME VE ARAŞTIRMA YAPILMASI 1285
3. Bölüm
HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ
§ 1. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ 1289
§ 2. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ 1291
4. Bölüm
HATALI TIBBİ UYGULAMA VE TAZMİNAT SORUMLULUĞU
§ 1. HATALI TIBBİ UYGULAMA (MALPRAKTİS) 1339
§ 2. TAZMİNAT SORUMLULUĞU 1508
§ 3. TAZMİNAT SORUMLULUĞUNA ALTERNATİF YÖNTEMLER 1666
5. Bölüm
ANAYASA MAHKEMESİ’NE BİREYSEL BAŞVURU
§ 1. GİRİŞ 1671
§ 2. TIBBİ HATALARA İLİŞKİN DAVALARDA HUKUKİ BAŞVURU YOLLARININ TÜKETİLMİŞ OLMASI ŞARTI 1672
§ 3. YAŞAM HAKKI 1678
§ 4. CEZA SORUŞTURMASI VEYA KOVUŞTURMASININ YAPILAMAMASI 1684
§ 5. ADİL YARGILANMA HAKKI 1689
§ 6. AYDINLATMA İHLALLERİ 1697
§ 7. TAZMİNAT MİKTARININ DÜŞÜK OLMASI VEYA MADDİ TAZMİNATA HÜKMEDİLMEMESİ 1700
İçindekiler
28. Baskıya Önsöz 7
27. Baskıya Önsöz 8
26. Baskıya Önsöz 10
23. Baskıya Önsöz 11
20. Baskıya Önsöz 12
13. Baskıya Önsöz 13
10. Baskıya Önsöz 14
1. Baskının Önsözü 15
Kısa İçindekiler 17
Kısaltmalar 31
Giriş 35
1. Bölüm
TIP HUKUKUNA GİRİŞ
§ 1. ÖN AÇIKLAMALAR 37
§ 2. TARİHSEL GELİŞİM 44
§ 3. HUKUKSAL KAYNAKLAR 50
2. Bölüm
MESLEK ETİĞİ, DİSİPLİN VE TIP HUKUKU EĞİTİMİ
§ 1. MESLEK ETİĞİ 57
I. Genel Olarak 57
II. Hekim ve Özel Şirket İlişkileri 64
III. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri 67
§ 2. MESLEKİ DİSİPLİN 69
I. Genel Olarak 69
II. Aile Hekimleri ile İlgili Uygulama 80
III. Kamu Görevlisi Hekimler ile İlgili Uygulama 81
IV. Aynı Anda Ceza Soruşturma/Kovuşturması Yapılması Durumu 82
§ 3. SAĞLIK HİZMETLERİNDE TANITIM 85
§ 4. TIP HUKUKU EĞİTİMİ 91
3. Bölüm
HASTA VE SAĞLIK ÇALIŞANI HAKLARI
§ 1. HASTA HAKLARI 93
I. Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma 98
II. Bilgi İsteme 99
III. Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme 99
IV. Personeli Tanıma, Seçme ve Değiştirme 100
V. Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme 101
VI. Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım 102
VII. Tıbbi Gereklilikler Dışında Müdahale Yasağı 102
VIII. Ötanazi Yasağı 103
IX. Tıbbi Özen Gösterilmesi 103
X. Genel Olarak Bilgi İsteme 104
XI. Kayıtları İnceleme 105
XII. Mahremiyete Saygı Gösterilmesi 106
XIII. Bilgilerin Gizli Tutulması 106
XIV. Tıbbi Müdahalede Hastanın Rızası 107
XV. Alışılmış Olmayan Tedavi Usullerinin Uygulanması 109
XVI. Aile Planlaması Hizmetleri ve Gebeliğin Sona Erdirilmesi 110
XVII. Tıbbi Araştırmalarda Hasta Hakları 110
XVIII. Güvenliğin Sağlanması 111
XIX. Dini Vecibeleri Yerine Getirebilme ve Dini Hizmetlerden Faydalanma 111
XX. İnsani Değerlere Saygı Gösterilmesi ve Ziyaret 112
XXI. Refakatçi Bulundurma 112
XXII. Hizmetin Sağlık Kurum ve Kuruluşu Dışında Verilmesi 113
XXIII. Hastaya Yeterli Vakit Ayrılması ve Hastanın Vaktine Riayet Edilmesi 113
XXIV. Müracaat, Şikâyet ve Dava Hakkı 113
XXV. Hasta Hakları ile İlgili Kurul ve Birimler 115
A. Genel Olarak 115
B. Hasta Hakları Kurulu 116
C. Hasta Hakları Birimi 119
XXVI. İnsan Hakları Bağlamında Hasta Hakları 121
§ 2. SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HAKLARI VE HAK ARAMA YOLLARI 123
I. Hekim Hakları 123
II. Hak Arama Yolları 126
A. Haksız Şikâyetlere Karşı Hak Arama Yolları 126
B. Güvenlik Hakkının İhlaline Karşı Hak Arama Yolları 136
1. Ceza Hukuku Araçları 137
a. Genel Olarak 137
b. Cezaların Artırılması 143
c. Hükmedilen Hapis Cezasının Ertelenememesi 148
d. Ceza Muhakemesi Bakımından Özel Düzenlemeler 149
2. Tazminat Hukuku Araçları 151
3. Süreç 151
4. Sağlık Çalışanlarına Karşı İşlenen Suçlarda Uzlaştırma 152
a. Genel Olarak 152
b. Sağlık Çalışanlarına Karşı İşlenebilecek Uzlaştırma Kapsamına Giren Suçlar 152
c. Uzlaştırma Edimi Olarak Neler İstenebilir? 152
C. Sağlık Çalışanının Meşru Savunma Hakkı Var mıdır? 153
III. Sağlık Bakanlığı Tarafından Yapılacak Hukuki Yardım 154
IV. Yüksek Öğretim Kurumları Tarafından Yapılacak Hukuki Yardım 157
V. Çalışan Hakları ve Güvenliği Uygulamaları Rehberi ve Çalışan Güvenliği Genelgesi 159
VI. Hekimin Hasta Seçme Hakkı 160
VI. Sağlık Çalışanının Hizmetten Çekilme Hakkı 163
A. Genel Olarak 163
B. Aile Hekimleri Bakımından Uygulama 166
4. Bölüm
TIP HUKUKUNDA BAZI KAVRAMLAR
§ 1. TEMEL KAVRAMLAR 169
I. Tıp ve Hukuk 169
II. Tıp Hukuku ve Biyotıp Hukuku 169
III. Tıbbi Müdahale 172
IV. Hekim, Hasta ve Hastalık 176
§ 2. SAĞLIK PERSONELİ KAVRAMI 177
§ 3. EMBRİYO KAVRAMI VE HUKUKİ STATÜSÜ 182
§ 4. TIP HUKUKUNDA “ÇOCUK” KAVRAMI 185
§ 5. TIBBİ UYGULAMA HATASI (MALPRAKTİS) 194
§ 6. ÇEKİNİK (DEFANSİF) TIP 194
5. Bölüm
TIP HUKUKUNUN TEMEL KURUM VE KURULLARI
§ 1. BİRİNCİ, İKİNCİ VE ÜÇÜNCÜ BASAMAK SAĞLIK HİZMET SUNUCULARI 197
§ 2. ÖZEL HASTANELER 199
§ 3. KLİNİK KONUKEVİ 202
§ 4. ETİK KURULLAR 203
I. Genel Olarak 203
II. Mevzuatın Gelişimi 204
III. Etik Kurulların Oluşturulması ve Yapısı 206
IV. Etik Kurulların Görev ve Yetkileri 208
V. Etik Kurul Kararlarına Karşı Kanun Yolları 210
§ 5. YÜKSEK SAĞLIK ŞURASI 212
§ 6. ADLİ TIP KURUMU 213
§ 7. SAĞLIK MESLEKLERİ KURULU 215
§ 8. MESLEKİ SORUMLULUK KURULU 221
§ 9. MESLEK KURULUŞLARI 223
I. Tabip Odası 223
II. Türk Tabipleri Birliği 223
III. Uzmanlık Derneği 224
IV. Sendikalar 226
A. Sağlık Sendikaları 226
B. Hekim Sendikaları 228
§ 10. KLİNİK PSİKOLOG, HEMŞİRE, EBE, FİZYOTERAPİST VB. SAĞLIK MESLEK MENSUPLARININ AÇTIĞI SAĞLIK MESLEK HİZMET BİRİMLERİ 229
6. Bölüm
TEMEL İLKELER
§ 1. HEKİMLİK MESLEĞİNİN İCRASINDA MESLEKİ ÖZERKLİK 239
I. Genel Olarak 239
II. Anayasa Mahkemesi ve Danıştay Kararlarında Mesleki Özerklik (Hekimin Yetkisinin Kısıtlanması) 253
III. Muayene Sayısı ile Muayene Süreleri Çerçevesinde Değerlendirme 257
IV. Hekimlerin Kamuoyuna Yaptığı Açıklamalar Çerçevesinde Değerlendirme 260
V. Şifa Garantisi Yasağı 267
§ 2. DİKEY VE YATAY İŞ BİRLİĞİ 269
I. Genel Olarak 269
II. Güven İlkesi 271
III. Sorumluluk Alanlarının Bölünebilirliği: Bağımsız Sorumluluk Prensibi ve Rutin İşleyiş Teorisi 281
A. Genel Olarak 281
B. Hemşirelik Yönetmeliği md. 6/1–d’nin Değerlendirilmesi 285
IV. Sorumlunun Belirlenmesindeki Güçlükler 288
A. Tek Hekimin Çalıştığı Muayenehanelerde 289
B. Birden Fazla Hekimin Müştereken Çalıştığı Polikliniklerde 289
C. Hekim ve Hemşire İşbirliğinde 290
D. Danışma (Konsültasyon) ve Vekâlet 293
E. Başka Yerde Yaptırılan Tetkik ve Tahlil Sonuçlarına Güvenilmesi 296
F. Ücretsiz Tedavilerde Sorumlunun Belirlenmesi 296
§ 3. TIP HUKUKUNDA ZORUNLULUK HALİ 297
I. Kavram 298
II. İlkyardım Halinde Sorumluluk 301
III. Hasta Tercihi (Triyaj) Sorunu 301
A. Genel Olarak 301
B. Triyajın Çeşitleri 302
C. Alman Kanun Taslağı 303
D. Değerlendirme ve Öneriler 303
IV. Sağlık Çalışanının Kendini Hastalıktan Korumak İçin Tıbbi Müdahaleyi Reddetmesi 307
V. Sağlık Çalışanlarının Uzmanlık Alanı Dışında Görevlendirilmesi 308
VI. Korunma Hareketinin Hukuk Düzeni ile Çelişki İçinde Olması 310
VII. Hastanın Rızasının Olmadığı Hallerde Zorunluluk Hali Kurumunun Uygulanması Sorunu 310
§ 4. KONSÜLTASYON 311
§ 5. TIP HUKUKUNDA ETİK VE HUKUKİ İKİLEMLER 314
I. Kavram 314
II. İstanbul Protokolü ve Çifte Yükümlülük Kavramı 314
II. Kanunen Rıza Aranmayan Hallerde Hekimlerin Etik İhlali Nedeniyle Hastanın Rızası Olmadığı Müddetçe Müdahaleden Çekinmesi Sorunu 317
7. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN ŞARTLARI
§ 1. GENEL BİLGİLER 323
§ 2. ŞARTLAR 325
I. Tıbbi Müdahalenin Bir Sağlık Meslek Mensubu Tarafından Yapılması 325
A. Genel Olarak 325
B. Hekim Olma Şartı 326
1. Genel Olarak 326
2. Uzmanlık Şartı 331
a. Genel Olarak 331
b. Yan Dal Uzmanlığı 341
c. Sertifika ile Yetki Alınması 341
d. Uzmanlık Alanı Dışında Açıklamalarda Bulunmak 348
3. Öğrencilerin ve Asistanların Yaptığı Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluğu Sorunu 349
4. Silahlı Kuvvetler ile Emniyet Genel Müdürlüğünün Sağlık Meslek Mensubu Olmayan Personelinin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler 362
C. Hemşirelerin Görev Alanı 362
D. Hekim Olmayan Sağlık Çalışanının Müdahalelerinde Hekimlerin Denetim ve Gözetim Yükümlülüğü 367
E. Gönüllü Sağlık Hizmeti ve Sağlık Gözlemciliği 367
F. Zorunluluk Hali 368
G. Sağlık Personeli Olmayan Kimselerin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler Nedeniyle Sorumlulukları 368
II. Aydınlatma ve Rıza 372
A. Temel Kurallar 372
B. Aydınlatma 385
1. Aydınlatma Çeşitleri 386
a. Otonomi (Karar) Aydınlatması 386
aa. Temel Sorunlar 386
bb. Otonomi Aydınlatmasının Çeşitleri 389
aaa. Genel Olarak 389
bbb. Teşhis Aydınlatması 390
ccc. Süreç Aydınlatması 392
ddd. Alternatifler Konusunda Aydınlatma 394
eee. Müdahale Yapılmamasının Sonuçları Konusunda Aydınlatma 397
b. Risk Aydınlatması 398
c. Tedavi Aydınlatması (Güvenlik Aydınlatması) 404
aa. Kavram 404
bb. Teşhise Yönelik Aydınlatma 406
cc. İlaç ve Tıbbi Malzeme 407
dd. Araç Kullanmama Uyarısı 410
2. Aydınlatma Zorunluluğunun Bulunduğu Tıbbi Müdahaleler 411
3. Özel Durumlarda Aydınlatma 411
a. Kısırlaştırma 411
b. Engelli Cenin 414
c. Tıptaki Yeni Teşebbüsler 424
d. Müdahaleyi Yapacak Hekim 426
e. Hekim Hatası 426
f. Hekimin Tecrübesi 429
g. Masraflar ve Ekonomik Zorunluluklar 430
h. Ticari Yarar 430
ı. Kalite Aydınlatması 431
i. Hekimin Sağlığı 431
j. Eser Sözleşmesi Niteliğindeki Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma 433
k. Aile Hekimliğinde Aydınlatma 437
l. Aşılar Bakımından Aydınlatma 437
4. Aydınlatılacak Kişi 438
a. Genel Olarak 438
b. Çocuklar Açısından 441
5. Aydınlatma Yükümlüsü 442
6. Aydınlatmanın Zamanı 445
7. Aydınlatmanın Kapsamı 448
8. Aydınlatmanın Şekli 455
a. Genel Olarak 455
b. E–Aydınlatma Formlarının Geçerliliği 470
c. Elektronik Ortamda Muvafakat (Rıza) 471
9. Aydınlatmanın Mümkün Olmaması ve Ameliyat Sırasında Aydınlatma 472
10. Aydınlatma Zorunluluğunun Bulunmadığı Haller Var mıdır? 473
a. Aydınlatmadan Vazgeçme 474
b. Hastanın Bilgisinin Bulunması 475
c. İnternetten Bilgi Edinme İmkanının Olması 477
d. Risk Aydınlatmasında Riskin Çok Açık Olması 478
e. Aydınlatmanın Olumsuz Etkide Bulunması 479
aa. Genel Olarak 479
bb. Tedavisi Olmayan Hastalığın Bildirilmesi 483
f. Acil Haller 483
g. Aydınlatmanın Hasta Bakımından Anlamını Yitirmiş Olması 484
h. Psikiyatri Hastalarının Aydınlatılması 484
ı. Aydınlatmanın Uygulanabilir Olmaması 485
i. Sağlık Çalışanının İnançları Nedeniyle Aydınlatma Yapmak İstememesi 485
j. Rızanın Aranmadığı Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma Sorunu 486
11. Aydınlatmanın Geri Alınması, Düzeltilmesi 486
12. Aydınlatmada Nedensellik Bağı Sorunu 487
13. Aydınlatmanın Kim Tarafından Hukuki Açıdan Değerlendirileceği Sorunu 489
14. Hukuka Aykırı Aydınlatmanın Sonuçları 492
a. Tedavi Aydınlatmasının İhlali Durumunda 493
b. Otonomi Aydınlatmasının İhlali Durumunda 493
15. Hatalı Aydınlatma 498
16. Aydınlatmada İspat Sorunları 498
C. Rıza 506
1. Genel Olarak 509
2. Rıza Açıklaması 519
3. Rıza Verme Yetkisi (Rıza Ehliyeti) 521
a. Genel Olarak 522
b. Çocuklar Bakımından Rıza Ehliyetinin Belirlenmesi 527
aa. Türk Hukuku 528
aaa. Genel Olarak 528
bbb. Çocuk ile Kanuni Temsilcinin İradesinin Farklı Olması 538
ccc. Ebeveynden Hangisinin Rızasının Geçerli Olacağı Sorunu 539
ddd. Eşler Arasında Fikir Ayrılığı Çıkması 540
eee. Veli veya Vasinin Olmadığı veya Bulunmadığı Haller 541
fff. Kanuni Temsilcinin Rıza Yetkisinin Olmadığı Haller 542
ggg. Kamu Denetçiliği Kurumu Kararı 543
hhh. Estetik Müdahalelere Karar Verme Bakımından 545
ııı Erkek Çocuklarda Sünnete Karar Verme Bakımından 546
bb. Karşılaştırmalı Hukuk 547
cc. Doğum Kontrol Hapı Reçete Edilmesinde Ebeveynin Rızası Sorunu 551
c. Çocuklarda Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi 553
d. Rıza Yeteneği Bulunmayan Yetişkinlerde Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi 563
e. Hamile Kadının Tedaviyi Ret Hakkı 564
f. Yaşamın Sonuna İlişkin Kararlar Bakımından Rıza Ehliyeti 566
aa. Vesayet Altına Alınmış Erginler 566
bb. Küçükler 567
4. Rızanın Kapsamı 567
5. Rızanın Aranmadığı Haller 569
a. Acil Haller 571
b. Kamu Sağlığının Korunmasına İlişkin Düzenlemeler 572
aa. Genel Olarak 572
bb. Genel Önleyici Aşı Zorunluluğu 575
aaa. Genel Olarak 575
bbb. Hukukumuzdaki Durum 579
cc. Çocuklardan Topuk Kanı Alma Zorunluluğu 596
dd. Yurt Dışına Çıkacaklara Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması 596
ee. Yurt Dışından Gelenlere Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması 597
ff. HIV Tetkiki İçin Rıza Sorunu 597
c. Psikiyatri Hastaları İle İlgili Düzenlemeler 598
aa. Genel Olarak 599
bb. Karşılaştırmalı Hukuk 609
cc. Uluslararası Standartlar 612
d. Ceza Hukukunun Öngörmüş Olduğu Düzenlemeler 619
aa. Ceza Hukuku Yaptırımları 619
bb. Ceza Yargılamasından Kaynaklanan Tıbbi Müdahaleler 620
cc. Ceza İnfaz Kurumlarındaki Tıbbi Müdahaleler 625
aaa. Karşılaştırmalı Hukuk 625
bbb. Türk Hukuku 632
e. Sağlık Raporuna İtiraz Halinde Muayene Yükümlülüğü 635
f. Diğer Hukuk Dallarındaki Düzenlemeler 635
aa. Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu Hükümleri 635
bb. Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ve Boşanma Davaları 637
6. Tıbbi Müdahalenin Rızaya Rağmen Hukuka Aykırılığı 638
7. Ameliyatın Genişletilmesi 639
8. Bilinci Kapalı Hastalar Açısından Rıza Sorunu 648
a. Vasinin Karar Vermesi 648
b. Varsayılan Rıza 649
c. Önceki İrade Açıklamalarının Geçerliliği (Tıbbi Vasiyet) 656
aa. Genel Olarak 656
bb. Karşılaştırmalı Hukuk 660
d. “Canlandırma Uygulanmasın” (Resüsitasyon Yapılmaması) Talimatları (DNR) 668
9. Kanun Hükmünü İcra/Üstün Nitelikte Özel Yarar 670
10. Muhtemel Rıza 670
11. Rızayı Sakatlayan Haller 671
12. Rızanın Geri Alınması 674
13. Rıza Formu 675
14. Tıbbi Müdahaleye Rıza Gösterilmemesi Halinde Yapılması Gerekenler 676
D. Aydınlatma ve Rıza Konusundaki Yanılgının Sonuçları 681
1. Ceza Hukuku Açısından Sonuçları 681
a. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Yanılma 681
b. Hukuksal Yanılgı 683
2. Özel Hukuk Açısından Sonuçları 683
III. Tıp Biliminin Verilerine Göre Zorunlu ve Bu Verilere Uygun Tıbbi Müdahale 685
A. Endikasyon (Gereklilik) 685
1. Kavram 685
2. Tıbbi Endikasyon Olmaksızın Yapılan Tıbbi Müdahaleler 695
a. Deneysel Nitelikli Tıbbi Müdahaleler 696
b. Şekil veya Fonksiyon Değiştirici Tıbbi Müdahaleler 697
c. Üçüncü Kişi Yararına Yapılan Tıbbi Müdahaleler 698
d. Sünnet 698
e. Doğum Kontrolü 699
3. Değerlendirme 700
B. Özenli Tıbbi Müdahale 702
8. Bölüm
HEKİM VE HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
§ 1. HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 705
I. Genel Olarak 705
II. Hekimin Özen Yükümlülüğü 705
III. Hekimin Kişisel Edim Yükümlülüğü 707
A. Kişisel Edim Kavramı 707
B. Temsil Edilebilir Edimler 710
C. Temsil Edilemeyen Edimler 712
IV. Öykü Alma Yükümlülüğü 714
A. Kavram 714
B. Öykü Alma Yükümlülüğünün İçeriği 715
V. Muayene Yükümlülüğü 717
A. Muayene Kavramı 717
B. Hekim Muayenesinin Özel Şekilleri 718
1. Teşhis Muayenesi 718
2. Önleyici ve Erken Tanı Muayenesi 718
3. Kontrol Muayenesi 718
4. Hükümlü ve Tutukluların Muayenesinde Kelepçe Sorunu 720
VI. Teşhis Yükümlülüğü 727
A. Teşhis Kavramı 727
B. Teşhis Türleri 727
C. Teşhis Yükümlülüğünün İçeriği 727
D. Uzaktan Teşhis Yasağı 731
E. Doğum Öncesi Teşhis 733
F. Teşhisi Bildirme Yükümlülüğü 733
G. Teşhisi Kontrol Yükümlülüğü 734
VII. Tedavi Yükümlülüğü 734
A. Hekimin Tedavisi 734
B. Tedavi Yükümlülüğü ve Hukuksal Temelleri 735
1. Genel Olarak 735
2. Özel Durumlar 736
a. Hekimin Hastayı Reddetmesi 736
b. Acil Durumlar 737
C. Zamanında Tedavi Yükümlülüğü 738
D. Uzaktan Tedavi Yasağı 739
1. Genel Olarak 739
2. Tele–Tıp 746
E. Hekimin Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları 746
1. Hastanın Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı 746
2. Hastanın Tedaviyi Ret Hakkı 746
a. Genel Olarak 747
b. Tedaviyi Ret Hakkının İçeriği 750
c. Tedaviyi Ret Halinde Aydınlatma 752
d. Tedaviyi Ret ile İntihar Ayrımı 752
e. Tedaviyi Ret ile Pasif Ötanazi Ayrımı 753
f. Yaşam Destekleyici Tedavinin Reddi 754
3. Ağır Özürlü Yeni Doğan Çocuklar Bakımından Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları 755
4. AIDS Hastasını Tedavi Yükümlülüğü 756
5. Hekimin Kürtaj Konusunda Aydınlatma Yapmama veya Kürtajı Ret Hakkı (Vicdani Ret) 757
6. Hekimin Etkisiz (Beyhude) Tedaviyi Sona Erdirme Hakkı 762
VIII. Reçete Yazma Yükümlülüğü 770
A. Kavram 770
B. Reçetenin Hukuksal Niteliği 770
C. Reçete Düzenlemenin Hukuksal Dayanağı 771
D. Reçete Düzenleme Yükümlülüğünün İçeriği 771
E. Reçetenin Şekli 772
F. Reçete Türleri 773
IX. Tıbbi Teknik Kullanma Yükümlülüğü 774
A. Tıbbi Teknik Standardın Uygulanması Yükümlülüğü 774
B. Tıbbi Teknik Araçların Bakımı ve Kontrolü 775
X. Tedaviyi Kesme Yükümlülüğü 776
A. Tedaviyi Kesme ve Sözleşmeyi Sona Erdirme 776
B. Tedaviyi Kesme Nedenleri 776
C. Ölmekte Olan Hastalarda Tedavinin Kesilmesi 777
XI. Kayıt Tutma Yükümlülüğü 778
A. Genel Olarak 778
B. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İçeriği 782
1. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Amacı 782
2. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Kapsamı 784
3. Kayıtların Şekli 786
4. Kaydın Zamanı 787
5. Kayıtlar Ne Kadar Süre ile Saklanmalıdır? 789
6. Kayıtların Silinmesi Yükümlülüğü 791
C. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İhlalinin Sonuçları 792
XII. Kayıtları Verme Yükümlülüğü 799
A. Hukuksal Dayanak 799
B. Kayıtları İnceleme Hakkının Çeşitleri 803
1. Dava Dışı İnceleme Hakkı 803
2. Dava Dolayısıyla İnceleme Hakkı 804
C. Kayıt İnceleme Hakkına İlişkin Diğer Hususlar 805
D. Kayıtların Verilmemesine Karşı Hukuksal Yollar 805
E. Kayıtların Düzeltilmesini İsteme 807
XIII. Sır Saklama Yükümlülüğü 808
XIV. Organizasyon Yükümlülükleri 813
XV. Kullanılan Ürün ve İlaçlarla İlgili Yükümlülükler 814
A. Genel Olarak 814
B. Ameliyatlarda Kullanılan Malzemenin Saklanması Yükümlülüğü 815
XVI. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğü 815
A. Tıbbi Bilirkişi Olarak Hekim 816
B. Bilirkişi–Mahkeme İlişkisi 817
C. Bilirkişiliği Üstlenme Yükümlülüğü 817
D. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesinin Sonuçları 819
E. Tanıklıktan Çekinme 820
XVII. Ölüm ile İlgili Yükümlülükler 820
A. Ölüm Vukuunda Yapılacak İşler 820
B. Ölü Muayenesi Yapmak ve Defin Ruhsatı Düzenlemek 821
XVIII. Mesleki Bilgisini Geliştirme Yükümlülüğü 822
XIX. Kimlik Tespiti Yapma Yükümlülüğü 823
XX. Bildirim Yükümlülüğü 828
XXI. Mesleki Mali Sorumluluk Sigortası Yaptırma Yükümlülüğü 829
XXII. Rapor Düzenleme Yükümlülüğü 829
XXIII. İnsani Değerlere Saygı Gösterme Yükümlülüğü 835
A. Genel Olarak 835
B. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerine İlişkin Yükümlülükler 835
§ 2. HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 835
I. İş Birliği Yükümlülüğü 836
II. Hastanın Hekimin Tavsiyelerine Uyma Yükümlülüğü 838
III. Katlanma Yükümlülüğü 840
A. Kavram 840
B. Yasal Katlanma Yükümlülükleri 841
C. Diğer Katlanma Yükümlülükleri 842
IV. Hastanın Bildirme Yükümlülüğü 842
V. Ücret Ödeme Yükümlülüğü 845
VI. Diğer Yükümlülükler 845
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Dizini 849
Kavramlar Dizini 851
İçindekiler
Kısa İçindekiler 869
Kısaltmalar 883
1. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALELERDE MAHREMİYET
§ 1. KAVRAM 887
§ 2. UYGULAMADAKİ SORUNLAR 892
I. Sağlık Verilerine Erişim ve Paylaşım Sorunu 892
A. Sağlık Çalışanlarının Verilere Erişimi 894
B. Bakanlık Birimlerinin Verilere Erişimi ve E–Nabız 896
1. Genel Olarak 896
2. Muayene Bilgi Yönetim Sistemi 901
C. Mahkeme ve Savcılıklara Bilgi Verilmesi 904
D. Bilişim Sistemine Erişimden Kaynaklanan Problemler 904
E. Genel Sağlık Sigortası Verilerinin Paylaşımı ve İşverenle Paylaşım Sorunu 904
F. İş Sağlığı ve Güvenliği Verilerinin İşlenmesi ile İlglii Sorunlar 907
G. Hasta Yakınlarıyla Paylaşım 907
H. Denetim Elemanlarıyla Paylaşım 908
I. Sağlık Verilerine Avukatların Erişimi 909
İ. Üçüncü Kişilerin Bilgilendirilmesi (AIDS Hastalığının Eşe Bildirilmesi) 910
J. Adölesan Gebeliğinin Bilgilendirilmesi 919
K. Sağlık Verilerinin Bilimsel Amaçla İşlenmesi 920
L. Mobil Sağlık Uygulamalarında Kişisel Verilerin Korunması 921
II. Tıbbi Müdahale Sırasında Diğer Sağlık Çalışanlarının Bulunması 921
III. Tıbbi Müdahale Sırasında Diğer Hasta Yakınının Bulunması 922
IV. Banko ve Masalarda Dikkat Edilmesi Gerekenler 922
V. Koğuş Sisteminde Dikkat Edilmesi Gerekenler 923
VI. Tetkik, Tahlil ve Görüntüleme İşlemlerinde Mahremiyet Sorunu 923
VII. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayeneleri ile Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet Sorunu 924
A. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerinde Mahremiyet 924
B. Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet 928
1. Muayene Öncesi Mahremiyet Sorunları 928
2. Muayene Sırasında Mahremiyet Sorunları 928
VIII. Güvenlik Kamerası Kayıtları 930
IX. Hasta Bilgilendirme Ekranları 932
X. Aile Hekimliğinde Kayıtların Devri 933
XI. Hasta Kayıtlarını İnceleme Hakkı 933
XII. Ölüm Sonrası Hasta Mahremiyetinin Korunması 933
XIII. Adli Mercilerin Hasta Mahremiyeti İhlalleri 934
XIV. Kişisel Sağlık Verilerinin Ele Geçirilmesi Nedeniyle Yapılan Şikâyet Hakkında Etkili Soruşturma Yapılmaması 937
XV. Siber Saldırılar 941
XVI. Çocuk Hastanın Mahremiyet Hakkı 941
XVII. Basına Yapılan Açıklamalar 943
XVIII. Kişisel Sağlık Verilerinin Düzeltilmesi 943
§ 3. SAĞLIK VERİLERİNİN İŞLENMESİYLE İLİŞKİLİ OLABİLECEKLERİ DEĞERLENDİRİLEN KİŞİSEL VERİLERİ KORUMA KURULU KARARLARI 945
2. Bölüm
ÖZELLİK ARZEDEN TIBBİ MÜDAHALELER
§ 1. ORGAN VE DOKU NAKLİ 959
I. Kavram 959
II. Hukuksal Temel ve Kapsam 962
III. Organ ve Doku Nakli Çeşitleri 964
A. Ölülerden (Kadavradan) Organ Nakli 965
1. Ölüm Halinin Belirlenmesi 965
a. Türk Hukuku’nda 965
b. Karşılaştırmalı Hukukta 971
2. Kişinin Kendi Geleceğini Belirleme Hakkına Saygı Gösterilmesi 972
3. Beyin Ölümü Tespitinden Sonra Yapılması Gereken İşlemler 979
4. Otopsi mi Nakil mi? 981
5. Organ ve Doku Dağıtımı 987
a. Genel Olarak 987
b. Tercihli Bağış 989
c. Öncelikli Nakil 990
B. Canlılardan Organ Nakli 990
1. Genel Olarak 990
2. Akrabalık Şartı 997
3. Çapraz Nakil 1003
C. Hayvanlardan Organ Nakli 1005
IV. Yüz, Kol ve Bacak Nakli 1007
V. Rahim Nakli 1009
VI. İstanbul Deklarasyonu 1010
§ 2. İNSAN ÜZERİNDE BİLİMSEL ARAŞTIRMA 1013
I. Giriş 1013
II. Kavram 1018
III. İnsan Üzerinde Deney ve Denemenin Hukuka Uygunluğuna İlişkin Koşullar 1021
A. İnsan Üzerinde Bilimsel Araştırma ve Tedavi Yöntemlerinin Kullanılmasının Şartları 1027
1. Yetişkinler Bakımından Şartlar 1027
a. Sağlık Bakanlığından İzin Alınması ve Etik Kurulun Uygun Görmesi 1027
b. Deneyin Önce İnsan Dışı Deney Ortamında veya Yeterli Sayıda Hayvan Üzerinde Yapılmış Olması ve Bu Deneyler Sonucunda Ulaşılan Bilimsel Verilerin İnsan Üzerinde Deneyi Gerekli Kılması 1028
c. Deneyin İnsan Sağlığı Üzerinde Öngörülebilir Zararlı ve Kalıcı Bir Etki Bırakmaması 1029
d. İnsan Onuruyla Bağdaşmayacak Ölçüde Acı Verici Yöntemlerin Uygulanmaması 1030
e. Deneyle Varılmak İstenen Amacın, Bunun Kişiye Yüklediği Külfete ve Kişinin Sağlığı Üzerindeki Tehlikeye Göre Daha Ağır Basması 1030
f. Aydınlatma ve Rıza Şartı 1031
aa. Aydınlatma 1031
bb. Rıza 1033
g. Menfaat Yasağı 1034
h. Sigorta Yaptırılması 1036
ı. Araştırmanın Yapılabileceği Yerler 1036
i. Özel Durumlarda Araştırma 1037
aa. Çocuklar 1038
bb. Gebe, Lohusa ve Emziren Kadınlar Bakımından 1039
cc. Kısıtlılar Bakımından 1040
dd. Yoğun Bakımdaki ve Bilinci Kapalı Kişiler Bakımından 1041
ee. Özgürlüğü Kısıtlanmış Kişiler Bakımından 1042
ff. Uluslararası Silahlı Çatışmalar Hukuku Bakımından 1043
2. Çocuklar Üzerinde Deneyin Şartları 1043
B. İnsan Üzerinde Denemenin Şartları 1049
1. Yetişkinler Üzerinde Denemenin Şartları 1050
2. Çocuklar Üzerinde Denemenin Şartları 1055
3. Özel Düzenlemeler 1057
IV. İlaç Araştırmalarında Safhalar 1059
A. Faz I 1059
B. Faz II 1060
C. Faz III 1060
D. Faz IV (Düşük Riskli Bilimsel Çalışma) 1061
E. İlaç Araştırmaları Safhalarının Ceza Kanunu Bakımından Değerlendirilmesi 1061
V. İnsan Dokusu veya Ceset Üzerinde Yapılacak Araştırmalar 1062
VI. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamalarının Klinik Araştırmaları 1063
§ 3. ESTETİK MÜDAHALELER 1065
I. Tanım 1065
II. Estetik Müdahalelerde Hekim–Hasta Arasındaki Hukuksal İlişkinin Niteliği 1067
II. Estetik Müdahalelerde Eserin Teslimini İspat Sorunu 1078
§ 4. KÖK HÜCRE ÇALIŞMALARI 1078
I. Genel Olarak 1078
II. Kök Hücrenin Niteliği 1082
A. Kök Hücre Organ mıdır? 1082
B. Kök Hücre İlaç mıdır? 1083
C. Kök Hücre Kan veya Kan Ürünü müdür? 1084
III. Kök Hücre Çalışmaları ve Hukuksal Durum 1084
A. Kavram 1084
1. Yetişkin Kök Hücre Çalışmaları 1084
2. Embriyonik Kök Hücre Çalışmaları 1085
B. Sağlık Bakanlığı Genelgesi 1087
C. Diğer Hukuksal Sorunlar 1090
1. İnsan Üzerinde Deney ve Deneme Suçu Bakımından Değerlendirme 1090
2. Disiplin Sorumluluğu 1091
D. Değerlendirme 1092
§ 5. İNSAN KOPYALAMA 1092
§ 6. İNSAN DONDURMA 1097
§ 7. İNSANI GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI 1098
§ 8. GENETİK TANI 1107
I. Kavram 1107
II. Türleri 1109
A. Doğum Öncesi Tanı 1109
B. Yeni Doğanın Taranması 1110
C. Hastalık Teşhisi 1110
D. Taşıyıcıların Belirlenmesi 1110
E. Adli Tıp Testleri 1110
III. Genel Prensipler 1111
IV. Tanı İşlemlerinin Hukuksal Niteliği 1117
V. Hukuksal Sorumluluk 1119
VI. Yasaklar ve Yaptırım 1120
VII. Kanuni Düzenleme Zorunluluğu 1123
A. Giriş 1123
B. Temel Düşünceler 1124
C. Öneriler 1125
§ 9. CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK TIBBİ MÜDAHALELER 1126
I. Genel Olarak 1126
II. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları 1130
III. Kanuni Düzenleme 1131
§ 10. YAPAY DÖLLEME 1144
I. Kavram 1144
II. Yapay Dölleme Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 1146
III. Yapay Döllemenin Şartları 1147
IV. Yapay Döllemenin Kuralları 1151
V. Yapay Dölleme Neticesinde Oluşan Embriyonun ve Dünyaya Gelen Çocuğun Hukuksal Statüsü 1153
A. Yapay Dölleme Neticesinde Ana Rahmi Dışında Oluşturulan Embriyonun Hukuksal Durumu 1153
B. Yapay Dölleme Neticesinde Meydana Gelen Çocuğun Hukuksal Durumu 1153
VI. Yapay Döllemeye İlişkin Yasaklar ve Yaptırımlar 1154
VII. Merkezlerin Sorumluluğu 1156
VIII. Üreme Hücreleri ve Embriyoların Dondurulması ve DNA Analizi Zorunluluğu 1157
IX. Taşıyıcı Annelik 1161
A. Kavram 1161
B. Etik Açıdan Taşıyıcı Annelik 1162
C. Dini Açıdan Taşıyıcı Annelik 1163
D. Karşılaştırmalı Hukukta Taşıyıcı Annelik 1164
E. Taşıyıcı Annelikte Çocuk ile Genetik Anne Arasındaki Hukuki İlişki 1169
F. Olması Gereken Hukuk 1176
§ 11. MİTOKONDRİ DEĞİŞTİRME TEDAVİLERİ 1177
§ 12. GEBELİĞİN SONA ERDİRİLMESİ 1180
§ 13. GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIBBİ MÜDAHALELER 1188
I. Giriş 1188
II. Hukuki Durum 1189
A. Genel Bir Mevzuat İhtiyacı 1189
B. Karşılaştırmalı Hukuktaki Durum 1190
C. Ülkemizdeki Mevcut Durum 1191
D. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Alanındaki Mevcut Düzenleme ve Öneriler 1193
1. Tıbbi Müdahaleyi Yapma Yetkisi 1194
2. Aydınlatma 1195
3. Endikasyon 1197
4. Alternatif veya Tamamlayıcı Tedavi Yöntemlerinin Giderlerinin Devlet Tarafından Ödenmesi Sorunu 1200
§ 14. ACİL TIBBİ MÜDAHALELER 1200
§ 15. KISIRLAŞTIRMA 1209
§ 16. KİMYASAL HADIM 1213
I. Kavram 1213
II. Karşılaştırmalı Hukuk 1214
III. Ülkemizdeki Tartışmalar 1217
IV. Mevzuat 1221
§ 17. PALYATİF BAKIM 1225
§ 18. SAĞLIK TURİZMİ ÇERÇEVESİNDE YABANCI HASTALARA YAPILAN TIBBİ MÜDAHALELER 1229
I. Uluslararası Sağlık Turizmi Kavramı ve Şartları 1229
II. Uygulamadaki Sorunlar 1230
A. Genel Olarak 1230
B. Aydınlatma 1231
C. Sözleşme ve Uygulanacak Hukuk Sorunu 1232
D. Görevli Mahkeme 1240
III. Uluslararası Sağlık Turizmi Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri 1240
§ 19. YAPAY ZEKÂ VE TIBBİ MÜDAHALELER 1241
§ 20. TELE–TIP (SAĞLIK HİZMETLERİNİN UZAKTAN SUNUMU) 1247
I. Genel Olarak 1247
II. Mevzuatımızda Tele–Tıbba Müsaade Edilen Haller 1254
III. Tele–Tıp’ta Hekim ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuki Niteliği 1267
§ 21. ROBOTİK MÜDAHALELER VE TIP HUKUKU SORUNLARI 1268
§ 22. PANDEMİ VE TIP HUKUKU SORUNLARI 1268
I. Sorun 1268
II. Kamu Sağlığının Korunmasına İlişkin Düzenlemeler 1271
A. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu 1271
1. Genel Olarak 1271
2. Yurt Dışından Gelenlere Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması ve Karantinaya Alınması 1273
B. Türk Medeni Kanunu 1274
C. İdari Tedbirler 1277
1. İl İdaresi Kanunu 1277
2. Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu 1278
3. Ceza Muhakemesi Kanunu 1278
4. Genelgeler 1279
III. Kişisel Veriler Bakımından Değerlendirme 1282
§ 23. CESET ÜZERİNDE BİLİMSEL İNCELEME VE ARAŞTIRMA YAPILMASI 1285
3. Bölüm
HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ
§ 1. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ 1289
§ 2. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ 1291
I. Genel Olarak 1291
A. Bağımsız Çalışan Hekim ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği 1291
1. Genel Olarak 1291
a. Vekâlet Sözleşmesi 1291
b. Eser Sözleşmesi 1293
c. Vekâletsiz İşgörme 1297
d. Haksız Fiil 1298
2. Yeni Tüketici Kanunu ile Ortaya Çıkan Hukuki Durum 1299
B. Aile Hekimi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği 1300
C. Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği 1300
1. Özel Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği 1300
a. Genel Olarak 1300
b. Özel Sağlık Kuruluşlarında Hizmet Alımı Yoluyla Çalıştırılan Hekimler Bakımından 1307
2. Kamu Hastanesi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği 1312
D. Şehir Hastanelerinde Hasta ile İlişkinin Hukuksal Niteliği 1314
E. Hasta ile Hekim Arasındaki Hukuki İlişkinin Belirlenmesi ve Sonuçları 1316
II. Görevli Yargı Yeri 1320
A. Genel Olarak 1320
B. Yargıtay Kararları 1324
C. Görevli Mahkeme 1330
1. Bağımsız Çalışan Hekimler Bakımından 1330
2. Özel Hastaneler Bakımından 1331
3. Kamu Hastaneleri Bakımından 1332
a. Genel Olarak 1332
b. Sigortaya Karşı Dava Açılması Durumunda 1335
4. Afiliye Hastaneler Bakımından 1337
4. Bölüm
HATALI TIBBİ UYGULAMA VE TAZMİNAT SORUMLULUĞU
§ 1. HATALI TIBBİ UYGULAMA (MALPRAKTİS) 1339
I. Genel Olarak 1339
II. Tıbbi Standart 1345
A. Kavram 1345
B. Tıbbi Standartın Devlet Tarafından Belirlenmesi 1357
C. Tıbbi Standartların Uzmanlık Dernekleri Rehberleri ile Belirlenmesi 1358
D. Tıbbi Standarttan Sapma: Yeni Yöntemler 1359
E. Tıbbi Standarttan Sapma: SUT 1363
F. Tıbbi Standartlara Aykırı Açıklamaların İfade Hürriyeti Kapsamında Tartışılması 1363
G. Tıbbi Standarda Aykırılığın İspatı 1367
III. Uygulama Hatası (Tıbbi Hata) 1368
A. Kavram 1368
B. Komplikasyon Malpraktis Ayrımı 1373
C. Hata (Malpraktis) Örnekleri 1375
1. Teşhis Hatası 1380
a. Genel Olarak 1380
b. Eksik Ön Muayene ve Yetersiz Hasta Öyküsü Alma 1386
c. Teşhise Yönelik Gerekli Tetkiklerin Yapılmaması 1388
2. Tedavi Hatası 1391
a. Müdahalenin Yapılmaması 1393
aa. Genel Olarak 1393
bb. Defansif Tıp 1395
b. Müdahalenin Geç Yapılması 1395
c. Hasta Vücudunda Yabancı Madde Unutulması 1397
d. Yanlış Tedavi Yöntemi Seçme 1403
e. Gerekli Testlerin ve Tetkiklerin Yapılmaması 1404
f. İlaç Tedavisinde Oluşan Tıbbi Uygulama Hataları 1406
g. Hasta Karıştırma, Yanlış Taraf Cerrahisi 1409
h. Ölçüsüz Tıbbi Müdahale 1411
ı. Bir Komplikasyonun Fark Edilememesi 1412
i. Hatalı Ameliyat Tekniği 1412
j. Teknik Aletlerin Kullanılmasında Yapılan Hatalar 1412
k. Derhal Hastaneye Yapılması Gereken Sevkin Yapılmaması, Uzman Hekime Çok Geç Danışılması 1413
l. Sevk Kararı ve Sevk Koşullarının Sağlanmaması 1414
m. Enfeksiyon ve Hijyen Kurallarına Uyulmaması 1415
n. Üçüncü Kişileri Uyarmama 1420
o. Kayıt ve Testleri İncelemeden Tıbbi Müdahale Yapılması 1421
ö. Konsültasyon İstenmemesi 1421
p. Müşahede Altında Tutmama 1423
r. Başarısız Kısırlaştırma 1423
3. Komplikasyon Yönetimi 1424
4. Tedavi Sonrası Yükümlülüklerin İhlali 1426
5. Organizasyon Kusuru 1430
a. Genel Olarak 1430
b. Özel Hastaneler 1454
c. Sağlık Bakanlığı Açısından Organizasyon Kusuru 1458
d. Sağlık Bakanlığı Açısından Denetim Kusuru 1463
6. Üstlenme Kusuru 1468
a. Genel Olarak 1468
b. İlk Ameliyat 1480
7. Hemşirelerin Yaptığı Hatalar 1482
8. Uygulamadan Ağır Hata Örnekleri 1485
9. Hekimin Uygulama Hatasını Hastaya Bildirme Yükümlülüğü 1486
D. Hatalı Tıbbi Uygulamanın Belirlenmesi (Bilirkişi) 1486
1. Genel Olarak 1486
2. Uzman Mütalaası/Uzman Görüşü 1499
3. Yüksek Sağlık Şurası 1503
§ 2. TAZMİNAT SORUMLULUĞU 1508
I. Özel Hukuk Bakımından Tazminat Sorumluluğu 1509
A. Genel Olarak 1509
B. Tazminat Sorumluluğunun Şartları 1510
1. Hukuka Aykırılık 1510
2. Kusur 1511
3. Zarar 1513
4. Nedensellik Bağı 1514
C. Tazminat Türleri 1518
1. Maddi Tazminat 1520
2. Manevi Tazminat 1527
3. İstenmeden Dünyaya Gelen Çocuk Nedeniyle Tazminat 1532
D. Hastanın Kusurunun Tazminata Etkisi 1539
E. Sağlık Çalışanının Maddi Durumunun Tazminata Etkisi 1541
F. İfa Yardımcısının Fiilinden Sorumluluk 1541
G. İddianın Genişletilmesi Yasağı 1543
H. Zamanaşımı 1544
I. Sorumsuzluk Anlaşmaları 1551
İ. Ceza ve İdare Mahkemesi Kararının Etkisi 1552
II. İdare Hukuku Bakımından Tazminat Sorumluluğu 1559
A. Tazminatın Şartları 1561
1. Zarar 1561
a. Zararın Nitelikleri 1561
aa. Zarar Gerçek ve Kesin Olmalıdır 1561
bb. Zarar Özel Olmalıdır 1564
cc. Zarar Para ile Takdir Edilebilir Olmalıdır 1565
b. Zararın Kapsamı 1565
aa. Maddi Zarar 1565
aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar 1566
(1) Tedavi Giderleri 1566
(2) Cenaze Giderleri 1566
(3) Ölenin Yardımından Yoksunluk Zararı 1566
bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar 1567
bb. Manevi Zarar 1569
aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar 1569
bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar 1569
ccc. Danıştay’ın Kusur Bulunmamasına, Nedensellik Bağı Kurulamamasına Rağmen veya Kayıtların Eksikliği Nedeniyle Manevi Tazminata Hükmettiği Haller 1570
2. Kusur 1578
a. Genel Olarak 1578
b. Ceza Davasında Belirlenen Kusur Oranlarının Esas Alınıp Alınamayacağı Sorunu 1586
3. Nedensellik Bağı 1587
B. İdareye Başvuru ve Zamanaşımı 1591
C. Ceza Mahkemesi Kararının Etkisi 1594
D. Sağlık Çalışanının İdare Aleyhine Açılan Davaya Katılması 1596
E. Rücu 1597
1. Rücuun Şartları 1597
2. Hakkaniyet İndirimi 1602
3. Rücu Alanında 7406 Kanunla Getirilen Sistem 1605
a. Genel Olarak 1605
b. Mesleki Sorumluluk Kurulu 1614
F. Tazminat Talebinin Reddi Halinde Vekâlet Ücreti 1616
G. Tazminat Davasının Uzun Sürmesi Nedeniyle Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlali 1616
III. İspat 1617
A. Genel Olarak 1617
B. İspat Vasıtaları 1620
1. İkrar 1622
2. Tanık 1622
3. Beyana Karşı Beyan 1625
C. Tıp Hukukunda İspat Kolaylıkları 1626
1. Genel Olarak 1626
2. Tamamen Kontrol Edilebilir Riskler 1628
3. Rıza Alma ve Aydınlatma Yükümlülüğünün İhlali 1629
4. Kayıt Yükümlülüğünün İhlali 1629
5. Uzmanlık Niteliklerinin Eksikliği 1636
6. Ağır hata 1636
7. İlk Görünüş İspatı/Hayatın Olağan Akışı Kıstası 1637
D. İş Birliği Durumunda İspat Sorunları 1645
E. İspat ve Adli Tıp Kurumu 1648
IV. Arabuluculuk 1649
V. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası 1651
A. Genel Olarak 1651
B. Doğrudan Sigortacıya Başvurma 1663
C. Tahkime Başvuru 1664
D. Hekimin Sigortacısının Yanlış Tespit Edilmesi 1665
§ 3. TAZMİNAT SORUMLULUĞUNA ALTERNATİF YÖNTEMLER 1666
5. Bölüm
ANAYASA MAHKEMESİ’NE BİREYSEL BAŞVURU
§ 1. GİRİŞ 1671
§ 2. TIBBİ HATALARA İLİŞKİN DAVALARDA HUKUKİ BAŞVURU YOLLARININ TÜKETİLMİŞ OLMASI ŞARTI 1672
§ 3. YAŞAM HAKKI 1678
§ 4. CEZA SORUŞTURMASI VEYA KOVUŞTURMASININ YAPILAMAMASI 1684
I. Genel Olarak 1684
II. Kişisel Sağlık Verilerinin Korunması Bakımından 1686
§ 5. ADİL YARGILANMA HAKKI 1689
I. Genel Olarak 1689
II. Gerekçeli Karar Hakkı 1690
1. Genel Olarak 1690
2. Bilirkişi Değerlendirmeleri Açısından Gerekçeli Karar Hakkı 1693
§ 6. AYDINLATMA İHLALLERİ 1697
§ 7. TAZMİNAT MİKTARININ DÜŞÜK OLMASI VEYA MADDİ TAZMİNATA HÜKMEDİLMEMESİ 1700
Küçük Sözlük 1703
Yararlanılan Kaynaklar 1707
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Dizini 1749
Kavram Dizini 1751 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
