|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 7
İÇİNDEKİLER 11
KISALTMALAR 17
GİRİŞ 21
BİRİNCİ BÖLÜM
SENDİKALARIN KAVRAMSAL VE TARİHSEL ÇERÇEVESİ
I. SENDİKA KAVRAMI VE UNSURLARI 29
A. Sendika Kavramı 29
B. Sendikanın Unsurları 37
1. Özel Hukuk Tüzel Kişiliği 37
2. Çalışanlar ve İşverenler Tarafından Kurulması 39
3. Amaç Unsuru 45
4. Serbestçe Kurulan Bir Tüzel Kişilik Olması 48
5. Sendikaların Bağımsız Kuruluşlar Olması 57
II. SENDİKALARIN TARİHSEL GELİŞİMİ 62
A. Genel Olarak 62
B. Almanya’da Sendikaların Tarihsel Gelişimi 65
C. İngiltere’de Sendikaların Tarihsel Gelişimi 71
D. Türk Hukukunda Sendikaların Tarihsel Gelişimi 75
1. 1961 Anayasası Öncesi Dönem 75
2. 1961 Anayasası Dönemi 77
3. 1982 Anayasası Dönemi 78
a. 2821 ve 2822 Sayılı Kanunlar 78
b. 6356 Sayılı Kanun Dönemi 80
III. ULUSLARARASI BELGELERDE SENDİKA HAKKI 83
A. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi 84
B. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 84
C. Avrupa Sosyal Şartı ve Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı 86
D. 87 Sayılı Sendika Özgürlüğü ve Sendikalaşma Hakkının
Korunması Sözleşmesi 92
E. 98 Sayılı Örgütlenme ve Toplu Pazarlık Hakkı Sözleşmesi 95
F. 151 Sayılı Kamu Hizmetinde Örgütlenme Hakkı ve İstihdam
Koşullarının Belirlenmesi Yöntemlerine İlişkin Sözleşme 96
İKİNCİ BÖLÜM
SENDİKA TÜZÜĞÜ VE HUKUKİ ÇERÇEVESİ
I. TÜZÜK KAVRAMI VE HUKUKİ NİTELİĞİ 99
II. SENDİKA TÜZÜĞÜNÜN HAZIRLANMASI VE KABULÜ 105
III. SENDİKALARIN TÜZÜK DÜZENLEME HAKKI VE KAPSAMI 110
A. Sendikaların Tüzük Düzenleme Hakkı 110
B. Sendika Tüzüğünün İçeriği ve Kapsamı 115
1. Genel Olarak 115
2. Sendikanın Adı, Merkezi ve Adresi 122
3. Kuruluş ve Amaçlar 123
a. Sendika Kurucuları 123
b. Sendikanın Amacı 126
4. Sendikanın Faaliyet Göstereceği İşkolu 129
a. İşkolu Kavramı ve Yasal Düzenleme 129
b. İşkolunun Belirlenmesi 139
5. Üyelik Hükümleri 146
a. Genel Olarak 146
b. Sendika Üyeliğinin Kazanılmasına İlişkin Tüzük Hükümleri 148
i. Üyelik Başvurusu 148
ii. Üyeliğin Kabulü 152
iii. Sendika Üyeliğine Kabulde Yetkili Organ Kararı 158
(1) Belirli Süre İçinde Başvuruya Cevap Verilmesi 161
(2) Haklı Nedenle Başvuru Reddi 162
(a) Haklı Nedenler 163
(i) Üyelik Başvurusunda Bulunan İşçi veya İşverenin
Başka Bir Sendikaya Üye Olması 163
(ii) Üyelik Başvurusunda Bulunan Çalışanın Üye
Olmak İstediği Sendikanın Kurulu Bulunduğu
İşkolunda Çalışmaması 166
(iii) Üyelik Başvurusunda Bulunan Kişinin Sendikaya
Üye Olma Hakkının Bulunmaması 167
(iv) Sendika Tüzüğünde Öngörülen Koşullara Sahip
Olmama 169
(v) Sendikaya Zarar Verme 170
(b) Haklı Olmayan Nedenler 170
iv. Sendikaya Üye Olma Talebinin Sendikaca Kabul
Edilmemesine Karşı Koruma 171
c. Sendika Üyeliğinin Sona Ermesi ve Askıya Alınmasına İlişkin
Tüzük Hükümleri 174
i. Üyeliğin Kendiliğinden Sona Ermesi 174
ii. Üyelikten Ayrılma 176
iii. Üyelikten Çıkarılma 180
(1) Üyelikten Çıkarmanın Koşulları 180
(2) Üyelikten Çıkarmaya Yetkili Organ ve Çıkarma Kararına
Karşı Üyenin Korunması 184
iv. Üyeliğin Askıya Alınması 188
6. Sendika Organları 190
a. Genel Kurul 193
b. Yönetim Kurulu 202
c. Denetleme ve Disiplin Kurulu 208
7. Temsilcilikler ve Şubeler 213
8. Mali Hükümler 222
a. Gelir Kaynakları 222
b. Giderler 232
9. Denetim Usulleri 235
10. Tüzüğün Değiştirilme Usulleri 238
11. Sendikanın Sona Ermesi Hâlinde Malvarlığının Tasfiyesi ve Devrine
İlişkin Hükümler 242
12. Sendikaların Faaliyetlerine İlişkin Düzenlemeler 244
13. İşyeri Sendika Temsilcisinin Belirlenmesine İlişkin Hükümler 250
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
SENDİKA TÜZÜĞÜNÜN DÜZENLENMESİNDE ÖZERKLİK VE SINIRLARI
I. SENDİKA TÜZÜK ÖZERKLİĞİNİN HUKUKİ TEMELİ OLARAK
DERNEK ÖZERKLİĞİ 255
A. Dernek Özerkliği Kavramı 255
B. Alman Hukukunda Dernek Özerkliği 259
1. Genel Olarak 259
2. Alman Hukukunda Dernek Özerkliğinin Kapsamı 261
C. Türk Hukukunda Dernek Özerkliği 266
II. SENDİKALARIN TÜZÜK ÖZERKLİĞİ 274
A. Sendikaların Tüzüklerini Serbestçe Düzenleme Hakkı ve Tüzük
Özerkliği 274
B. Uluslararası Hukukta Sendikaların Tüzük Özerkliği 276
1. ILO Sözleşmeleri ve Denetim Organlarının Yaklaşımı 276
2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadı 282
a. AİHS’nin 11. Maddesi Kapsamında Sendika Özgürlüğünün
Genel Çerçevesi 282
b. Sendikanın Kendi Tüzüğünü ve İç Düzenini Belirleme Hakkı 286
c. Sendika Üyeliği ile Bireysel Sendika Özgürlüğü Arasındaki Denge 287
3. Karşılaştırmalı Hukukta Sendikaların Tüzük Özerkliği 289
a. Alman Hukukunda Sendikaların Tüzük Özerkliği 289
b. İngiliz Hukukunda Sendikaların Tüzük Özerkliği 294
c. Tüzük Özerkliğinin Açık Kanuni Güvenceye Bağlandığı Diğer
Hukuk Sistemleri 301
4. Türk Hukukunda Sendikaların Tüzük Özerkliği 306
III. TÜZÜK ÖZERKLİĞİNİN SINIRLARI 311
A. Genel Olarak 311
B. Sendikal Amaç 314
C. Sendika Özgürlüğü 315
1. Sendika Özgürlüğü Kavramı 315
2. Bireysel Sendika Özgürlüğü 320
a. Bireysel Sendika Özgürlüğü Kavramı 320
b. Bireysel Sendika Özgürlüğünün Türleri 323
i. Olumlu (Pozitif) Sendika Özgürlüğü 323
ii. Olumsuz (Negatif) Sendika Özgürlüğü 325
3. Kolektif Sendika Özgürlüğü 329
4. Sendika Tüzüğündeki Üyelik Hükümlerinin Sendika Özgürlüğü ile
Tüzük Özerkliği Çerçevesinde Değerlendirilmesi 333
a. Üyelik Koşullarına İlişkin Tüzük Hükümleri 333
b. Sendika Üyeliğinin Sona Ermesine İlişkin Tüzük Hükümleri 344
i. Sendika Üyeliğinden Ayrılmaya İlişkin Tüzük Hükümleri 344
ii. Sendika Üyeliğinden Çıkarılmaya İlişkin Tüzük Hükümleri 348
c. Sendika Üyelerinin Hak ve Yükümlülüklerine İlişkin Tüzük
Hükümleri 357
5. Sendika Tüzüğündeki Sendikal Faaliyete İlişkin Hükümlerin Sendika
Özgürlüğü ile Tüzük Özerkliği Çerçevesinde Değerlendirilmesi 363
D. Sendika İçi Demokrasi 364
1. Sendika İçi Demokrasi Kavramı 364
2. Sendika İçi Demokrasinin Tüzük Özerkliği Bakımından
Sınırlandırıcı İşlevi 367
a. Sendika Tüzüklerinde Sendika Üyeliğine İlişkin Getirilen
Hükümlerin Sendika İçi Demokrasi Bağlamında
Değerlendirilmesi 375
b. Sendika Tüzüklerinde Adaylık ve Seçimlere İlişkin Hükümlerin
Sendika İçi Demokrasi Bağlamında Değerlendirilmesi 378
c. Sendika Tüzüğünde Genel Kurulun Oluşumu, Delege Sistemi ve
Temsile İlişkin Hükümlerin Sendika İçi Demokrasi Bağlamında
Değerlendirilmesi 384
d. Sendika Tüzüğünde Organlara İlişkin Getirilen Hükümlerin
Sendika İçi Demokrasi Bağlamında Değerlendirilmesi 396
e. Sendika Tüzüğünde Sendika Yönetiminin Belirlenmesi, İşleyişi
ve Denetimine İlişkin Getirilen Hükümlerin Sendika İçi
Demokrasi Bağlamında Değerlendirilmesi 405
f. Sendika Tüzüğünde Şube ve Bölge Şubelerine İlişkin Getirilen
Hükümlerin Sendika İçi Demokrasi Bağlamında
Değerlendirilmesi 412
E. Sendika Tüzük Özerkliğinin Sınırı Olarak Cumhuriyetin Temel
Nitelikleri 418
1. Genel Olarak 418
2. Hukuk Devleti İlkesi 420
3. Sosyal Devlet İlkesi 425
4. Demokratik Devlet İlkesi 426
5. Laik Devlet İlkesi 428
6. Atatürk Milliyetçiliğine Bağlı Devlet İlkesi 429
7. Devletin Ülkesi ve Milletiyle Bölünmez Bütünlüğü ile Resmî Dil 431
IV. SENDİKA TÜZÜKLERİNİN YARGISAL DENETİMİ 433
A. Alman Hukukunda Tüzüğün Yargısal Denetimi 433
B. Türk Hukukunda Sendika Tüzüğünün Yargısal Denetimi 439
1. Yargısal Denetimin Gerekliliği, Hukuki Dayanakları ve Sınırları 439
2. Sendika Tüzüğünün Yargısal Denetim Yolları ve Hukuka
Aykırılığının Sonuçları 444
a. Kuruluş ve Tüzük Değişikliği Aşamasında Yargısal Denetim 444
b. Yürürlükteki Tüzük Hükümlerinin Yargısal Denetimi 449
c. Tüzük Hükümlerinin Hukuka Aykırılığının Sonuçları ve
Yaptırım 453
V. SENDİKA TÜZÜKLERİNİN İDARİ DENETİMİ 457
A. Türk Hukukunda Sendika Tüzüklerinin İdari Denetimi 457
B. AİHM İçtihadında Kuruluş ve Tescil Denetiminin Sınırları 463
VI. TÜZÜK ÖZERKLİĞİ İLE KAMUSAL MÜDAHALELER
ARASINDAKİ DENGE 466
A. Kamusal Müdahalenin Hukuki Çerçevesi ve Ölçülülük 466
B. İdari ve Yargısal Müdahalelerin Sınırları 473
1. Düzenleyici ve İdari Müdahalelerin Sınırları 474
2. Yargısal Müdahalelerin Sınırları 476
a. Anayasa Mahkemesi’nin Tez–Koop–İş Sendikası ve Yalçın
Çalışkan Kararı 478
b. AİHM’nin Vlahov/Hırvatistan Kararı 480
c. Avrupa İnsan Hakları Komisyonunun Johansson/İsveç Kararı 482
C. Hukuka Aykırılığın Sonuçları ve Müdahalede Son Çare İlkesi 483
SONUÇ 487
KAYNAKÇA 515 |