|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 5
İÇİNDEKİLER 7
KISALTMALAR 17
GİRİŞ 21
BİRİNCİ BÖLÜM
BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMA
I. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMA KAVRAMINA GENEL BAKIŞ 29
A. Terminoloji Sorunu 29
B. Birden Fazla İşte Çalışma Yerine Kullanılan Kavramlar 32
1. Çalışmaların Bağımsız Niteliğine Vurgu Yapan Kavramlar 32
2. Çalışmaların Bağımlı Niteliğine Vurgu Yapan Kavramlar 34
3. Çalışmaların Yan İş/Ek İş Niteliğine Vurgu Yapan Kavramlar 36
4. İkiden Fazla Çalışmayı Dışlayan Kavramlar 38
5. Belirli Sektörlerle Özdeşleşmiş Kavramlar 39
6. Ücretsiz Çalışmaları Dışlamayan Kavramlar 40
C. Çalışmada Benimsenen Kavram: Birden Fazla İşte Çalışma 41
II. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN TARİHÇESİ VE ORTAYA ÇIKIŞ
NEDENLERİ 43
A. Tarihsel Süreçte Birden Fazla İşte Çalışma 43
B. Birden Fazla İşte Çalışmayı Ortaya Çıkaran Nedenler 50
1. Kısıtlı Çalışma Süresi Kaynaklı Model 51
2. Gelir Hedefli Model 52
3. İş Güvencesizliği Kaynaklı Model 53
4. Heterojenik Model 54
III. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN UNSURLARI 57
A. Gelir Getirici Birden Fazla İşte Çalışma 57
1. Gelir Getirici Olma Kıstası 57
a. Gelir ve İş Kavramlarının Tanımlanması 58
8 İçindekiler
b. Gelir Getirici Bağımlı Çalışmalar 60
aa. İş Sözleşmesine Dayanan Bağımlı Çalışma 60
bb. Statü Hukukuna Göre Bağımlı Çalışma 64
c. Gelir Getirici Bağımsız Çalışmalar 65
2. Gelir Getirici Faaliyet Sayılmayan Hâller 68
B. En Az İki Ayrı İşte Çalışmanın Varlığı 72
1. Bağımlı Çalışmada İki Ayrı İşin Tespiti 73
a. İş Sözleşmesine Dayanan Bağımlı Çalışma 73
b. Statü Hukukuna Göre Bağımlı Çalışma 76
2. Bağımsız Çalışmada İki Ayrı İşin Tespiti 78
C. Birden Fazla İşte Aynı Anda Çalışma 80
1. İş Sözleşmesine Dayanan Bağımlı Çalışma Yönünden 81
2. Statü Hukukuna Göre Bağımlı Çalışma Yönünden 85
3. Bağımsız Çalışma Yönünden 86
D. Birden Fazla İşte Çalışmanın Unsurları Arasında Yer Almayan Hususlar 88
IV. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMA TÜRLERİ VE GÖRÜNÜM ŞEKİLLERİ 91
A. Çalışmaların Gerçekleştiği Statüye Göre 91
B. Çalışmaların Asıl İş veya Yan İş Olup Olmadığına Göre 98
C. Çalışmaların Zaman Bakımından Türüne (Tam Zamanlı Olup
Olmadığına) Göre 102
D. Çalışmaların Gerçekleştiği Sektöre veya Mesleklere Göre 104
E. Çalışmaların Devam Süresine Göre 106
V. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN BENZER ÇALIŞMA İLİŞKİLERİ VE
KAVRAMLARDAN FARKLARI 109
A. Güvencesiz Çalışma ile Farkları 109
B. Gig (Görev Bazlı) Çalışma ile Farkları 113
C. Birlikte İşverenlik ile Farkları 117
VI. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN ORTAYA ÇIKARDIĞI SONUÇLAR 119
A. Genel Olarak 119
B. Birden Fazla İşte Çalışmanın Çalışma Süresi Yönünden Sonuçları 121
C. Birden Fazla İşte Çalışmanın İş–Yaşam Dengesi Yönünden Sonuçları 123
D. Birden Fazla İşte Çalışmanın İş Sağlığı ve Güvenliği Yönünden
Sonuçları 126
E. Birden Fazla İşte Çalışmanın Çalışma Performansı Yönünden
Sonuçları 128
İçindekiler 9
İKİNCİ BÖLÜM
BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN HUKUKİ NİTELİĞİ
I. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER
KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ 132
A. Çalışma Hakkı–Çalışma Özgürlüğü İlişkisi 132
B. Genel Olarak Çalışma Hakkı 133
C. Birden Fazla İşte Çalışmanın Hak ve Özgürlükler Kapsamında
Nitelendirilmesi 137
D. Birden Fazla İşte Çalışmaya İlişkin Uluslararası Düzenlemeler 140
1. Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Çalışma Örgütü Mevzuatında
Birden Fazla İşte Çalışma 141
a. Birleşmiş Milletler Mevzuatında Birden Fazla İşte Çalışma 141
b. Uluslararası Çalışma Örgütü Mevzuatında Birden Fazla İşte
Çalışma 143
2. Avrupa Konseyi Mevzuatında Birden Fazla İşte Çalışma 145
3. Avrupa Birliği Mevzuatında Birden Fazla İşte Çalışma 147
a. Genel Esaslar 147
b. Birden Fazla İşte Çalışmadan Açıkça Söz Eden Düzenleme:
2019/1152 Sayılı AB Direktifi 150
E. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Sınırlanabilirliği 153
1. Genel Olarak Sınırlama Rejimi 154
2. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Sınırlanmasında Sınırlar 159
3. Çalışma Hakkının Asgari Standartları Kapsamında Sınırlama Rejimi 162
a. Çalışma Hakkının Asgari Standartlarının Belirlenmesi 162
b. Çalışma ve Dinlenme Süreleri Yönünden Sınırlamalar 165
aa. Genel Olarak 165
bb. Çalışma ve Dinlenme Sürelerine İlişkin Uluslararası
Düzenlemeler 168
cc. Çalışma ve Dinlenme Sürelerinin Tanımlanması 171
aaa. Çalışma Süresi Kavramı 171
aaaa. Bağımlı Çalışmada Çalışma Süresi 171
bbbb. Bağımsız Çalışmada Çalışma Süresi 177
bbb. Dinlenme Süresi Kavramı 181
aaaa. Bağımlı Çalışmada Dinlenme Süresi 181
bbbb. Bağımsız Çalışmada Dinlenme Süresi 186
10 İçindekiler
dd. Çalışma ve Dinlenme Süresine İlişkin Sınırlamaların
Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Kullanılmasına Etkisi 187
aaa. Genel Esaslar 187
bbb. Bağımlı Çalışmada Çalışma ve Dinlenme
Sürelerine İlişkin Sınırlamaların İş İlişkisi
Yönünden Mi Çalışan Yönünden Mi Dikkate
Alınacağı Problemi 189
ccc. Dinlenme Süresinin Bağımlı Çalışan Tarafından
Dilediği Gibi Değerlendirilebilip
Değerlendirilemeyeceği Problemi 197
ddd. Çalışma Süresi Yönünden Esnek Bağımlı
Çalışmalarda Çalışma ve Dinlenme Sürelerine
İlişkin Sınırlamaların Belirlenmesi 200
eee. Bağımlı Çalışmada Çalışma ve Dinlenme Süresi
Sınırlamalarına Getirilen İstisnaların Birden Fazla
İşte Çalışma Yönünden Uygulanabilirliği 204
fff. Birden Fazla Bağımlı ve Bağımsız Çalışmanın
Varlığı Hâlinde Çalışma ve Dinlenme Sürelerine
İlişkin Sınırlamaların Uygulanıp
Uygulanamayacağı 208
4. Temel Hak ve Özgürlüklerin Çatışması Sonucunda Sınırlama
Rejimi 210
a. Hak Çatışması Kavramı ve Çatışmaların Çözüm Yöntemleri 211
b. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Girişim Özgürlüğü ile
Çatışması 214
aa. Genel Olarak 214
bb. Birden Fazla İşte Çalışmanın Sadakat Borcuna Aykırılık
Teşkil Ettiği Hâller 217
aaa. Sadakat Borcu Kavramı ve Kapsamı 219
bbb. Sadakat Borcunun Sınırları 226
c. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Sözleşme Özgürlüğü ile
Çatışması 228
aa. Genel Olarak 228
bb. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Kullanımını Şarta
Bağlayan Sözleşme Kayıtları 230
cc. Birden Fazla İşte Çalışmayı Tamamen Ortadan Kaldıran
Sözleşme Kayıtları 234
5. Anayasal Değerlerle Çatışma Sonucunda Sınırlama Rejimi 236
İçindekiler 11
II. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMAYA İLİŞKİN HUKUKİ REJİMİN GENEL
DEĞERLENDİRMESİ 240
A. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkına İlişkin Uluslararası Düzenlemelere
Genel Bakış 240
B. Birden Fazla İşte Çalışmanın Geleneksel Çalışma Düzeni ile
Örtüşmemesinden Doğan Problemler 245
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TÜRK İŞ HUKUKUNDA BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN TESPİTİ
VE MEVCUT YASAL DÜZENLEMELER
I. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN 1982 ANAYASASI KAPSAMINDA
DEĞERLENDİRİLMESİ 251
II. TÜRK İŞ HUKUKU ÖĞRETİSİNDE BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN
TESPİTİ VE TANIMLANMASI 259
A. Birden Fazla İşte Çalışma Benzeri Kavramların Öğretide Tanımlanması 259
B. Yan İş Kavramına Yönelik Eleştirilerimiz 263
C. Birden Fazla İşte Çalışma Kavramının Tanımlanması 266
1. Gelir Getirici Faaliyet Koşulu 266
2. En Az İki Ayrı İş Koşulu 270
3. Birden Fazla İşte Aynı Anda Çalışma Koşulu 272
III. İŞ HUKUKU BAKIMINDAN BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN
GÖRÜNÜMLERİ 274
A. Genel Olarak 274
B. Aynı Anda Birden Fazla İş Sözleşmesiyle Çalışma 275
C. İş Sözleşmesiyle Çalışırken Aynı Zamanda Bağımsız Çalışma 281
D. İş Sözleşmesiyle Çalışırken Aynı Zamanda Statü Hukukuna Göre
Çalışma 286
IV. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMAYA İLİŞKİN YASAL DÜZENLEMELER 287
A. İş Sözleşmeleriyle Çalışanlar Yönünden Düzenlemeler 287
1. Genel Olarak 287
2. İş Sözleşmesiyle Çalışanlara Yönelik Ortak Düzenlemeler 289
a. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Hükümleri 289
aa. Genel Olarak 289
bb. İşçinin Sadakat Borcu Kapsamındaki Sınırlamalar 291
aaa. Birden Fazla İşte Çalışma Yönünden Sadakat
Borcunun Kapsamı ve Sadakat Borcuna
Aykırılığın Tespiti 291
12 İçindekiler
bbb. Birden Fazla İşte Çalışmanın Sadakat Borcu
Kapsamında Sınırlandırılmasının Sınırları 298
ccc. Sadakat Borcuna Aykırı Çalışmaların Akıbeti 302
cc. İşverenin Temerrüdü Hâlinde Birden Fazla İşte Çalışma 304
b. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Hükümleri 307
aa. Genel Olarak 307
bb. İş Sağlığı ve Güvenliği Profesyonelleri Yönünden Özel
Düzenlemeler 309
c. 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu
Hükümleri 312
aa. Genel Olarak 312
bb. Birden Fazla İşte Çalışmada Sendika Üyeliği 314
cc. Kanuni Grev ve Kanuni Lokavt Sırasında Birden Fazla
İşte Çalışmanın Sınırlanması 318
3. 4857 Sayılı İş Kanunu Kapsamındaki İşçilere Yönelik Özel
Düzenlemeler 323
a. Genel Olarak 323
b. Çalışma Süresi Yönünden Sınırlamalar 324
aa. Genel Olarak Çalışma Süresi Rejimi 324
bb. Çalışma Süresi Rejimi Karşısında Birden Fazla İşte
Çalışma 329
aaa. İş Sözleşmesi Dışında Yürütülen Çalışmalarda
Çalışma Sürelerine İlişkin Sınırlamaların Etkisizliği 329
bbb. Birden Fazla İş Sözleşmesiyle Çalışma 331
aaaa. İşçinin Çalışabileceği Azami Haftalık
Çalışma Süresinin Tespiti 331
bbbb. Azami Haftalık Çalışma Süresinin
Aşılmasının Sonuçları 335
cc. Mevcut Çalışma Süresi Rejiminin Birden Fazla İşte
Çalışma Yönünden Güncellenmesi İhtiyacı 341
c. Dinlenme Süresi Yönünden Sınırlamalar 345
aa. Genel Olarak 345
bb. Yıllık Ücretli İzin Dönemine Yönelik Sınırlamalar 348
d. Pazarlamacılık Sözleşmesiyle Çalışanlara Yönelik Özel
Düzenlemeler 353
4. Basın İş Kanunu Kapsamındaki İşçilere Yönelik Özel Düzenlemeler 357
a. Genel Olarak 357
İçindekiler 13
b. Gazetecinin Birden Fazla İşte Çalışma Serbestisi ve Sınırları 360
aa. Çalışmanın Türü Bakımından Kapsam 360
bb. Azami Çalışma Süreleri Karşısında Gazetecinin Birden
Fazla İşte Çalışma Serbestisi 362
cc. Sadakat Borcu Yönünden Gazetecinin Birden Fazla İşte
Çalışma Serbestisi 364
dd. Gazetecinin Birden Fazla İşte Çalışmasının Sözleşmeyle
Sınırlandırılması veya Kapsamının Genişletilmesi 367
ee. Basın Kartı Sahipliği Karşısında Gazetecinin Birden Fazla
İşte Çalışma Serbestisi 368
5. Deniz İş Kanunu Kapsamındaki İşçilere Yönelik Düzenlemeler 370
a. Genel Olarak 370
b. Azami Çalışma Süreleri Karşısında Gemi Adamının Birden
Fazla İşte Çalışması 373
6. Türk Borçlar Kanunu Kapsamındaki İşçilere Yönelik Düzenlemeler 375
a. Genel Olarak 375
b. TBK’ya Tabi İşçinin Birden Fazla İşte Çalışmasının Çalışma
Süresi Yönünden Sınırlandırılabilirliği 376
B. Bağımsız Çalışanlar Yönünden Düzenlemeler 377
1. Genel Olarak 377
2. Tacir Yardımcıları Yönünden 379
a. Bağlı Tacir Yardımcılarına Yönelik Düzenlemeler 380
b. Bağımsız Tacir Yardımcılarına Yönelik Düzenlemeler 382
3. Adi Şirket Ortakları Yönünden 384
4. Ticaret Şirketi Ortakları, Müdürleri ve Yönetim Kurulu Üyeleri
Yönünden 386
a. Kolektif Şirket Ortaklarına Yönelik Düzenlemeler 386
b. Adi Komandit Şirket ve Sermayesi Paylara Bölünmüş
Komandit Şirket Ortaklarına Yönelik Düzenlemeler 387
c. Anonim Şirket Ortakları ve Yönetim Kurulu Üyelerine Yönelik
Düzenlemeler 389
d. Limited Şirket Ortakları ve Müdürlerine Yönelik
Düzenlemeler 391
e. Kooperatif Ortakları ve Yönetim Kurulu Üyelerine Yönelik
Düzenlemeler 392
5. Diğer Bağımsız Çalışanlar Yönünden Çeşitli Düzenlemeler 394
a. Avukatlık Kanunu’nda Yer Alan Düzenlemeler 394
14 İçindekiler
b. Noterlik Kanunu’nda Yer Alan Düzenlemeler 398
c. Sigortacılık Kanunu’nda Yer Alan Düzenlemeler 399
C. Statü Hukukuna Tabi Çalışanlar Yönünden Düzenlemeler 402
1. Genel Olarak 402
2. Devlet Memurları Kanunu’na Tabi Çalışanlar Yönünden
Düzenlemeler 403
3. Özel Kanunlarda Yer Alan Düzenlemeler 407
a. Genel Olarak 407
b. Hâkim ve Savcılara Yönelik Düzenlemeler 408
c. Akademik Personele Yönelik Düzenlemeler 409
d. Sözleşmeli Personele Yönelik Düzenlemeler 413
D. Yasal Düzenlemelerin İşçinin Birden Fazla İşte Çalışması Bakımından
Genel Değerlendirmesi 415
V. İŞ SÖZLEŞMESİ TARAFLARININ BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMA HAKKINA
MÜDAHALE YETKİSİ VE BUNUN SINIRLARI 418
A. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Kullanımını Genişleten Anlaşmalar
ve Tek Taraflı İşlemler 418
B. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Tarafların Anlaşmasıyla
Sınırlanması 423
1. Genel Olarak 423
2. Hakkın Anlaşma Yoluyla Sınırlandırılmasında Kullanılan Yöntemler
ve Genel İşlem Koşulları Yönünden Geçerlilik Denetimi 425
3. Hakkın Anlaşma Yoluyla Sınırlandırılmasının İçerik Yönünden
Sınırları 430
C. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının İşverenin Yönetim Hakkı
Kapsamında Sınırlandırılabilirliği 437
D. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Toplu İş Sözleşmeleriyle
Sınırlanabilirliği 440
VI. İŞ SÖZLEŞMESİ TARAFLARININ BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMA
BAĞLAMINDA HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ 444
A. Genel Olarak 444
B. Birden Fazla İşte Çalışan İşçinin Hak ve Yükümlülükleri 446
1. İşvereni Bilgilendirme Yükümlülüğünün Olup Olmadığının
Değerlendirilmesi 447
2. İşçinin Çalışma Düzenine İlişkin Taleplerinin Değerlendirilmesi 453
a. Genel Olarak 453
b. İşçinin Kısmi Süreli Çalışmaya Geçmek İstemesi 455
İçindekiler 15
c. İşçinin Çalışma Sürelerinin Azaltılmasını İstemesi 458
d. İşçinin Vermiş Olduğu Fazla Çalışma Onayını Geri Almak
İstemesi 460
e. İşçinin Çalışma Sürelerinin Konumunda Değişiklik İstemesi 463
f. İşçinin Uzaktan Çalışmaya Geçmek İstemesi 466
3. İş Sözleşmesini Fesih Hakkının Değerlendirilmesi 469
C. Birden Fazla İşte Çalışan İşçinin İşvereninin Hak ve Yükümlülükleri 476
1. İşverenin Kanuni Yükümlülüklerinin Genel Değerlendirmesi 476
2. İşverenin İş Sözleşmesini Fesih Hakkının Değerlendirilmesi 481
a. Genel Olarak 481
b. Çalışma Sürelerine Aykırılık Oluşturan Çalışmalar 486
c. Sadakat Borcuna Aykırılık Oluşturan Çalışmalar 488
aa. Rekabet Etmeme Borcuna Aykırılık 489
bb. İşin Yürütümünde Sadakat Borcuna Aykırılık 497
d. Sözleşme Kayıtlarına Aykırılık Oluşturan Çalışmalar 505
e. Diğer Kanun Hükümlerine Aykırılık Oluşturan Çalışmalar 516
aa. Yıllık Ücretli İzin Sırasında Çalışma Hâli 516
bb. Kanuni Grev/Lokavt Sırasında Çalışma Hâli 519
3. İşverenin Birden Fazla İşte Çalışan İşçiye Yöneltebileceği Diğer
Talepleri 521
VII. TÜRK İŞ HUKUKUNDA BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN GENEL
DEĞERLENDİRMESİ 528
SONUÇ 535
KAYNAKÇA 549 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
