|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 7
İÇİNDEKİLER 9
TABLOLAR 14
ŞEKİLLER 15
KISALTMALAR 17
GİRİŞ 19
BİRİNCİ BÖLÜM
MODERN SAVAŞ GEMİLERİNİN TARİHÇESİ VE ASKERİ MAKSATLA KULLANILAN İNSANSIZ DENİZ ARAÇLARINA GİDEN TEKNOLOJİK EVRİM
I. MODERN SAVAŞ GEMİLERİNİN TARİHÇESİ 25
A. Suüstü Savaş Gemileri 26
B. Denizaltılar 31
C. Denizde Silahlı Çatışma Kurallarının Gelişimi 37
D. Savaş Gemilerinin Tarihsel Gelişimi Bağlamında İnsansız Deniz Araçlarının
Geleceğinin Değerlendirilmesi 38
II. DENİZ KUVVETLERİNİN GÖREVLERİ VE İNSANSIZ DENİZ ARAÇLARININ
ASKERİ MAKSATLA KULLANIMI 42
A. Genel Anlamda Deniz Kuvvetlerinin Görevleri 42
B. “Askeri Maksatla Kullanım” İfadesinin Tanımı 44
C. İnsansız Deniz Araçlarının Askeri Maksatla Kullanabileceği Alanlar 46
III. YAPAY ZEKÂ TEKNOLOJİSİ VE İNSANSIZ DENİZ ARAÇLARINDA
KULLANIMI 47
A. Yapay Zekânın Tanımı 47
B. Yapay Zekâ Çeşitleri 49
C. Makine Öğrenmesi ve Çalışma Prensibi 51
D. İnsansız Deniz Araçlarında Yapay Zekâ 57
IV.İNSANSIZ DENİZ ARAÇLARININ TERMİNOLOJİSİ, TANIMI VE
SINIFLANDIRILMASI 59
A. Terminoloji 59
1. Nitelik/Özellik Belirten Kavramlar 63
a) Otonom(i) 63
(1) Otonominin Kapsamı 67
(2) Otonomi Seviyesi 69
b) Mürettebatsız/Gemi Adamı ile Donatılmamış 77
c) İnsansız 79
d) İnsansız Kavramının Tercih Edilme Gerekçesi 80
2. Hukuki/ Statüsünü Belirten Kavramlar 81
B. Tanım 82
C. İnsansız Deniz Araçlarının Sınıflandırılması 83
İKİNCİ BÖLÜM
İNSANSIZ DENİZ ARAÇLARININ HUKUKİ STATÜSÜ
I. GENEL OLARAK 87
II. ULUSLARARASI DENİZ HUKUKUNDA DENİZ ARAÇLARI İÇİN KULLANILAN
BAZI KAVRAMLAR 89
A. Gemi 89
B. Bot 109
C. Araç/Aygıt 113
D. Donanım 116
III. İNSANSIZ DENİZ ARAÇLARININ GEMİ STATÜSÜ AÇISINDAN
DEĞERLENDİRİLMESİ 117
IV.SAVAŞ GEMİSİ KAVRAMI VE ASKERİ MAKSATLA KULLANILAN DENİZ
ARAÇLARI İLE İLGİLİ DİĞER STATÜLER 126
A. Savaş Gemisi 126
1. Savaş Gemisi Tanımının Tarihçesi 127
2. Savaş Gemisi Statüsüne Sahip Olabilme Şartları 130
a) Bir Devletin Silahlı Kuvvetlerine Ait Olma 130
b) Devletin Kendi Tabiiyetindeki Gemileri Ayırt
Edici Dış İşaretleri Taşıma 131
c) Devlet Tarafından Usulüne Uygun Olarak Görevlendirilmiş ve Adı
Subaylar Listesinde veya Eşit Bir Belgede Kayıtlı Bulunan Bir Subayın
Komutası Altında Bulunması 132
d) Mürettebatın Düzenli Silahlı Kuvvetler Disiplini Altında Olması 134
B. Diğer Statüler 135
1. Yardımcı Gemiler 135
2. Harp Araçları 136
3. Askeri Araç 137
4. (Diğer) Sualtı Araçları 138
V. ASKERİ MAKSATLA KULLANILAN İNSANSIZ DENİZ ARAÇLARININ SAVAŞ
GEMİSİ VE DİĞER STATÜLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ 140
A. Öğretideki ve Askeri Kılavuzlardaki Yaklaşımlar 140
B. Devlet Uygulamaları 148
C. Değerlendirme 149
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ASKERİ MAKSATLA KULLANILAN İNSANSIZ DENİZ ARAÇLARININ BARIŞ ZAMANINDA TABİ OLACAĞI HUKUKİ REJİM
I. BMHDS’DEKİ DÜZENLEMELER ÇERÇEVESİNDE ASKERİ MAKSATLA
KULLANILAN İNSANSIZ DENİZ ARAÇLARI 161
A. Savaş Gemilerinin ve Ticari Maksatla Kullanılmayan Devlet Gemilerinin
Dokunulmazlığı 162
B. Geçiş Rejimleri 166
1. İçsular 167
2. Karasuları 172
3. Uluslararası Seyrüsefer Amacıyla Kullanılan Boğazlar 183
a) Transit Geçiş 183
b) Türk Boğazlarından Geçiş Rejimi 189
4. Takımada Geçişi 197
C. Açık Denizler 199
1. Açık Denizin Tanımı ve Açık Denizlerin Serbestliği 199
2. Açık Denizde Askeri Maksatlar İnsansız Deniz Araçlarının Kullanımı 203
3. Açık Denizde Devletlerin Yabancı Gemilere Müdahale Yetkisinin İnsansız
Deniz Araçları Vasıtasıyla Kullanılması 204
4. Yardım Etme Yükümlülüğü 215
II. DENİZDE ÇATIŞMAYI ÖNLEMEYE İLİŞKİN KURALLARIN ASKERİ
MAKSATLA KULLANILAN İNSANSIZ DENİZ
ARAÇLARINA UYGULANMASI 221
A. Genel Olarak COLREG 72 ve Sözleşme’deki Gemi Tanımı 221
B. İnsansız Deniz Araçları Açısından COLREG 72’deki Sorun Alanları 225
1. Kural 2– Sorumluluk 226
2. Kural 5– Gözcülük 228
3. Kural 6– Emniyetli Hız ve Kural 8– Çatışmadan Kaçınma Hareketi 231
C. Kumanda Altında Bulunmayan Tekne ve Manevra Gücü Kısıtlı Tekneye İlişkin
Kurallar Çerçevesinde İnsansız Deniz Araçlarının Değerlendirilmesi 233
III.ASKERİ MAKSATLA KULLANILAN İNSANSIZ DENİZ ARAÇLARININ
MEŞRU MÜDAFAA HAKKININ (JUS AD BELLUM)
DEĞERLENDİRİLMESİ 237
A. Müdafaa Hakkının Tanımı ve Sınıflandırılması 237
B. Askeri Birlik Meşru Müdafaa Hakkı 242
C. Meşru Müdafaa Hakkının Kullanımında Yapay Zekânın Rolü 245
D. Askeri Maksatla Kullanılan İDA’lar Açısından Birlik Meşru Müdafaa Hakkının
Değerlendirilmesi 248
IV.ULUSLARARASI SORUMLULUK KAPSAMINDA ASKERİ MAKSATLA
KULLANILAN İNSANSIZ DENİZ ARAÇLARI 255
A. Genel Anlamda Uluslararası Sorumluluk 255
B. Uluslararası Sorumluluk Kapsamında “Kusur” 256
C. Barış Döneminde Askeri Maksatla Kullanılan İnsansız Deniz Araçlarının Eylemlerinin
Devlete Atfedilmesi 261
D. Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller 267
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
ASKERİ MAKSATLA KULLANILAN İNSANSIZ DENİZ ARAÇLARININ SİLAHLI ÇATIŞMA ZAMANINDA TABİ OLACAĞI HUKUKİ REJİM
I. GENEL OLARAK 271
II. SİLAHLI ÇATIŞMANIN TANIMI, TÜRLERİ VE SİLAHLI ÇATIŞMA
HUKUKUNUN UYGULANMASI 273
A. Silahlı Çatışmanın Tanımı 273
B. Silahlı Çatışma Türleri 278
C. Silahlı Çatışma Hukukunun Uygulanması 284
III. SİLAHLI ÇATIŞMA HUKUKUN TEMEL İLKELERİ VE OTONOMİNİN BU
İLKELER KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ 286
A. Askeri Gereklilik 287
B. İnsaniyet/Gereksiz Acıya Neden Olmama 289
C. Ayrım Gözetme 290
D. Orantılılık 292
E. Silahlı Çatışma Hukukunun Temel İlkeleri ve Otonomi 294
1. Askeri Hedeflerin Belirlenmesi 299
2. Kullanılacak Silah ve Yöntemlerin Belirlenmesi 304
3. Angajmanın Gerçekleştirilmesi 310
4. Angajman Sonrası Değerlendirme 314
IV.DENİZDE SİLAHLI ÇATIŞMA HUKUKU KURALLARININ İNSANSIZ DENİZ
ARAÇLARINA UYGULANMASI 314
A. Denizde Muharip Haklar 317
1. Denizde Silahlı Çatışmaların Yürütülmesi 320
a) Savaş Gemisi Statüsüne Sahip Olabilecek Suüstü İnsansız
Deniz Araçları 320
(1) Suüstü İnsansız Deniz Araçları Tarafından Yüzer Hedeflere
Yönelik Saldırı 320
(2) Suüstü İnsansız Deniz Araçları Tarafından Hava Hedeflerine
Yönelik Saldırılar 329
(3) Denizden Karaya Saldırı 331
b) Savaş Gemisi Statüsüne Sahip Olabilecek Sualtı
İnsansız Deniz Araçları 332
c) Ticari Maksatla Kullanılan İnsansız Deniz Araçlarının Savaş Gemisine
Dönüştürülmesi 334
d) Angajman Esnasında İnsansız Deniz Aracı ile İletişimin Kesilmesi 336
e) İnsansız Deniz Araçlarının Angajmanları Sonrası Deniz Kazazedelerinin
Durumu 338
2. Doğrudan Kuvvet Kullanımına Dayanmayan Muharip Haklar 341
B. Denizde Silahlı Çatışmanın Silah ve Yöntemleri Kapsamında
İnsansız Deniz Araçları 343
1. Kamikaze İnsansız Deniz Araçları 343
2. Gemi Statüsü ve Saldırı Yeteneği Bulunmayan İnsansız Deniz Araçları 347
SONUÇ 349
KAYNAKÇA 355 |