|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 7
Kısaltmalar 17
GİRİŞ 19
Birinci Bölüm
YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN SORUMLULUK SEBEPLERİ, ZARAR KAVRAMI, PAY SAHİPLERİ VE ALACAKLILARININ SORUMLULUK DAVASI AÇMA HAKKININ HUKUKİ NİTELİĞİ
§ 1. YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN HUKUKİ SORUMLULUĞUNA İLİŞKİN DÜZENLEMELERİN TANITILMASI 21
I. GENEL HÜKMÜN TANITILMASI 21
II. ÖZEL HÜKÜMLERİN TANITILMASI 22
§ 2. DOĞRUDAN ZARAR İLE ŞİRKET ZARARI KAVRAMI VE BORÇ İLİŞKİSİNİN KAYNAĞI 24
I. ÖN AÇIKLAMALAR 24
II. ZARAR KAVRAMI 25
A. Doğrudan Zarar Kavramı 26
B. Şirket Zararı [Dolayısıyla Zarar] Kavramı 28
III. BORÇ VE BORÇ İLİŞKİSİNİN KAYNAKLARI 30
A. Ön Açıklamalar 30
B. Yönetim Kurulu Üyelerinin Anonim Ortaklığa Karşı Sorumluluk Kaynağının Belirlenmesi 30
C. Yönetim Kurulu Üyelerinin Pay Sahiplerine ve Alacaklılara Karşı Sorumluluk Kaynağının Belirlenmesi 31
1. Doğrudan Zararın Varlığı Halinde Borcun Kaynağının Belirlenmesi 32
2. Şirket Zararının [Dolayısıyla Zararın] Varlığı Halinde Borcun Kaynağının Belirlenmesi 34
§ 3. PAY SAHİPLERİNİN VE ALACAKLILARIN DAVA HAKKININ HUKUKİ NİTELİĞİ 35
I. ŞİRKET ZARARININ [DOLAYISIYLA ZARAR] VARLIĞI HALİNDE 35
A. Ön Açıklamalar 35
B. İflas Öncesinde Pay Sahiplerinin Dava Açma Hakkının Hukuki Niteliği 36
1. Pay Sahiplerinin Dava Hakkının Şirketin Dava Hakkından Kaynaklandığına Yönelik Görüş 36
2. Pay Sahiplerinin Maddi Hukuktan Kaynaklanan Bağımsız Dava Hakkına Sahip Olduğuna Yönelik Görüş 38
3. Görüşlerin Değerlendirilmesi ve Görüşümüz 40
C. İflas Halinde Pay Sahiplerinin ve Alacaklıların Dava Hakkının Hukuki Niteliği 44
1. İflas İdaresinin Öncelikli Olarak Dava Açma Hakkı 44
2. İflas İdaresinin Dava Açma Hakkından Vazgeçmesinin Hukuki Niteliği 45
3. Şirket Alacaklılarının Dava Hakkının Hukuki Niteliği 47
a. Ön Açıklamalar 47
b. Alacaklıların Dava Açma Hakkının İki Farklı Hukuki Dayanağı Bulunduğunu İleri Süren Görüş 48
c. Şirketin Dava Hakkından Kaynaklandığına Yönelik Görüş 49
d. Alacaklıların Dava Hakkının Alacaklılar Topluluğuna Tanınan Dava Hakkından Kaynaklandığına Yönelik Görüş [Raschein Doktrini] 50
e. Görüşümüz: Alacaklıların Dava Açma Hakkı Tali Niteliktedir ve İki Farklı Hukuki Dayanağı (doppelte Klagegrundlage) Bulunmaktadır 51
4. Pay Sahiplerinin Dava Hakkının Hukuki Niteliği 54
II. DOĞRUDAN ZARARIN VARLIĞI HALİNDE 55
İkinci Bölüm
DAVANIN TARAFLARI
§ 4. DAVACI TARAFIN BELİRLENMESİ 58
I. ŞİRKET ZARARININ [DOLAYISIYLA ZARARIN] VARLIĞI HALİNDE DAVACI TARAFIN BELİRLENMESİ 58
A. İflas Hali Dışında 58
1. Anonim Ortaklık 58
a. Anonim Ortaklığı Temsilen Yönetim Kurulu ve Temsil Kayyımı 58
b. Diğer Kişiler 60
aa. Tasfiye Memurlarının Sorumluluk Davası Açma Yetkisi 60
bb. Özellikli Bir Durum: Ek Tasfiye İçin Atanan Tasfiye Memuru 62
cc. Kayyım 63
aaa. Özel Hukuk Çerçevesinde Atanan Yönetim Kayyımı 63
bbb. Ceza Muhakemesi Hukuku Kapsamında Atanan Kayyım 64
c. Yapısal Değişiklik Halinde Anonim Ortaklığın Dava Açma Hakkı 66
aa. Birleşme 66
bb. Bölünme 67
cc. Tür Değiştirme 70
2. Pay Sahipleri 72
a. Pay Sahibi Olma Zorunluluğu ve İspatı 72
aa. Pay Sahibi Olma Zorunluluğu 72
aaa. Ön Açıklamalar 72
bbb. Pay Devrinin Sorumluluk Davası Açma Hakkı Üzerindeki Etkisi 73
aaaa. Ön Açıklamalar 73
bbbb. Sorumluluk Davası Açılmadan Önce Payın Devredilmesi Halinde 73
aaaaa. Hamiline Yazılı Paylar ve Bağlamsız Nama Yazılı Paylar 73
bbbbb. Bağlı Nama Yazılı Paylarda 75
cccc. Sorumluluk Davası Sırasında Payın Devredilmesi Halinde 77
ccc. Özel İktisap Halleri ve Külli Halefiyet ile İntikalin Sorumluluk Davası Açma Hakkı Üzerindeki Etkisi 79
bb. Pay Sahipliği Sıfatının İspatı 80
cc. Pay Sahipliği Sıfatının Çekişmeli Olduğu Durumlar 83
b. Pay Sahiplerinin Dava Açması Bakımından Özellik Arz Eden Haller 86
aa. Payın Birden Fazla Maliki Olması Halinde Sorumluk Davası Açılması 86
bb. Pay Üzerinde Sınırlı Ayni Hak Bulunması Halinde Sorumluluk Davası Açılması 88
aaa. Pay Üzerinde İntifa Hakkının Varlığı Halinde Sorumluluk Davası Açılması 88
bbb. Pay Üzerinde Rehin Hakkının Varlığı Halinde Sorumluluk Davası Açılması 90
cc. İntifa Senedi Sahiplerinin Sorumluluk Davası Açması 92
dd. Katılma İntifa Senedi Sahipleri (Partizipationsschein) ve Oydan Yoksun Pay Sahiplerinin (Stimmrechtslosen Aktie) Sorumluluk Davası Açması 93
B. İflas Halinde 95
1. Öncelikli Olarak İflas İdaresinin Davacı Olması 95
2. Şirket Alacaklıları 97
a. Şirket Alacaklılarının Dava Hakkı 97
b. Şirketten Alacaklı Olma Zorunluluğu 98
aa. Temel Esas: Alacağın Hangi Hukuki İlişkiden Doğduğunun Bir Öneminin Bulunmaması 98
bb. Özellik Gösteren Alacaklar 98
aaa. Vadesi Gelmemiş ve Alacakları Şirkete Ait Taşınmaz Rehniyle Teminat Altına Alınmamış Alacaklar 98
bbb. Rehinle Teminat Altına Alınmış Alacaklar 99
ccc. Şarta Bağlı Alacaklar ve Belirsiz Vadeye Bağlı Alacaklar 100
ddd. Kefalet İlişkisinden Kaynaklanan Alacaklar 100
c. Şirket Alacaklılığı Sıfatının İspatı ve Çekişmeli Haller 101
3. Pay Sahipleri 102
a. Pay Sahiplerinin Dava Hakkı 102
b. Pay Sahiplerinin Dava Açma Hakkı Bakımından Özellik Gösteren Haller 103
II. DOĞRUDAN ZARARIN VARLIĞI HALİNDE DAVACI TARAFIN BELİRLENMESİ 104
A. Pay Sahipleri 104
1. Doğrudan Zarara Uğrayan Pay Sahibi Olma Zorunluluğu 104
2. Pay Sahipliği Sıfatının İspatı 105
3. Pay Sahiplerinin Doğrudan Zarar Sebebiyle Dava Açması Bakımından Özellik Gösteren Haller 106
a. Payın Birden Fazla Maliki Olması Halinde 106
b. Pay Üzerinde Sınırlı Ayni Hak Bulunması Halinde 107
aa. Pay Üzerinde İntifa Hakkı Bulunması Halinde 107
bb. Pay Üzerinde Rehin Hakkı Bulunması Halinde 107
c. İntifa Senedi Sahipleri ve Oydan Yoksun Pay Sahipleri 108
d. Pay Geçişi Halinde Doğrudan Zarar Sebebiyle Sorumluluk Davası Açma Hakkı 109
B. Alacaklılar 110
1. Şirket Alacaklılarının Doğrudan Zarar Sebebiyle Dava Hakkı 110
2. Şirketten Olan Alacağın Devredilmesi ve Alacaklılık Sıfatının İspatı 111
§ 5. DAVALI TARAFIN BELİRLENMESİ 112
I. ÖN AÇIKLAMALAR 112
II. YÖNETİM KURULU ÜYELERİ VE ÖZELLİK GÖSTEREN HALLER 113
A. Yönetim Kurulu Üyeleri 113
B. Yönetim Kurulu Üyeleri Açısından Özellik Gösteren Haller 114
1. Tüzel Kişilerin Yönetim Kurulu Üyesi Olması Halinde 114
a. Özel Hukuk Tüzel Kişilerinin Yönetim Kurulu Üyesi Olması Halinde 114
b. Kamu Tüzel Kişilerinin Yönetim Kurulu Üyesi Olması Halinde 116
2. İnançlı Yönetim Kurulu Üyeleri 117
3. Belirli Grup Pay veya Pay Sahibi ya da Azınlığın Yönetim Kurulundaki Temsilcileri 119
III. YÖNETİCİLER 120
A. Yönetici Kavramı ve Anlamı 120
B. Yetki Devri Suretiyle Şeklen Atanmış Yöneticiler 121
1. Yetki Devrinin Amacı 121
2. Yetki Devrinin Usulü 122
a. Yönetim Yetkisinin Devri 122
b. Temsil Yetkisinin Devri 123
3. Yetki Devrinin Sorumluluğa Etkisi 125
a. Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğu 125
b. Yetki Devri Yapılan Kişilerin Sorumluluğu 125
4. Tacir Yardımcıları 127
a. Ticari Temsilci ve Genel Yetkili Ticari Vekil 127
b. Sınırlı Yetkiye Sahip Ticari Vekil ve Diğer Tacir Yardımcıları 128
C. Fiili Organ Olarak Yönetime Katılan Kişiler 131
Üçüncü Bölüm
SORUMLULUK DAVASINDA DAVA TÜRLERİ,
DAVA ŞARTLARI VE İLK İTİRAZLAR
§ 6. DAVA TÜRLERİ 133
I. ÖN AÇIKLAMALAR 133
II. KISMİ DAVA VE BELİRSİZ ALACAK DAVASI 133
§ 7. DAVA ŞARTLARI VE İLK İTİRAZLAR 137
I. DAVA ŞARTLARI 137
A. Ön Açıklamalar 137
B. Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğu Davasında Özellik Arz Eden Dava Şartları 138
1. Genel Dava Şartları 138
a. Görev 138
b. Yetkinin Dava Şartı Olup Olmadığı Sorunu 139
aa. Ön Açıklamalar 139
bb. Sorumluluk Davalarında Yetkili Mahkeme ve Yetki Kuralının Niteliği 140
cc. Yetkili Mahkemeyi Değiştirmek Amacıyla Şirket Merkezinin Taşınması veya Başka Bir Kişinin Davalı Gösterilmesi 143
dd. Yetki Sözleşmesi 144
ee. De Lege Feranda: Kesin Yetki Kuralı 146
c. Dava Takip Yetkisi 148
aa. Kavram ve Türleri 148
bb. İflas Öncesinde Pay Sahiplerine Tanınan Dava Takip Yetkisinin Türü 150
cc. İflas Halinde İflas İdaresine, Pay Sahiplerine ve Alacaklılara Ait Dava Takip Yetkisinin Türü 151
aaa. İflas İdaresine Ait Dava Takip Yetkisinin Türü 151
aaaa. Doktrindeki Görüşler 151
bbbb. Görüşlerin Değerlendirilmesi ve Görüşümüz 153
bbb. Şirket Alacaklılarına ve Pay Sahiplerine Tanınan Dava Takip Yetkisinin Türü 155
dd. Şirket Zararı Sebebiyle Açılan Sorumluluk Davasında Tazminatın Şirkete Ödenmesi Zorunluluğu 156
aaa. Sorunun Ortaya Konulması 156
bbb. Yargıtay İçtihatları ve Doktrindeki Görüşler 157
ccc. Görüşlerin Değerlendirilmesi ve Görüşümüz 159
d. Derdestlik ve Kesin Hüküm 160
aa. Sorunun Ortaya Koyulması 160
bb. Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğu Davasında Derdestlik ve Kesin Hüküm Etkisi 161
2. Özel Dava Şartları 165
a. Sorumluluk Davası Açılmasına Karar Vermeye Yetkili Makam 165
aa. Sorunun Ortaya Konulması 165
bb. Genel Kurulun Yetkili Olduğuna Yönelik Görüş 166
cc. Yönetim Kurulunun Yetkili Olduğuna Yönelik Görüşü 169
dd. Görüşümüz: Sorumluluk Davası Açma Yetkisi Kural Olarak Yönetim Kuruluna Aittir 171
b. Ticari Davalarda Arabulucuya Başvurma Zorunluluğu 175
aa. Arabulucuya Başvuru ve Bunun Sonuçları 175
bb. Arabuluculuk Görüşmesinin Sonuçlanması 177
aaa. Tarafların Anlaşması 177
aaaa. Ön Açıklamalar 177
bbbb. Şirket Adına Anlaşmaya Yetkili Makam ve Anlaşmanın Talep Hakkı Yarışan Kişilere Etkisi 178
bbb. Tarafların Anlaşamaması 178
II. İLK İTİRAZLAR 179
A. Ön Açıklamalar 179
B. Yetki İtirazı 180
C. Tahkim İtirazı 180
1. Ön Açıklamalar 180
2. Sorumluluk Davasının Tahkime Elverişliliği 182
3. Tahkim Sözleşmesi ve Etkisi 183
4. Tahkim İtirazının İleri Sürülmesi 186
Dördüncü Bölüm
MEDENİ USUL HUKUKU AÇISINDAN
ÖZELLİK ARZ EDEN DİĞER HUSUSLAR
§ 8. YARGILAMA USULÜ 187
§ 9. FER’İ MÜDAHALE VE DAVANIN İHBARI 188
I. FER’İ MÜDAHALE 188
II. DAVANIN İHBARI 190
§ 10. DAVALARIN BİRLEŞTİRİLMESİ VE SÜBJEKTİF DAVA YIĞILMASI 192
I. ÖN AÇIKLAMALAR 192
II. BİRDEN FAZLA KİŞİNİN BİRLİKTE VEYA AYRI AYRI DAVA AÇMASI 193
III. BİRDEN FAZLA KİŞİYE KARŞI BİRLİKTE VEYA AYRI AYRI DAVA AÇILMASI 195
§ 11. İSPAT VE DELİLLER 197
I. İSPAT YÜKÜ 197
A. Ön Açıklamalar 197
B. Sorumluluk Davasında İspat Yükü 198
1. İspat Faaliyetinin Kapsamı 198
2. Özellikli Bir Durum: Kusurun İspatı 198
II. DELİLLER 202
§ 12. DAVAYI SONA ERDİREN İŞLEMLER 205
I. SULH VE FERAGAT 205
II. ŞİRKET ADINA SULH ve FERAGAT KARARI VERMEYE YETKİLİ MAKAM 207
III. SULH VE FERAGATİN TALEP HAKKI YARIŞAN KİŞİLERE ETKİSİ 210
A. İflas Hali Dışında Şirketin Davayı Sulh ve Feragat Yoluyla Sona Erdirmesinin Etkisi 210
1. Doktrindeki Görüşler 210
2. Görüşlerin Değerlendirilmesi ve Görüşümüz 211
B. İflas Halinde İflas İdaresi Tarafından Yapılan Sulh ve Feragatin Etkisi 212
C. Pay Sahibi ve Alacaklılar Tarafından Yapılan Sulh ve Feragatin Etkisi 215
§ 13. YARGILAMA GİDERLERİ 216
I. ÖN AÇIKLAMALAR 216
II. DAVA AÇILIRKEN HARÇ VE MASRAFIN YATIRILMASI 217
III. YARGILAMA GİDERLERİNDEN SORUMLULUK 218
A. Davacının (veya Davacıların) Haklı Çıkması 218
B. Davalının (veya Davalıların) Haklı Çıkması 220
C. Davacının (veya Davacılar) Kısmen Haklı Çıkması 222
§ 14. KANUN YOLUNA BAŞVURULMASI 223
SONUÇ 225
Kaynakça 241
Kavram Dizini 263 |