|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Sunuş 7
Önsöz 11
Kısaltmalar 21
Giriş 23
Birinci Bölüm
YERSİZ VE FAZLA ÖDEME KAVRAMI, İLGİLİ HAKLAR VE
KONU İLE İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER
§1. YERSİZ VE FAZLA ÖDEME KAVRAMI İLE BU KAVRAM AÇISINDAN ÖNEM TAŞIYAN DİĞER HAKLAR VE İLKELER 27
I. YERSİZ VE FAZLA ÖDEME KAVRAMI 27
A. Tanım 27
B. Kavram Sorunu 30
C. Yersiz Ödemenin Unsurları 32
1. Kurumun Kendisini Borçlu Görmesini Gerektiren Sahte veya Gerçek Bir Sosyal Sigorta İlişkisinin Varlığı 32
2. Kurum Tarafından Yükümlü Olduğu Zannedilen Bir Ödeme Yapılması 35
3. Ödemenin Gereksiz veya Fazla Olması 37
II. YERSİZ ÖDEME AÇISINDAN ÖNEM TAŞIYAN DİĞER HAKLAR VE İLKELER 38
A. Genel Olarak 38
B. Yersiz Ödeme Kavramının Anayasal Hak ve İlkelerle Bağlantısı 38
1. Sosyal Güvenlik Hakkı İle Bağlantısı 38
a. Genel olarak 38
b. Sosyal Güvenlik Hakkı 39
aa. Tanım 39
bb. Sosyal Güvenlik Hakkının Doğuşu ve Gelişimi 41
cc. İnsan Hakkı Olarak Sosyal Güvenlik Hakkı 44
c. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Sosyal Güvenlik Hakkı İle İlişkisi 48
aa. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Kanunilik İlkesi İle İlişkisi 53
aaa. Genel Olarak Kanunilik İlkesi 53
bbb. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Kanunilik İlkesi Açısından Değerlendirilmesi 54
bb. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Sınırlamanın Hakkın Özüne Dokunmaması (Hakkın Özüne Dokunma Yasağı) İle İlişkisi 55
aaa. Genel Olarak Hakkın Özüne Dokunma Yasağı 55
bbb. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Hakkın Özüne Dokunma Yasağı Açısından Değerlendirilmesi 57
cc. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Ölçülülük İlkesi İle İlişkisi 64
aaa. Genel Olarak Ölçülülük İlkesi 64
bbb. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Ölçülülük İlkesi Açısından Değerlendirilmesi 68
2. Hukuk Devleti İlkesi İle Bağlantısı 72
a. Genel Olarak Hukuk Devleti İlkesi 72
b. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Hukuk Devleti İlkesi Açısından Değerlendirilmesi 74
3. Sosyal Devlet İlkesi İle Bağlantısı 83
a. Genel Olarak Sosyal Devlet İlkesi 83
b. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Sosyal Devlet İlkesi Açısından Değerlendirilmesi 84
4. Mülkiyet Hakkı İle Bağlantısı 87
a. Genel Olarak Mülkiyet Hakkı 87
b. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Mülkiyet Hakkı Açısından Değerlendirilmesi 88
5. Eşitlik İlkesi İle Bağlantısı 100
a. Genel Olarak Eşitlik İlkesi 100
b. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Eşitlik İlkesi Açısından Değerlendirilmesi 102
C. Yersiz Ödeme Kavramının Kurumun Aktüeryal Dengesi İle Bağlantısı 103
1. Genel Olarak Kurumun Aktüeryal Dengesi 103
2. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Kurumun Aktüeryal Dengesi Açısından Değerlendirilmesi 105
D. Yersiz Ödeme Kavramının Kurumun Bilgilendirme Yükümlülüğü İle Bağlantısı 106
1. Genel Olarak Kurumun Bilgilendirme Yükümlülüğü 106
2. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Kurumun Bilgilendirme Yükümlülüğü Açısından Değerlendirilmesi 107
§2. YERSİZ ÖDEMELERE İLİŞKİN HUKUKİ KAYNAKLAR 110
I. YASAL KAYNAKLAR 110
A. Yersiz Ödemelere İlişkin Düzenlemelerin Tarihsel Gelişimi 110
1. 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu 111
2. 1479 Sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu 112
3. 5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu 114
4. 2925 Sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu 117
5. 5510 Sayılı Kanun Dönemi 118
B. Yersiz Ödemelere İlişkin Hukukumuzdaki Mevcut Düzenlemeler 121
1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunundaki Düzenlemeler 121
2. Yürütme Kaynakları Olarak Yönetmelik ve Genelgelerdeki Düzenlemeler 122
a. Fazla veya Yersiz Ödemelerin Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 122
b. 2018/38 Sayılı Emeklilik İşlemleri Konulu Genelge 123
C. Yersiz Ödemelere İlişkin Alman Hukukundaki Düzenlemeler 124
1. Genel Olarak 124
2. SGB X § 50 Hükmünün Uygulama Alanı 125
a. Kamu Hukukuna Dayanan Sosyal Yardım İlişkisi Nedeniyle Yardım Sağlanması Gerekliliği 125
b. Yardımın Haksız Sağlanmış Olması 126
3. Geri Almanın Sınırlandırılması 127
a. Geri Alınabilecek Durumlar 127
aa. İdari İşleme Dayanan Yardımların Geri Alınması (SGB X § 50/1) 127
aaa. Genel Olarak 127
bbb. SGB X § 45 Gereğince Fayda Sağlayan Hukuka Aykırı İdari İşlemlerin Geri Alınması 128
ccc. SGB X § 48 Gereğince Koşulların Değişmesi Durumunda Sürekli Etkili İdari İşlemlerin Kaldırılması 132
bb. İdari İşleme Dayanmayan Yardımların Geri Alınması (SGB X § 50/2) 135
b. Geri Alınabilecek Miktar 137
aa. Elde Edilenin Geri Alınması 137
bb. Faiz 137
c. Geri Almada Kurumun Takdir Yetkisi 138
II. YARGISAL KAYNAKLAR 139
İkinci Bölüm
YERSİZ ÖDEME NİTELİĞİ TAŞIYAN ÖDEMELER
§3. YERSİZ ÖDEME OLUŞTURAN HALLER 145
I. GENEL OLARAK 145
II. SOSYAL SİGORTA ÖDEMELERİNİN YERSİZ ÖDEME OLUŞTURMASI 147
A. Genel Olarak 147
B. Hak Kazanma Koşulları Oluşmamasına Rağmen Sosyal Sigorta Ödemesi Yapılması 147
1. Genel Olarak 147
2. Kısa Vadeli Sigorta Kolları 147
a. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortasından Yapılan Ödemeler 147
aa. Geçici İş Göremezlik Ödeneği Ödenmesi 152
bb. Sürekli İş Göremezlik Geliri Ödenmesi 154
cc. Ölüm Geliri Ödenmesi 156
dd. Cenaze Ödeneği Ödenmesi 158
ee. Evlenme Ödeneği Ödenmesi 159
b. Hastalık Sigortasından Geçici İş Göremezlik Ödeneği Ödenmesi 159
c. Analık Sigortasından Yapılan Ödemeler 161
aa. Geçici İş Göremezlik Ödeneği Ödenmesi 161
bb. Emzirme Ödeneği Ödenmesi 162
3. Uzun Vadeli Sigorta Kolları 163
a. Malullük Sigortasından Yapılan Ödemeler 163
aa. Malullük Aylığı Ödenmesi 164
b. Yaşlılık Sigortasından Yapılan Ödemeler 166
aa. Yaşlılık Aylığı Ödenmesi 166
bb. Toptan Ödeme Yapılması 176
c. Ölüm Sigortasından Yapılan Ödemeler 178
aa. Ölüm Aylığı Ödenmesi 178
bb. Toptan Ödeme Yapılması 181
cc. Evlenme Ödeneği Verilmesi 181
dd. Cenaze Ödeneği Verilmesi 181
C. Sosyal Sigorta Ödemelerinin Kesilmesi Gerekmesine Rağmen Ödenmeye Devam Edilmesi 181
1. Genel Olarak 181
2. Kısa Vadeli Sigorta Kolları 182
a. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortasından Yapılan Ödemelerin Kesilmesi 182
aa. Geçici İş Göremezlik Ödeneğinin Kesilmesi 182
bb. Sürekli İş Göremezlik Gelirinin Kesilmesi 183
cc. Ölüm Gelirinin Kesilmesi 184
b. Hastalık Sigortasından Ödenen Geçici İş Göremezlik Ödeneğinin Kesilmesi 187
c. Analık Sigortasından Ödenen Geçici İş Göremezlik Ödeneğinin Kesilmesi 189
3. Uzun Vadeli Sigorta Kolları 190
a. Malullük Sigortasından Ödenen Malullük Aylığının Kesilmesi 190
b. Yaşlılık Sigortasından Ödenen Yaşlılık Aylığının Kesilmesi 191
c. Ölüm Sigortasından Ödenen Ölüm Aylığının Kesilmesi 194
D. Hak Kazanılan Miktardan Daha Fazla Ödeme Yapılması 194
1. Genel Olarak 194
2. Kısa Vadeli Sigorta Kolları 195
a. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortasından Yapılan Ödemeler 195
aa. Geçici İş Göremezlik Ödeneğinin Miktarı 195
bb. Sürekli İş Göremezlik Gelirinin Miktarı 196
cc. Ölüm Gelirinin Miktarı 196
dd. Cenaze Ödeneğinin Miktarı 197
ee. Evlenme Ödeneğinin Miktarı 197
b. Hastalık Sigortasından Ödenen Geçici İş Göremezlik Ödeneğinin Miktarı 198
c. Analık Sigortasından Yapılan Ödemeler 200
aa. Geçici İş Göremezlik Ödeneğinin Miktarı 200
bb. Emzirme Ödeneğinin Miktarı 200
3. Uzun Vadeli Sigorta Kolları 200
a. Malullük Sigortasından Yapılan Ödemeler 200
aa. Malullük Aylığının Miktarı 200
b. Yaşlılık Sigortasından Yapılan Ödemeler 202
aa. Yaşlılık Aylığının Miktarı 202
bb. Toptan Ödemenin Miktarı 202
c. Ölüm Sigortasından Yapılan Ödemeler 202
aa. Ölüm Aylığının Miktarı 202
bb. Toptan Ödemenin Miktarı 203
cc. Cenaze Ödeneğinin Miktarı 204
dd. Evlenme Ödeneğinin Miktarı 204
E. Sosyal Sigorta Ödemelerine İlişkin Ortak Hükümler ve Bu Hükümlerin Yersiz Ödeme Açısından İncelenmesi 204
1. Genel Olarak 204
2. Aylık ve Gelirlerin Birleşmesi 204
3. Gelir ve Aylık Bağlanmayacak Haller 206
4. Geçici İş Göremezlik Ödeneği ve Sürekli İş Göremezlik Gelirinin İndirilmesi veya Verilmemesi 208
III. GENEL SAĞLIK SİGORTASINDAN YAPILAN SAĞLIK HARCAMALARININ YERSİZ ÖDEME OLUŞTURMASI 209
A. Genel Olarak 209
B. Genel İlkeler 210
1. Hak Kazanma Koşulları Eksik Olmasına Rağmen Yardım Yapılması 211
2. Yardımın Kesilmesinin Gerekmesine Rağmen Yardım Yapılmaya Devam Edilmesi 214
3. Hak Kazanılan Miktardan Fazla Yardım Yapılması 215
C. Konuya İlişkin Yargıtay Kararlarının Değişimi 215
§4. YERSİZ ÖDEME OLUŞMASINA SEBEP OLAN EYLEM VE İŞLEMLER 225
I. GENEL OLARAK 225
II. İLGİLİLERİN HUKUKA AYKIRI EYLEMİ 225
A. Genel Olarak 225
B. Fazla veya Yersiz Ödemelerin Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te Düzenlenen Haller 230
1. Genel Olarak 230
a. Kuruma Verilen veya İbraz Edilen Belgelerle Gerçeğe Aykırı Bildirimde Bulunulması 230
b. Örneği Kurumca Hazırlanan Belgelerle Bildirilmesi Taahhüt Edilen Durum Değişikliklerinin Bir Ay İçinde Kuruma Bildirilmemesi 230
c. Kanunda Öngörülen Şartlar Yerine Gelmediği Hâlde, Sahte Bilgi ve Belgelerle Sağlık Hizmetleri ve Diğer Haklardan, Ödeneklerden Yararlanılması ile Gelir veya Aylık Bağlatılması 231
d. Sahte Hizmet Kazandırılmak Suretiyle Sağlık Hizmetleri ve Diğer Haklardan, Ödeneklerden Yararlanılması ile Gelir veya Aylık Bağlatılması 232
e. Boşanma Nedeniyle Gelir veya Aylık Bağlandıktan Sonra Boşanılan Eş İle Fiilen Birlikte Yaşanması 233
aa. Giriş 233
bb. Yasal Düzenleme 235
cc. Yasal Düzenlemeye İlişkin Sorunlar 237
aaa. Fiilen Birlikte Yaşama Kavramının Belirsizliği 237
bbb. Fiilen Birlikte Yaşamanın Tespiti ve Özel Hayatın Gizliliğiyle İlişkisi 240
dd. Yargıtay Uygulaması 244
ee. Anayasaya Aykırılık İddiaları ve Anayasa Mahkemesi Kararı 251
aaa. İptal Talebinin Gerekçesi ve Anayasa Mahkemesi Kararın Özü 251
bbb. Anayasa Mahkemesi Kararının Hukuki Güvenlik İlkesi Açısından Değerlendirilmesi ve Görüşümüz 253
ccc. Anayasa Mahkemesi Kararının Eşitlik İlkesi Açısından Değerlendirilmesi ve Görüşümüz 254
ddd. Anayasa Mahkemesi Kararının Özel Hayatın Gizliliği İlkesi Açısından Değerlendirilmesi ve Görüşümüz 255
eee. Anayasa Mahkemesi Kararının Sosyal Güvenlik Hakkı Açısından Değerlendirilmesi ve Görüşümüz 258
f. Gelir ve Aylıklarının Kesilmesi Gerektiği Hâlde Durumun Gizlenmesi ve/veya Bildirilmemesi 259
g. Sigortalılar ile Gelir veya Aylık Alanlara Yapılan Ödemelerden Hak Sahipliği Sona Ermesine Rağmen Herhangi Bir Kişi Tarafından Tahsilat Yapılması 260
2. Yönetmelikte Düzenlenen Haller Hakkında Genel Değerlendirme 260
C. Konuya İlişkin Örnek Yargı Kararları 263
III. KURUMUN HUKUKA AYKIRI İŞLEMİ 268
A. Genel Olarak 268
B. Yersiz Alınan Primler Nedeniyle Yersiz Ödeme Doğması 271
C. Konuya İlişkin Örnek Yargı Kararları 274
Üçüncü Bölüm
YERSİZ ÖDEMELERİN GERİ ALINMASI
§5. İADE YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN KAPSAMI 285
I. GENEL OLARAK 285
II. İADE KAPSAMININ YERSİZ ÖDEMELERİN KAYNAĞINA GÖRE BELİRLENMESİ 286
A. İlgililerin Hukuka Aykırı Eylemine Dayanan Yersiz Ödemeler 286
B. Kurumun Hukuka Aykırı İşlemine Dayanan Yersiz Ödemeler 286
C. İade Kapsamı Belirlenirken Kullanılan Beş ve On Yıllık Sürenin Alman Hukuku İle Karşılaştırılması 287
III. İADE KAPSAMININ BELİRLENMESİNDE HUKUKUN GENEL İLKELERİNİN İŞLEVİ 288
A. Sebepsiz Zenginleşme İlkesinin İade Yükümlülüğünün Kapsamına Etkisi 288
1. Genel Olarak Sebepsiz Zenginleşme İlkesi 288
2. Sebepsiz Zenginleşme İlkesi İle İade Yükümlülüğünün Kapsamının Belirlenmesinin İlişkisi 292
a. Sebepsiz Zenginleşme İlkesi İle İade Yükümlülüğünün Kapsamı Arasındaki İlişkiye Dair Yargı Kararları 292
b. Öğreti Görüşleri 293
c. Görüşümüz 294
B. Haksız Fiil Sorumluluğunun İade Yükümlülüğünün Kapsamına Etkisi 297
1. Genel Olarak Haksız Fiil Sorumluluğu 297
2. Haksız Fiilden Sorumluluk İle İade Yükümlülüğünün Kapsamının Belirlenmesinin İlişkisi 299
a. Genel Olarak 299
b. Kurum Hatasından Doğan Yersiz Ödemelerin Haksız Fiil Sorumluluğunun Unsurları Açısından İncelenmesi 300
aa. Hukuka Aykırılık Unsurunun İncelenmesi 300
bb. Zarar Unsurunun İncelenmesi 303
C. Dürüstlük Kuralı İlkesi ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağının İade Yükümlülüğünün Kapsamına Etkisi 306
1. Genel Olarak Dürüstlük Kuralı İlkesi ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı 306
a. Genel Olarak Dürüstlük Kuralı İlkesi 307
b. Genel Olarak Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı 309
2. Dürüstlük Kuralı İlkesi ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı İle İade Yükümlülüğünün Kapsamının Belirlenmesinin İlişkisi 311
a. Genel Olarak 311
b. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağına Takılması 312
aa. Genel Olarak 312
bb. Hakkın Kullanılmasının Kişiye Sağladığı Menfaat İle Başkasına Verilecek Zarar Arasında Aşırı Oransızlık Bulunması 312
cc. Çelişkili Davranış Yasağı 313
aaa. Genel Olarak Çelişkili Davranış Yasağı ve Hakkın Kötüye Kullanımı İle İlişkisi 313
bbb. Kurum Hatasından Doğan Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının Çelişkili Davranış Yasağının Unsurları Açısından Değerlendirilmesi 314
ccc. Çelişkili Davranış Yasağına Aykırılığın Sonucunda Uygulanması Gereken Yaptırım 319
D. İdarenin Mali Sorumluluğu İlkesinin İade Yükümlülüğünün Kapsamına Etkisi 321
1. Genel Olarak İdarenin Mali Sorumluluğu İlkesi 321
2. İdarenin Mali Sorumluluğu İlkesi İle İade Yükümlülüğünün Kapsamının Belirlenmesinin İlişkisi 323
IV. FAİZ 328
§6. YERSİZ ÖDEMELERİN TAHSİLİ 330
I. YERSİZ ÖDEMELERİN TESPİTİ 330
A. Genel Olarak 330
B. Tespit Edilecek Husus 331
C. Tespitin Yapılması 331
D. Tespitin Yapılma Süresi 333
1. Olan Hukuk 334
2. Olması Gereken Hukuk 335
a. Genel Olarak 335
b. İdari İşlemin Geri Alınmasına İlişkin Esaslar 336
c. İdari İşlemin Geri Alınmasına İlişkin Esasların Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasında Uygulanabilirliği 340
E. Tespit Yapıldıktan Sonraki Süreç 343
II. YERSİZ ÖDEMELERİ GERİ ÖDEME YÜKÜMLÜSÜ 344
A. Kural 344
B. İstisnalar 345
1. Mirasçıların Yersiz Ödemeleri Geri Ödeme Yükümlüsü Olması 345
a. Genel Olarak 345
b. Öğreti Görüşleri 345
c. Yargıtay Uygulaması 346
d. Görüşümüz 348
aa. Genel Olarak Mirasçıların Mirasbırakanın Borçlarından Sorumluluğu 348
bb. Mirasçıların Yersiz Ödeme Nedeniyle Doğan Borçtan Sorumluluğu 350
aaa. İlgili Ölmeden Önce Doğan Yersiz Ödeme Borcundan Dolayı Mirasçının Sorumluluğu 350
bbb. İlgili Öldükten Sonra Doğan Yersiz Ödeme Borcundan Dolayı Mirasçının Sorumluluğu 352
2. Gerçeğe Aykırı İş Kazası Bildiriminde Sorumluluk 354
III. YERSİZ ÖDEMELERİN TAHSİL EDİLMESİ 355
IV. YERSİZ ÖDEMELERİN TAHSİL EDİLMESİNİ ENGELLEYEN DÜZENLEMELER 357
A. Genel Olarak 357
B. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasının İstisnaları 358
1. 5434 Sayılı Kanun’un Ek 83. Maddesi 358
2. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin Ek 9. Maddesi 359
3. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin Ek 10. Maddesi 360
C. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasına İlişkin Af Hükümleri 361
1. 5510 Sayılı Kanun’un Geçici 79. Maddesi 361
2. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin Geçici 35. Maddesi 362
§7. YERSİZ ÖDEMELERİN GERİ ALINMASINA İLİŞKİN DİĞER ESASLAR 364
I. YERSİZ ÖDEMELERİN GERİ ALINMASINA İLİŞKİN DÜZENLEMENİN ZAMAN BAKIMINDAN UYGULANMASI 364
A. Genel Olarak 364
B. Kanunların Zaman Bakımından Uygulanması 365
C. Yargıtay ve Kurum Uygulaması 366
D. Öğreti Görüşleri 368
E. Görüşümüz 369
II. YERSİZ ÖDEMELERİN GERİ ALINMASINDA ZAMANAŞIMI 371
III. YERSİZ ÖDEMELERİN GERİ ALINMASINDAN DOĞAN UYUŞMAZLIKLARDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME 374
IV. YERSİZ ÖDEMELERE NEDEN OLANLAR HAKKINDA SUÇ DUYURUSUNDA BULUNULMASI 376
Sonuç 379
Kaynakça 385
Kavram Dizini 405 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
