|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 5
1. BÖLÜM
GİRİŞ
1.1. GÖBEKLİ TEPE’DEN BEYLİKOVA’YA UZANAN SÜREKLİLİK 17
1.2. MADENCİLİKTE İNSAN–DOĞA: ÇATIŞMA MI, BİRLİKTELİK Mİ? 18
1.3. JEOETİK: ÇATIŞMADAN DENGEYE 19
1.4. KİTABIN AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI 19
2. BÖLÜM
TARİHSEL VE FELSEFİ TEMELLER
2.1. TAŞ TEPELER 21
2.2. ÇATALHÖYÜK 22
2.3. HATTUŞA: DEVLETİN MADENİ, TANRININ TOPRAĞI 33
2.4. ORTAÇAĞ’DA DOĞA ANLAYIŞI VE MADENCİLİĞİN KUTSAL KONUMU 38
2.5. MODERN ÇAĞDA DOĞANIN ARAÇSALLAŞMASI (DESCARTES, BACON, SANAYİ DEVRİMİ) 41
2.5.1. İnsan Aklının Yükselişi 42
2.5.2. Simya’dan Bilime: Madenciliğin Bilgisel Statüsü 42
2.5.3. Doğanın Kadınsı Ruhunun Susturuluşu 43
Madencilik Metaforları: İşkence, Sorgu ve Tahakküm 43
Carolyn Merchant ve "Doğanın Ölümü 44
Çevresel Adalet ve Toplumsal Cinsiyet: Madenlerin Sosyo–Ekonomik Yükünü Kim Taşıyor? 44
2.5.4. Madenciliğin Kutsal Niteliğinin Kaybı 45
2.5.5. Sonuç: Kutsal Olandan Mekaniğe 46
2.6. KANT VE DOĞA ETİĞİ: AKIL, SAYGI VE ÖDEV 46
2.6.1. Doğanın Ahlaki Statüsü: Kant’ta Temel Çerçeve 46
2.6.2. Ahlak Yasası ve Doğa Yasası 46
2.6.3. Saygı (Achtung) Kavramı ve Doğa 47
2.6.4. Madencilik Üzerinden Kantçı Yorum 47
2.6.5. Sonuç: Doğa Etiğinin Ahlaki Özerklikle Bütünleşmesi 48
2.6.6. Kategorik Buyruk ve Madencilikte Evrensel Ahlak Yasası 48
2.6.7. Doğaya Araçsal Değil, Evrensel İlke Olarak Yaklaşmak 49
2.6.8. Doğa ve İnsan Arasında Amaç–Araç Dengesi 49
2.6.9. Evrensel Ahlak Yasası ve Madenciliğin Sınırı 50
2.6.10. Ahlak Yasasının “Madencilik Etiği”ne Uyarlanması 50
2.6.11. Sonuç: Evrensel Yasanın Işığında Madencilik 51
2.7. KANT’TAN HANS JONAS’A: SORUMLULUK İLKESİ VE EKOLOJİK AHLAKIN GENİŞLEMESİ 51
2.7.1. Kantçı Temelden Jonas’a Geçiş 51
2.7.2. Hans Jonas’ın Temel Tezi: “Geleceğe Karşı Ödev” 52
2.7.3. Kant ve Jonas Arasındaki Fark 52
2.7.4. Madencilik ve Teknolojik Güç Bağlamında Sorumluluk 53
2.7.5. Kant’tan Jonas’a Uzanan Ahlaki Süreklilik 53
2.7.6. Sonuç: Sorumluluk Çağında Ahlaki Eylem 54
2.8. HEİDEGGER: GESTELL VE DOĞANIN ÇERÇEVEYE ALINMASI 54
2.8.1. Doğayı Bir Raflı Sisteme Hapsetmek 54
2.8.2. Ayrıntılı Analiz: Temel Kavramlar 55
2.8.3. Madencilik: Gestell’in Somutlaşmış Biçimi 56
2.8.4. Gestell ve Modern Madenciliğin Felsefi Eleştirisi 57
2.8.5. Heidegger’in Uyarısı: “Tehlike ve Kurtuluş Aynı Yerdedir” 57
2.8.6. Sonuç: Doğanın Yeniden Açığa Çıkışı 57
2.9. JEOETİK VE HEİDEGGERCİ DÜŞÜNCE: DOĞAYA KARŞI DEĞİL, DOĞAYLA BİRLİKTE MADENCİLİK 58
2.9.1. Jeoetik Kavramı ve Felsefi Arka Planı 58
2.9.2. Heidegger ve “Yeryüzüyle Birlikte Düşünmek” 58
2.9.3. Gestell Eleştirisinden Jeoetik İlkelerine 59
2.9.4. Madenciliğin Yeniden Yorumu: Doğayla Birlikte Üretim 59
2.9.5. “Doğaya Karşı Değil, Doğayla Birlikte” – Jeoetik Ontoloji 60
2.9.6. Sonuç: Jeoetik Bilinç ve Heidegger’in “Kurtarıcı Olan”ı 60
2.10. ARNE NÆSS VE DERİN EKOLOJİ: DOĞANIN İÇSEL DEĞERİ VE MADENCİLİĞİN ETİK SINIRLARI 60
2.10.1. Derin Ekolojinin Doğuşu 60
2.10.2. Heidegger ve Næss Arasındaki Felsefi Bağlantı 61
2.10.3. Derin Ekolojinin Sekiz Temel İlkesi (Næss ve Sessions, 1984) 61
2.10.4. Madencilik Bağlamında Derin Ekoloji 62
2.10.5. Derin Ekolojinin Felsefi Sonucu: Antroposentrizmden Ekosentrizme 62
2.10.6. Sonuç: Derin Ekolojik Madencilik Mümkün mü? 63
2.11. ALDO LEOPOLD – TOPRAK ETİĞİ: EKOLOJİK BÜTÜNLÜK VE AHLAKİ TOPLULUĞUN GENİŞLEMESİ 63
2.11.1. Toprak Etiğinin Doğuşu 63
2.11.2. Etik Topluluğun Genişlemesi: İnsan, Toprak ve Bütünlük 64
2.11.3. Toprak Etiğinin Felsefi Temelleri 64
2.11.4. Toprak Etiği ve Madencilik 65
2.11.5. Toprak Etiği, Hukuk ve Jeoetik İlişki 65
2.11.6. Sonuç: Toprakla Yeniden Ahlaki Bağ Kurmak 66
3. BÖLÜM
DOĞU DÜŞÜNCESİ VE DİNÎ YAKLAŞIMLAR
3.1. DOĞU DÜŞÜNCESİNDE DOĞA ANLAYIŞI 67
3.2. DOĞU FELSEFESİNDE DOĞA, İNSAN VE AHENK İLKESİ 70
3.3. DOĞU FELSEFESİ VE JEOETİK TEMELLER 73
3.3.1. Doğu Felsefesinde Ahenk İlkesinin Jeoetik Yorumu 74
3.3.2. Ölçülülük ve Sorumluluk: Orta Yol’un Jeoetiği 74
3.3.3. Sessizlik ve Saygı: Zen Felsefesinde Etik Algı 74
3.3.4. Madencilik Pratiğinde Bu Ne Anlama Gelir? 75
3.3.4.1. Japonya (Ashio) Örneği 76
3.3.4.2. Butan Örneği: Gayrisafi Milli Mutluluk ve Madencilik Sınırı 77
3.3.4.3. Moğolistan ve Tibet Gelenekleri: Yeryüzünün Yaralarını Sarmak (Kadim Rehabilitasyon) 78
3.3.5. Karşılıklı Bağlılık: Pratītyasamutpāda ve Jeolojik Sistemler 79
3.3.6. Sürdürülebilirlik için Bir Rehber: Ayrılmaz Bir Bütün Olarak İyileştirme 81
3.3.7. Doğu Ahlakı ile Jeoetik Bildirgeler Arasındaki Bağlantı 81
3.3.8. Sonuç: Jeoetik, Doğu’nun Yeniden Keşfidir 82
3.4. DİNÎ YAKLAŞIMLAR 82
3.4.1. Yahudilikte Doğa ve Yaratılış Anlayışı 82
3.4.2. Yahudilikte Çevreye Karşı İşlenen Suçun Cezası 85
3.4.3. Hristiyanlıkta Doğa, Günah ve Kefaret 87
3.4.4. İslam’da Doğa, Hilafet ve Emanet Anlayışı 90
3.4.5. Sonuç: Dinsel ve Felsefi Geleneklerin Madencilik Etiğine Etkisi 95
4. BÖLÜM
MADENCİLİK VE DOĞA ANLAYIŞLARI
4.1. ANTROPOSANTRİK (İNSAN MERKEZLİ) MADENCİLİK: FAYDA VE EGEMENLİK 97
4.2. BİYOSANTRİK VE EKOSANTRİK YAKLAŞIMLAR: YAŞAMIN İÇSEL DEĞERİ 97
4.3. JEOETİK: YERYÜZÜ İLE ETİK SÖZLEŞME 98
4.4. MADENCİLİKTE "SINIR" SORUNU: "NEREDE DURMALI?" 99
4.4.1. Teknik Sınır ve Etik Sınır Arasındaki Fark 99
4.4.2. Ekonomik Rantın Sınırı 99
4.5. ZAMANLARARASI ADALET: GELECEK KUŞAKLARIN YERYÜZÜ MİRASI 99
4.5.1. Nesiller Arası Hakkaniyet İlkesi 99
4.5.2. Türk Hukukunda Zamanlararası Adalet 100
4.6. MADENCİLİKTE EKOLOJİK SINIR: SU VE İKLİM 100
4.6.1. Su Etiği: Bir "Hammadde" Olarak Değil, "Yaşam Hakkı" Olarak Su 100
4.6.2. İklim Değişikliği ve Karbon Sorumluluğu 100
4.6.3. Ekosistem Direnci ve Müdahale Eşiği 100
4.7. DOĞANIN "HAK ÖZNESİ" OLARAK TANINMASI: TARAF EHLİYETİ VE HUKUKİ STATÜ 101
5. BÖLÜM
HUKUKİ VE KURUMSAL ÇERÇEVE
5.1. ANAYASAL ÇEVRE İLKELERİ (md. 56, 168 ve 169) 103
5.1.1. Giriş 103
5.1.2. Madde 56 – Çevre Hakkı 103
5.1.3. Madde 168 – Tabiî Servet ve Kaynakların Devletin Hüküm ve Tasarrufu Altında Olması 103
5.1.4. Madde 169 – Ormanların Korunması 104
5.1.5. Anayasal İlkelerin Madencilik Faaliyetlerine Uygulanması 104
5.1.6. Sonuç 105
5.2. ÇEVRE KANUNU (2872) İLE MADEN KANUNU (3213) İLİŞKİSİ 106
5.2.1. Giriş 106
5.2.2. Normlar Hiyerarşisi ve Uygulama Önceliği 106
5.2.3. ÇED Süreci ve Maden Faaliyetleri 107
5.2.4. Çatışma Durumlarında Uygulama 107
5.2.5. Sonuç 108
5.3. ÇED SÜRECİ, ÇEVRE İZİNLERİ VE UYGULAMADAKİ SORUNLAR 108
5.3.1. ÇED Sürecinin Hukuki Temeli 108
5.3.2. Maden Arama Ruhsatı: Süreç, Aşamalar ve Çevresel Denetim 109
5.3.3. İşletme Ruhsatı: Hukuki Yükümlülükler ve ÇED Zorunluluğu 111
5.3.4. ÇED Süreci ile Maden Ruhsat Rejimi Arasındaki İlişki 112
5.3.5. Çevre İzinleri ve Denetim 115
5.3.6. Uygulamadaki Başlıca Sorunlar 115
5.3.7. Sonuç 117
5.4. REHABİLİTASYON BEDELİ VE ÇEVRE UYUM TEMİNATI 118
5.4.1. Giriş 118
5.4.2. Hukuki Dayanak ve Kavramsal Ayrım 118
5.4.3. Yasal Düzenlemelerin Gelişimi 119
5.4.4. Rehabilitasyonun Kapsamı ve Uygulamadaki Sorunlar 120
5.4.5. Anayasal ve Uluslararası Boyut 121
5.4.6. Sonuç 121
5.5. ORMAN İZİNLERİ, MERA VE TARIM ALANLARINDA VE ZEYTİNLİKLERDE MADENCİLİK 124
5.5.1. Giriş 124
5.5.2. Orman Alanlarında Madencilik 124
5.5.3. Mera Alanlarında Madencilik 125
5.5.4. Tarım Alanlarında Madencilik 126
5.5.5. Zeytinlik Alanlarda Madencilik Tartışması 128
5.5.6. Değerlendirme ve Sonuç 131
5.6. ULUSLARARASI ÇEVRE HUKUKU İLKELERİ: ÖNLEME, KİRLETEN ÖDER, SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK 132
5.6.1. Giriş 132
5.6.2. Önleme İlkesi (Preventive / Precautionary Principle) 133
5.6.3. Kirleten Öder İlkesi (Polluter Pays Principle) 133
5.6.4. Sürdürülebilirlik İlkesi (Sustainable Development) 134
5.6.5. İlkelerin Karşılıklı İlişkisi 135
5.6.6. Sonuç 135
5.7. KARŞILAŞTIRMALI MADEN HUKUKU: TÜRKİYE'NİN ULUSLARARASI KONUMU 135
5.7.1. Giriş 135
5.7.2. Finansal Güvence: Gerçek Maliyet ile Sabit Oran Arasındaki Uçurum 136
5.7.3. Arama Aşamasının Denetim Dışı Kalması 136
5.7.4. Toplum Katılımı ve FPIC 137
5.7.5. Sonuç: Türkiye Nerede Duruyor? 137
5.8. DENETİM MEKANİZMALARI: SAYILAR, YAPISAL SORUNLAR VE REFORM ÖNERİLERİ 137
5.8.1. MAPEG Denetim Faaliyetlerinin Genel Görünümü 137
5.8.2. İdari Para Cezalarının Etkinliği: Sayıştay Bulguları 138
5.8.3. Kurumlar Arası Koordinasyon Boşluğu 138
5.8.4. İdari Yaptırımın Hukuki Niteliği: Doktrin ve Danıştay Perspektifi 139
5.8.5. "Kirleten Öder" İlkesinin Denetim Mekanizmasıyla Bütünleşmesi 139
5.8.6. Denetim Mekanizmasının Politika Boyutu 140
5.8.7. Yapısal Reform Önerileri 140
5.8.8. Sonuç 141
6. BÖLÜM
MADENCİLİKTE ETİK VE SORUMLULUK
6.1. HANS JONAS’IN SORUMLULUK İLKESİ’NİN MADENCİLİĞE UYGULANMASI 143
6.1.1. Giriş 143
6.1.2. Sorumluluk İlkesinin Temel Kavramları 143
6.1.3. Sorumluluk İlkesinin Madenciliğe Uygulanması 144
6.1.4. Hukuki ve Kurumsal Bağlantılar 145
6.1.5. Madencilik Etiğinde Yeni Paradigma: Sorumluluk Merkezli Üretim 145
6.1.6. Sonuç 146
6.2. ŞİRKETLERİN ÇEVRESEL SORUMLULUĞU VE ESG YAKLAŞIMI 146
6.2.1. Giriş 146
6.2.2. ESG Kavramı ve Gelişimi 147
6.2.3. Çevresel Sorumluluk ve Madencilik Sektörü 147
6.2.4. Türkiye’de ESG Uygulamaları ve Hukuki Çerçeve 148
6.2.5. Etik Boyut: Kurumsal Sorumluluk ve Jonasçı Perspektif 149
6.2.6. Sonuç 149
6.3. MÜHENDİSLİK ETİĞİ VE JEOETİK UYGULAMALAR 149
6.3.1. Giriş 149
6.3.2. Mühendislik Etiğinin Temel İlkeleri 150
6.3.3. Jeoetik Kavramı ve Ortaya Çıkışı 150
6.3.4. Madencilikte Jeoetik Sorumluluk Alanları 151
6.3.5. Türkiye’de Jeoetik Uygulamaları 152
6.3.6. Jeoetik ile ESG ve Sürdürülebilirlik İlişkisi 152
6.3.7. Sonuç 152
6.4. ATIK YÖNETİMİ VE BARAJ GÜVENLİĞİNDE ETİK DENETİM 153
6.4.1. "Sıfır Hata" Yanılgısı ve Mühendislik Kibri 153
6.4.2. Atık Barajları: Yeryüzüne Bırakılan Saatli Bombalar 154
6.4.3. Örnek Vakalar ve Dersler: İliç’ten Brumadinho’ya 154
6.4.4. Sonuç: Teknik Emniyetten Etik Emniyete 154
6.5. Küresel Sızıntı (NIMBY) Paradoksu ve Tedarik Zinciri Etiği 154
7. BÖLÜM
“KAMU YARARI” – “ÖZEL ÇIKAR” ÇATIŞMASI
7.1. GİRİŞ 157
7.1.1. Kamu Yararı Kavramının Tarihsel ve Felsefi Temelleri 157
7.1.2. Hukuki Çerçeve: Anayasal ve Yargısal Yaklaşımlar 158
7.1.3. Özel Çıkarın Sınırları: Şirket ve Yatırım Odaklı Yaklaşımlar 158
7.1.4. Madencilikte Kamu Yararı Denetimi ve Etik Boyut 159
7.1.5. Etik Değerlendirme: Kamu Yararı Kimin Yararına? 159
7.1.6. Maden Faaliyetlerinin Kamu Yararı Statüsünü Belirleyen Kriterler ve Faktörler 159
7.2. Türkiye'de Madencilikle İlgili Kamu Yararı Davaları ve Tartışmalarına Örnekler 162
7.2.1. Akbelen Ormanı Davası 162
7.2.2. Bergama Altın Madeni Davası 163
7.2.3. Cerattepe Davası 163
7.2.4. İliç Maden Kazası 163
7.3. Sektörel Çatışma Alanları: Çevre, Tarım ve Turizm 164
7.3.1. Çevre Koruma ve Ekolojik Fırsat Maliyeti 164
7.3.2. Tarım Alanları ve Gıda Güvenliği 164
7.3.3. Turizm Bölgeleri ve Marka Değeri 165
7.4. Karşılaştırmalı Maden Hukuku Perspektifinden "Kamu Yararı" 165
7.5. ÇEVRE TAHRİBATI VE TOPLUMSAL MEŞRUİYET SORUNU 168
7.6. EKONOMİK MEŞRUİYETİN SINIRLARI 169
7.6.1. Yerel Halkın Rızası ve Çevresel Adalet 170
7.6.2. Kurumsal Sorumluluk ve Şeffaflık Eksikliği 171
7.7. Kamu Yararının Niceliksel Ölçümü: On İki Değişkenli Analitik Model 172
7.7.1. On İki Değişkenli Analitik Gösterge Seti 172
7.7.2. Modelin Sınırlılıkları ve Politika Önerileri 174
7.7.3. Örnek Olay İncelemesi: Türkiye’de Faaliyet Gösteren Bir Altın Madeni Şirketinin 2022 2025 Yılı Finansal Verileri Üzerinden Kamu Yararı Analizi 175
8. BÖLÜM
MADENCİLİK VE TOPLUM
8.1. YEREL HALK VE MADENCİLİK: SOSYAL LİSANS MESELESİ 179
8.1.1. Sosyal Lisans Kavramı ve Felsefi Temeli 179
8.1.2. Türkiye'de Sosyal Lisans: Somut Vakalar 179
8.1.3. FPIC İlkesi: Önceden Bilgilendirilmiş Özgür Rıza 180
8.2. GÖÇ, İSTİHDAM VE EKONOMİK ETKİLER 180
8.2.1. Balya: "Küçük İstanbul"dan Issız Kasabaya 180
8.2.2. Soma: Tütün Köylüsünden Madenciye Zorunlu Dönüşüm 181
8.2.3. Zonguldak: Devlet Havzasından Taşeron Prekaryanın Kentine 182
8.2.4. Guleman: Devlet Eliyle Kurulan, Devlet Eliyle Terk Edilen Kasaba 182
8.2.5. "Kaynak Laneti" ve Türkiye 183
8.2.6. İstihdam Kalitesi ve İş Güvenliği 184
8.3. MADENCİLİK–TARIM–TURİZM ÇATIŞMASI 184
8.3.1. Arazi Kullanımında Çatışan Çıkarlar 184
8.3.2. Türkiye'de Madencilik–Tarım Çatışması 184
8.3.3. Türkiye'de Madencilik–Turizm Çatışması 184
8.3.4. Çatışma Yönetimi: Katılımcı Planlama Modelleri 185
8.4. MADENCİ SAĞLIĞI, TOPLUMSAL CİNSİYET VE KIRILGAN GRUPLAR 185
8.4.1. Giriş 185
8.4.2. Kadın Madenci İstihdamı: Yasak, Koruma mu Ayrımcılık mı? 185
8.4.3. Çocuk İşçiliği ve Genç İşçi Koruması 186
8.4.4. Engelli Çalışanlar ve Erişilebilirlik 186
8.4.5. Göçmen ve Mevsimlik İşçi Hakları 187
8.4.6. Sonuç: Kırılgan Gruplara Kırılgan Olmayan Güvenceler 187
8.5. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ: MADEN SEKTÖRÜNE ÖZGÜ HUKUKİ ÇERÇEVE VE DENETİM 188
8.5.1. Giriş: Madenciliğin İSG Boyutu 188
8.5.2. 6331 Sayılı Kanun'un Maden Sektörüne Özgü Hükümleri 188
8.5.3. Soma Sonrası Yasal Değişiklikler: 6645 Sayılı Kanun 189
8.5.4. ILO 176 Sayılı Sözleşme: Uluslararası Standartlar ve Uyum 190
8.5.5. Denetim Mekanizması: İSG Boyutu 190
8.5.6. Jeoetik Perspektiften Değerlendirme 191
9. BÖLÜM
MADENCİLİK VE GELECEK
9.1. YEŞİL MADENCİLİK VE KRİTİK MİNERALLER 193
9.2. DÖNGÜSEL EKONOMİ VE MADEN ATIKLARININ YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİ 196
9.2.1. Maden Atıklarının Yönetiminde Yaşam Döngüsü Analizi (LCA) 196
9.2.2. Uluslararası Mevzuat ve Politika Çerçevesi: AB Yeşil Mutabakatı ve CRMA 197
9.2.3. Türkiye Mevzuatı ve AB Uyum Süreci: Yapısal ve Kavramsal Bariyerler 197
9.2.4. Ekonomik Sürdürülebilirlik ve Gelecek Projeksiyonu 200
9.2.5. Geri Dönüşüm Paradoksu: Termodinamik Sınırlar ve "Yeşil Masal" Eleştirisi 201
9.2.6. Düşük Karbonlu Madencilik ve Karbon Ayak İzi 202
9.3. TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MADENCİLİĞİN GELECEĞİ 203
9.3.1. "Kamu Yararı" Kavramı Üzerindeki Hukuki Tartışma 203
9.3.2. Sosyal Lisans (Social License) vs. Resmi Ruhsat 204
9.3.3. Yeşil Mutabakat: Fırsat mı, Engel mi? 204
9.3.4. Rehabilitasyonun Niteliği: "Göz Boyama" mı, "Restorasyon" mu? 205
9.4. YAPAY ZEKÂ, BÜYÜK VERİ ANALİTİĞİ VE ÇEVRESEL İZLEME TEKNOLOJİLERİ 205
9.4.1. Çevresel İzlemede "Dijital İkiz" Teknolojisi 205
9.4.2. Büyük Veri Analitiği ve Örüntü Tanıma 206
9.4.3. Uzaktan Algılama ve Uydu Teknolojileri 206
9.4.4. Şeffaflık ve Blokzincir (Blockchain) Entegrasyonu 206
10. BÖLÜM
SONUÇ
10.1. DOĞA İLE YENİ BİR SÖZLEŞME: SORUMLULUK ÇAĞRISI 207
10.1.1. Hukuki Sorumluluğun Sınırı: Dönüşen Kamu Yararı 207
10.1.2. Ahlaki Temel: Doğa Yararı ve Emanet Bilinci 207
10.1.3. Yeni Sözleşmeye Doğru: Jeoetik Bir Manifesto 208
10.2. MADENCİLİKTE ETİK SINIRIN YENİDEN TANIMI 208
10.2.1. Kamu Yararı ve Doğa Yararı: Hukuki Sınır 208
10.2.2. Zamanlararası Adalet: Kronolojik Sınır 209
10.2.3. Jeoetik Manifesto: Yeni Sınırın Temel İlkeleri 209
10.3. ÇEVRE, İNSAN VE GELECEK ARASINDAKİ DENGE 210
10.3.1. Çevre: Varoluşun Ontolojik Zemini 210
10.3.2. İnsan: Sosyal Paydaş ve Etik Özne 210
10.3.3. Gelecek: Zamanlararası Adalet ve Miras 210
Kaynakça 213 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
