|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Teşekkür 5
Özet 7
Kısaltmalar 15
Giriş 17
Birinci Bölüm
ÇOCUK HUKUKUNDA TEMEL KAVRAMLAR
I. HUKUKTA ÇOCUĞUN TANIMI 21
II. KİŞİ VE KİŞİNİN EHLİYETLERİ 26
A. Kişilik Kavramı, Gerçek Kişiliğin Başlangıcı ve Sona Ermesi 26
1. Kişi ve Kişilik Kavramı 26
2. Gerçek Kişiliğin Başlangıcı 27
3. Gerçek Kişiliğin Sona Ermesi 28
B. Kişinin Ehliyetleri 29
1. Hak Ehliyeti: 29
2. Fiil Ehliyeti 30
a. Tanımı ve İçeriği 30
b. Fiil Ehliyetinin Şartları 31
aa. Ayırt Etme (Temyiz) Gücü 31
bb. Ergin Olmak 32
cc. Kısıtlı Olmamak 33
c. Fiil Ehliyetine Göre Kişilerin Hukuki Durumu 33
aa. Tam Ehliyetliler 33
bb. Tam Ehliyetsizler 34
cc. Sınırlı Ehliyetler 34
dd. Sınırlı Ehliyetsizler 34
III. ÇOCUĞUN TEMSİLİ 34
A. Çocuğun Yasal Temsili 35
1. Çocuğun Temsili Bağlamında Velayet 36
2. Çocuğun Temsili Bağlamında Vesayet 44
3. Çocuğun Temsili Bağlamında Kayyımlık 46
B. Çocuğun İradi Temsili 47
İkinci Bölüm
ÇOCUĞUN TEMEL SAĞLIK HAKLARI
I. ÇOCUĞUN YAŞAM VE VÜCUT BÜTÜNLÜĞÜ HAKKI 51
II. ÇOCUĞUN SAĞLIKLI YAŞAMA HAKKI 56
A. Sağlık Hakkının Kapsamı 56
B. Sağlık Hakkının Diğer İnsan Hakları ile İlişkisi 59
C. Sağlık Hakkının Yükümlüleri 61
D. Sağlık Hakkının Öznesi Olarak Çocuk 64
E. Türkiye’de Çocukların Durumu 66
1. Türkiye’de Sağlık Hakkının Hukuki Dayanakları 66
a. Uluslararası Belgelerde Sağlık Hakkına İlişkin Düzenlemeler 66
b. Ulusal Mevzuatta Sağlık Hakkına İlişkin Düzenlemeler 68
2. Türkiye’de Sağlık Hakkının Kullanımına Dair Göstergeler 72
III. ÇOCUĞUN SOSYAL GÜVENLİK HAKKI 77
IV. HASTA ÇOCUĞUN KENDİ GELECEĞİNİ BELİRLEME HAKKI 79
A. Hasta Çocuğun Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı Kapsamında “Yüksek Yarar İlkesi” ve “Katılım Hakkı” 79
B. Temyiz Kudretine Sahip Olmayan Hasta Çocuğun Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı veya Rıza Ehliyeti 84
C. Temyiz Kudretine Sahip Hasta Çocuğun Kendi Geleciğini Belirleme Hakkı veya Rıza Ehliyeti 87
1. Yasal Temsilcinin Rızasının Geçerliliği ve Hasta Çocuğun Görüşünün Alınması Gerektiğini Savunan Görüş 91
2. Ayırt Etme Gücüne Sahip Hasta Çocuğun Rızasının Tek Başına Yeterli Olduğunu Savunan Görüş 92
3. Yasal Temsilci ve Ayırt Etme Gücüne Sahip Hasta Çocuğun Rızasının Birlikte Aranması Gerektiğini Savunan Görüş 94
D. Hasta Çocuğun Geleceğini Belirlemede Yasal Temsilcinin Hukuki Konumu 97
Üçüncü Bölüm
HASTA HAKLARI YÖNETMELİĞİNE GÖRE ÇOCUĞUN HAKLARI
I. HASTA ÇOCUK 101
II. HASTA HAKLARI YÖNETMELİĞİ’NİN AMAÇ, KAPSAM VE İÇERİĞİ 105
III. HASTA ÇOCUĞUN TIBBİ GEREKLERE UYGUN TEŞHİS, TEDAVİ VE BAKIM HİZMETİ ALMA HAKKI 107
A. Tıbbi Müdahale Kavramı 107
B. Tıbbi Müdahalenin Hukuka Uygunluk Şartları 110
1. Tıbbi Müdahalenin Yetkili Kişiler Tarafından Uygulanması 111
2. Hastaya Müdahalede Tıp Mesleğinin Gereklerine ve Özen Yükümüne Uygun Davranılması 111
a. Tıbbi Zorunluluk (Endikasyon) 111
b. Tıbbi Kural ve İlkelere (Tıbbi Standart) Uygunluk 113
3. Hastanın Aydınlatılmış Rızasının Alınması 115
C. Hasta Çocuğun Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım Hizmeti Alma Hakkı 116
1. Genel Olarak 116
a. Hekimin Öykü Alma Yükümlülüğü 116
b. Hekimin Muayene Yükümlülüğü 117
c. Hekimin Teşhis Yükümlülüğü 117
d. Hekimin Tedavi Yükümlülüğü 118
2. İstismar Edilmiş Çocuklarda Teşhis ve Tedavi Borcu 119
a. Çocuk İstismarı ve Çeşitleri 119
aa. Fiziksel İstismar 119
bb. Cinsel İstismar 120
cc. Duygusal İstismar 122
dd. İhmal 123
b. Çocuk İstismarı Vakalarında Hekimin Teşhis ve Tedavisi 123
aa. Fiziksel istismar vakalarında 123
bb. Cinsel İstismar Vakalarında 126
cc. Tıbbi İhmal Vakalarında 127
bb. Münchausen Sendromu Vakalarında 130
c. Çocuk İstismarı ve İhmaline Yaklaşımda “Hastane Çocuk Koruma Birimleri” 131
IV. HASTA ÇOCUĞA TIBBİ GEREKLİLİKLER DIŞINDA MÜDAHALE YASAĞI 132
A. Müdahale Yasağı Kapsamında “AŞI” Uygulaması 133
B. Müdahale Yasağı Kapsamında “SÜNNET” Uygulaması 140
V. HASTA ÇOCUĞUN AYDINLATILMA (BİLGİLENDİRİLME) HAKKI 147
A. Genel Olarak Aydınlatma (Bilgilendirme) 147
1. Aydınlatma ve Aydınlatılma Kavramı 148
2. Aydınlatma Yükümlülüğüne İlişkin Uluslararası Düzenlemeler 152
3. Aydınlatma Yükümlülüğüne İlişkin Ulusal Düzenlemeler 155
B. Aydınlatmanın Amacı, Kapsamı ve Özellikleri 157
C. Hasta Çocuklarda Aydınlatma ve Onam 163
VI. HASTA ÇOCUĞUN MAHREMİYET HAKKI 171
A. Hasta Çocuğun Beden Mahremiyeti 173
B. Hekimin Sır Saklama Yükümlülüğü 174
1. Genel Olarak 174
2. Sır Saklama Borcunun Hukuki Dayanakları 177
3. Sır Saklama Borcunun İstisnaları 178
a. Hastanın Rızası 179
b. Hekimin Tanıklık Mecburiyeti 179
c. Hekimin Hastayı Bilirkişi Sıfatıyla Muayene Etmesi 179
d. Zaruret Hali 179
e. Halk Sağlığı İçin Tehlikeli Bazı Bulaşıcı Hastalıkların ve Zehirlenmelerin Duyurulması 180
f. Hekimin Bildirim Yükümlülüğü 180
4. Hekimin “Sır Saklama” ve “Bildirim” Yükümlülüğü Arasındaki İlişki 180
VII. ÇOCUKLARDA ORGAN VE DOKU NAKLİ 185
A. Canlılardan Organ ve Doku Nakli 185
1. Genel Olarak 185
2. Vericinin Rızası 186
3. Alıcının Rızası 189
B. Ölülerden Organ ve Doku Nakli 190
1. Ölü Çocuklardan Organ ve Doku Nakli 190
2. Ölü Çocuklardan Organ ve Doku Naklinde Rıza 192
VIII. GEBE ÇOCUKLARDA KÜRTAJ (GEBELİĞİN SONLANDIRILMASI) 195
IX. ÇOCUKLAR ÜZERİNDE TIBBİ ARAŞTIRMALAR 201
A. Genel Olarak 201
B. Çocuklar Üzerinde Deney 204
C. Hasta Çocuklar Üzerinde Deneme 208
D. Değerlendirme 209
X. HASTA ÇOCUĞUN REFAKATÇİ BULUNDURMA HAKKI 211
Dördüncü Bölüm
HASTA ÇOCUĞUN TEDAVİ SÖZLEŞMESİ
I. HUKUKİ NİTELİĞİ VE TARAFLARI 213
A. Tedavi Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 213
1. Bağımsız Çalışan Hekim ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği 213
a. Hekimle Hasta Arasındaki Sözleşme İlişkisi 213
b. Hekim Hasta Arasındaki “Vekâletsiz İş Görme” İlişkisi 221
c. Hekim Hasta Arasındaki “Haksız Fiil” İlişkisi 222
2. Aile Hekimi İle Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği 223
3. Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği 224
a. Özel Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği 224
b. Kamu Hastanesi İle Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği 226
4. Hasta Çocuk Adına Yapılan Tedavi Sözleşmesi’nin Hukuki Niteliği 228
B. Hasta Çocuk Adına Yapılan Tedavi Sözleşmesinin Tarafları 231
1. Teşhis ve Tedavi Hizmetini Veren Taraf 231
2. Teşhis ve Tedavi Hizmetini Talep Eden Taraf 232
a. Anne ve Babanın Evli Olması 233
b. Anne ve Babanın Ortak Hayatlarının Sona Ermesi 234
c. Anne Babanın Hiç Evlenmemiş Olması 235
II. TEDAVİ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN BORÇLAR 235
A. Hekimlerin Borçları 235
1. Genel Olarak 235
2. Hekimin Özen Borcu 236
3. Hekimin Şahsen İfa Borcu 238
4. Hastanın Aydınlatılmış Rızasını Alma Borcu 239
5. Kayıt Tutma Borcu 239
6. Hekimlerin “Teşhis ve Tedavi Borcu” ile “Sır Saklama Borcu” 242
B. Hasta Çocuğun ve Yasal Temsilcisinin Borçları (Yükümlülükleri) 242
1. İşbirliği Yükümlülüğü 243
2. Gerekli Bilgi ve Belgeleri Verme Yükümlülüğü 246
3. Ücret Ödeme Yükümlülüğü 246
4. Diğer Yükümlülükler 249
Sonuç 253
Kaynakça 261
Kavramlar Dizini 273 |