|
İÇİNDEKİLER
Önsöz 5 Kısaltmalar 13 Giriş 15 Birinci Bölüm KUSUR YETENEĞİNİ ORTADAN KALDIRAN VEYA AZALTAN BİR NEDEN OLARAK AKIL HASTALIĞI 1. KUSUR YETENEĞİ VE KUSURLULUK KAVRAMLARI 17 1.1. Genel Olarak 17 1.2. Kusur Yeteneği 18 1.2.1 Kusur Yeteneğinin Esası 21 1.3. Kusurluluk 28 2. KUSUR YETENEĞİ, KUSURLULUK VE SORUMLULUK KAVRAMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ 31 3. KUSUR YETENEĞİNİN ARANACAĞI ZAMAN: ACTİONES LİBERAE IN CAUSA (ALIC) – SEBEBİNDE SERBEST OLAN HAREKETLER TEORİSİ 34 3.1. Genel Olarak 34 3.2. ALIC Kuralına Başvurulmasının Amacı 37 3.3. ALIC Kuralına İlişkin Tartışmalı Durumlar 37 3.4. ALIC Kuralının Uygulanabilmesi İçin Gereken Şartlar ve Kasti ALIC-Taksirli ALIC Ayrımı 39 4. KUSUR YETENEĞİNİ ETKİLEYEN HALLER 41 4.1. Yaş Küçüklüğü 41 4.2. Sağır-Dilsizlik 44 4.3. Geçici (Arızi) Nedenler 45 4.4. İstemeyerek Sarhoşluk veya Uyuşturucu Madde Etkisi 47 5. AKIL HASTALIĞI 47 5.1. Akıl Hastalıklarının Ceza Sorumluluğuna Etkisi Bakımından Tarihi Gelişimi 47 5.2. Akıl Hastalıklarının Tayininde Kanuni Sistemler 51 5.2.1. Biyolojik Sistem 51 5.2.2. Psikolojik Sistem 52 5.2.3. Karma Sistem 53 5.2.4. İngiliz Sistemi: M’Naghten Kuralı 53 5.2.5. Türk Ceza Kanunu’nun Kabul Ettiği Sistem 61 6. AKIL HASTALIKLARININ CEZA KANUNLARINDA DÜZENLENİŞİ 62 6.1. 5237 s. TCK’da 62 6.2. 765 s. TCK’da 65 6.3. Akıl Hastalığının Düzenlenişi Bakımından 765 s. TCK ile 5237 s. TCK’nın Karşılaştırılması 70 6.4. 1997 TCK Tasarısı’nda Akıl Hastalığının Düzenleniş Şekli 76 İkinci Bölüm ADLİ PSİKİYATRİ AÇISINDAN ÖNEM ARZ EDEN VE CEZA SORUMLULUĞUNA ETKİSİ OLABİLECEK BAZI AKIL HASTALIKLARI 1. AKIL HASTALIKLARININ SINIFLANDIRILMASI 79 1.1. Genel Olarak 79 1.2. Dünya Sağlık Örgütü’nün Akıl Hastalıkları Sınıflandırması 80 1.2.1. Semptomatik Olanlar da Dâhil Olmak Üzere Organik Akıl Hastalıkları 81 1.2.2. Madde Kullanımına Bağlı Akıl Hastalıkları 81 1.2.3. Şizofreni, Şizotipal ve Delüzyonel Akıl Hastalıkları 82 1.2.4. Duygulanım (Affektif) Akıl Hastalıkları 82 1.2.5. Nörotik, Stresle Bağlantılı ve Somatoform Akıl Hastalıkları 82 1.2.6. Psikolojik Sıkıntılar ve Fiziksel Faktörlerden Kaynaklanan Davranışsal Sendromlar 82 1.2.7. Yetişkin Kişiliği ve Davranışlarına İlişkin Hastalıklar 82 1.2.8. Mental Retardasyon (Zekâ Geriliği) 83 1.2.9. Psikolojik Gelişime İlişkin Bozukluklar 83 1.2.10. Genellikle Çocukluk veya Gençlik Dönemlerindeki Saldırılara Dayalı Davranışsal ve Duygusal Bozukluklar 84 2. CEZA SORUMLULUĞU AÇISINDAN ÖNEM ARZ EDEN BAZI AKIL HASTALIKLARININ TANIMLANMASI VE İNCELENMESİ 84 2.1. Psikozlar 85 2.1.1. Şizofreni 85 2.1.2. Psikoz Maniak Depresif 91 2.1.3. Paranoia, Parafrenia, Yaşdönümü Psikozu 93 2.1.4. Konfüzyon Mental 94 2.2. Organik Psikozlar 95 2.2.1. Yaşlılık Bunaması (Demans Senil) 95 2.2.2. Paralizi Jeneral 95 2.2.3. Beyin Tümörlerine Bağlı Davranış Bozuklukları 96 2.2.4. Alkol ve Uyuşturucu Madde Kullanımına Bağlı Akıl Hastalıkları 96 2.3. Zekâ Gerilikleri (Oligofreniler) 98 2.3.1. İdiosi 99 2.3.2. Embesilite 99 2.3.3. Debilite 100 2.4. Nevrotik Bozukluklar (Psikonevrozlar) 100 2.4.1. Kaygı Bozuklukları (Anksiyete) 101 2.4.2. Fobik Nevroz 101 2.4.3. Obsesif-Kompulsif Nevroz 102 2.4.4. Hastalık Hastalığı (Hipokondria) 103 2.4.5. Histerik Nevroz 103 2.4.6. Yorgunluk Reaksiyonu (Nevrasteni) 104 2.4.7. Disosiyatif Reaksiyonlar 104 2.5. Diğer Bazı Akıl Hastalıkları 105 2.5.1. Epilepsi (Sar’a) 105 2.5.2. Kleptomani 109 2.5.3. Piromani 110 3. AKIL HASTALIĞI KAPSAMINDA OLUP OLMADIĞI TARTIŞMALI OLAN DURUMLAR 111 3.1. İhtiras 111 3.2. Tahrik 112 3.3. Taammüd 112 3.4. Canavarca His 113 3.5. Antisosyal Kişilik Bozukluğu (Psikopati) 114 3.6. Hipnotik Telkinler 115 3.7. Uyurgezerlik 117 3.8. Yığın Psikolojisi 118 Üçüncü Bölüm CEZA VE CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA AKIL HASTALIKLARINA İLİŞKİN DÜZENLEMELER 1. AKIL HASTALARI HAKKINDA BİLİRKİŞİLİK 119 1.1. Bilirkişiliğe İlişkin Genel Bilgiler 119 1.2. Bilirkişi Nasıl Bir Ceza Muhakemesi Süjesidir? 121 1.3. Mahkemenin Bilirkişiye Başvurabileceği Durumlar 122 1.4. Bilirkişiye Başvurmanın Bir Zorunluluk Olup Olmadığı 124 1.5. Bilirkişi İncelemesinin Yürütülmesi 127 1.6. Gözlem Altına Alınma (CMK m. 74) 130 1.7. Bilirkişi Raporu ve Raporun İçeriği 137 1.8. Bilirkişi Raporunun Yetkili Merciye Sunulması 140 1.9. Duruşmada Bilirkişinin Dinlenmesi 140 1.10. Bilirkişi Görüşünün Hukuki Niteliği 141 2. AKIL HASTALARINA ÖZGÜ GÜVENLİK TEDBİRLERİ 145 2.1. Güvenlik Tedbiri Kavramına İlişkin Genel Bilgiler 145 2.2. Güvenlik Tedbirlerinin Hukuki Niteliği 146 2.3. Güvenlik Tedbirlerinin Çeşitleri 147 2.4. Akıl Hastalarına Özgü Güvenlik Tedbirleri 148 2.4.1. Tedavi Tedbiri ve Yüksek Güvenlikli Sağlık Kurumu Kavramı 150 2.4.2. Yüksek Güvenlikli Sağlık Kurumuna Yatırılan Akıl Hastası Suçlunun Serbest Bırakılması 154 2.4.3. Serbest Bırakılan Akıl Hastası Suçlu Hakkına Tıbbi Kontrol ve Takip Gerekip Gerekmediği 158 2.4.4. Tıbbi Kontrol ve Takibin Şekli 158 2.4.5. Yeniden Tedbir Uygulanması 159 2.4.6. Ceza Yeteneğini Azalmış Olan Akıl Hastalarının Mahkûm Oldukları Cezalarının Kısmen veya Tamamen Güvenlik Tedbiri Olarak Uygulanabilmesi 159 2.4.7. Suç İşleyen Alkol ya da Uyuşturucu Madde Bağımlısı Kişiler Hakkında Uygulanacak Tedbir 161 3. AKIL HASTASI SUÇLULARIN YARGILANMASI 161 3.1. Ceza Muhakemesi / Güvenlik Tedbiri Muhakemesi Ayrımı 161 3.2. Akıl Hastası Sanığın Yargılanması ve Hakkında Verilecek Hüküm 163 Dördüncü Bölüm SUÇ İŞLEMEMİŞ OLAN AKIL HASTALARI HAKKINDA UYGULANABİLECEK ÖNLEMLER 1.1. Genel Olarak 169 1.2. Kalıtımsal Olarak Geçen Akıl Hastalıkları ile Mücadele: Tedavi, Kısırlaştırma ve Hadım Etme, Evlenme Yasağı 170 1.2.1. Tedavi 170 1.2.2. Kısırlaştırma ve Hadım Etme 174 1.2.3. Evlenme Yasağı 175 Sonuç 179 Kaynakça 183 Kavramlar Dizini 189 |