|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 5
Kısaltmalar Listesi 13
Giriş 15
Birinci Bölüm
TÜRK İŞ HUKUKUNDA
İŞÇİNİN REKABET YASAĞI
A. REKABET YASAĞI KAVRAMI 19
1. Rekabet 19
2. Rekabet Avantajı 19
3. Rekabet Yasağı 21
4. Haksız Rekabet 21
5. Rekabetin Korunması 22
B. ÇEŞİTLİ HUKUKİ İLİŞKİLERDEN DOĞAN REKABET YASAĞI HALLERİ 23
1. Bağımsız Tacir Yardımcılarının Rekabet Yasağı 23
2. Bağlı Tacir Yardımcılarının Rekabet Yasağı 26
3. Adi Şirket Ortağının Rekabet Etmeme Yükümlülüğü 28
4. Kolektif Şirket Ortaklarının Sır Saklama ve Rekabet Etmeme Yükümlülüğü 29
5. Komandit Şirket Ortaklarının Sır Saklama ve Rekabet Etmeme Yükümlülüğü 30
6. Limited Şirket Ortak ve Müdürlerinin Rekabet Yasağı 30
7. Anonim Şirketlerde Rekabet Yasağı 32
a. Anonim Şirket Ortağı 33
b. Anonim Şirket Denetçileri 34
c. Anonim Şirket YK Üyeleri 34
C. İŞÇİ VE İŞVEREN ARASINDAKİ REKABET YASAĞI 36
1. İş Hukuku ile İlgili Mevzuatta İşçinin Rekabet Yasağı 36
2. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda Rekabet Yasağı 38
3. Diğer Hukuk Sistemlerinin Düzenlemeleri 39
D. İŞÇİNİN REKABET YASAĞININ AMACI 43
1. Genel Olarak 43
2. Müşteri Çevresi (Sermayesi) 45
3. Üretim Sırları 45
4. İşverenin Yaptığı İşler 48
E. İŞÇİNİN REKABET YASAĞI İLE SINIRLANAN HAK VE ÖZGÜRLÜKLER 48
1. Çalışma Hak ve Özgürlüğü 49
2. Sözleşme Özgürlüğü 52
3. Teşebbüs Kurma Özgürlüğü 52
4. Rekabet Yasağının İşçinin Ekonomik Özgürlüklerine Etkisi 53
F. İŞÇİNİN REKABET YASAĞININ HUKUKİ NİTELİĞİ 55
1. İş Sözleşmesinin Devamı Sırasında Rekabet Yasağının Hukuki Niteliği 56
a. İşçinin Hizmet Sözleşmesinden Doğan Sadakat Borcu 58
b. İşçinin Sözleşmenin Devamı Sırasında Rekabet Etmeme Yan Yükümlülüğünün Hukuki Dayanağı 59
2. İşçinin Sözleşme Sonrası Rekabet Yasağının Hukuki Niteliği 60
a. Borçlandırıcı İşlem Olması 61
b. İş Sözleşmesine Bağlı (Fer'i) Bir Taahhüt Olması 62
c. İvazsız (Karşılıksız) Kararlaştırılabilmesi 67
G. İŞÇİNİN REKABET YASAĞININ ANLAMI 70
H. İŞÇİNİN REKABET YASAĞININ BENZER KURUM VE KAVRAMLARLA İLİŞKİSİ 72
1. Entelektüel Sermaye ve İşçinin Rekabet Yasağı 72
a. Genel Olarak 72
b. Ticaret Unvanı ve İşletme Adına Sağlanan Koruma 73
c. Fikri Mülkiyet Haklarına Sağlanan Koruma 74
d. Sınai Haklara Sağlanan Koruma 77
i. Marka Sahibine Sağlanan Koruma 78
ii. Tasarım Sahibine Sağlanan Koruma 79
iii. Patent Sahibine Sağlanan Koruma 79
e. İşçinin Rekabet Yasağının İkame ve Tamamlayıcı Niteliği 80
2. Haksız Rekabetin Önlenmesi ve İşçinin Rekabet Yasağı 80
a. Haksız Rekabetin Koşulları 80
b. Entelektüel Sermayeye Yönelik Haksız Rekabet Eylemleri 81
c. Haksız Rekabete İlişkin Hukuk Davaları 82
i. Haksız Rekabetin Sonlandırılması (Ref’i) 83
ii. Haksız Rekabetin Tespiti 83
iii. Haksız Rekabetin Önlenmesi (Men’i) 84
iv. Tazminat Davası 84
d. Haksız Rekabet Suçları 85
i. TTK’de Düzenlenen Suçlar 85
ii. Ticari Sırların İfşası Suçu 86
e. İşçinin Rekabet Yasağının Tamamlayıcı Niteliği 86
3. Rekabetin Korunması Hukuku ve İşçinin Rekabet Yasağı 88
İkinci Bölüm
İŞÇİNİN SÖZLEŞME İÇİ REKABET ETMEME YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN UYGULAMASI
A. REKABET YASAĞINA AYKIRI DAVRANIŞIN İŞÇİNİN FESHE BAĞLI TAZMİNAT ALACAKLARINA ETKİSİ 91
1. Dürüstlük Kuralı ve Sadakat Borcu Ekseninde İşverenin Haklı Fesih Yetkisi 91
2. Yasağa Aykırı Davranışın İspat Yükü 93
3. Menfaat İlişkisi Kurma veya Kazanç Sağlama Amacı 93
4. Akdin Yürürlükte Olduğu Dönemde Gerçekleşme 95
5. Hazırlık Faaliyeti Seviyesini Aşma 96
B. SÖZLEŞMENİN DEVAMI SIRASINDAKİ REKABET YASAĞINA BAĞLANAN CEZA KOŞULUNUN GEÇERLİLİĞİ 99
1. Sadece İşçi Aleyhine Ceza Koşulu Öngörülmemesi 99
a. İşverence Üstlenilen Sorumluluk Tutarının Aşılmaması 101
b. İşverence Karşı Edim Üstlenilmeyen Hallerden Sorumlu Tutulamama 102
2. Rekabet Yasağına Aykırı Davranışın Aynı Zamanda Fesih Sebebi Teşkil Etmesinin Ceza Koşulunun Geçerliliğine Etkisi 107
a. Fesih Hakkının Ortadan Kaldırılması Sonucunu Doğuran Cezai Şartlar 107
b. Haklı Nedenle Fesih ve Cezai Şartın Kümülatif Uygulanabilirliği 108
C. İŞÇİNİN SÖZLEŞMENİN DEVAMI SIRASINDAKİ REKABET YASAĞINA AYKIRI DAVRANIŞI NEDENİ İLE İŞVERENİN UĞRADIĞI ZARARLARDAN SORUMLU TUTULABİLME KOŞULLARI 111
1. Genel Olarak 111
2. Hukuka Aykırılık 112
3. Kusur 113
a. İşçinin Sorumluluk Ehliyeti 113
b. Rekabet Yasağına Aykırı Davranışta Kusurun Derecesi 114
4. İlliyet Bağı 115
5. Zarar 116
D. SÖZLEŞMENİN DEVAMI SIRASINDAKİ REKABET YASAĞINA AYKIRILIK SEBEBİNE DAYALI DAVALARDA GÖREV VE YETKİ 118
E. SÖZLEŞMENİN DEVAMI SIRASINDAKİ REKABET YASAĞINA AYKIRILIK NEDENİYLE RAKİP İŞLETMENİN SORUMLULUĞU 120
Üçüncü Bölüm
SÖZLEŞME SONRASI REKABET YASAĞININ
GEÇERLİLİK KOŞULLARI
A. REKABETE GİRİŞMEME TAAHHÜDÜNÜN ZORUNLU UNSURLARI 123
1. Genel Olarak 123
2. Fiil Ehliyetinin Taahhüt Anında Mevcut Olması 125
a. Fiil Ehliyetinin Sonradan Kazanılması 126
b. Kendisine Yasal Danışman Atanmış İşçinin Taahhüdü 126
c. Sendikalar Tarafından Yapılmış Taahhütler 128
3. Taahhüt Eden Tarafın İşçi Sıfatını Taşıması 129
a. İş – İş Sözleşmesi Kavramı 129
b. Geçersiz Bir İş Sözleşmesi Kapsamında Verilmiş Taahhütler 132
c. Rehabilite Edilenler, Çıraklar ve Stajyerlerin Taahhütleri 133
d. Aralıklı (Fasılalı) Çalışmalar Kapsamında Verilmiş Taahhütler 135
e. İşyerinin Devri Halinde Verilmiş Taahhütlerin Geçerliliği 136
f. İş Sözleşmesinin Rızai Devri Halinde Verilmiş Taahhütler 138
4. Yazılı Şekilde Üstlenme 140
a. İbra Sözleşmelerinde Yer Alan Taahhütlerin Geçerliliği 142
b. İkale Sözleşmelerinde Yer Alan Taahhütlerin Geçerliliği 144
B. İŞÇİ İLE RAKİP İŞLETME ARASINDA MENFAAT İLİŞKİSİNİN TESPİTİ SORUNU 145
1. Açık Menfaat İlişkisi 146
2. Örtülü Menfaat İlişkisi 146
C. İŞVERENİN ÖNEMLİ BİR ZARARA UĞRAMA İHTİMALİNİN TESPİTİ 148
1. Genel Olarak 148
2. Bilginin Hizmet İlişkisinden Kaynaklanması 150
3. Bilginin Rakip İşletme Lehine Kullanılması İhtimali 152
4. Önemli Zarar 155
D. SÖZLEŞME SONRASI REKABET YASAĞINA HÂKİM MÜDAHALESİ 158
1. İşçinin Ekonomik Geleceğinin Tehlikeye Düşürülmemesi 158
2. İşverenin Üstlenmiş Olabileceği Karşı Edim Ölçütü 161
3. Sınırlandırmanın Kapsamı Yönünden 163
a. Genel Olarak 163
b. Yer Bakımından Sınırlandırma 164
c. Konu Bakımından Sınırlandırma 166
4. Sınırlandırmanın Süresi Yönünden 170
5. Rekabet Yasağı Taahhüdüne Hâkim Müdahalesinin Sonuçları 173
E. SÖZLEŞME SONRASI REKABET YASAĞINA BAĞLANAN CEZA KOŞULU 174
1. Geçerli Bir Rekabet Yasağı Taahhüdüne Bağlı Bulunma Zorunluluğu 175
2. Karşılıklı Olma Kuralının Sözleşme Sonrası Rekabet Yasağına Bağlanan Ceza Koşulunun Geçerliliğine Etkisi 176
3. Fahiş Cezada İndirime Gidilmesi 178
F. SÖZLEŞME SONRASI REKABET YASAĞINA AYKIRI DAVRANIŞ VE RAKİP İŞLETMENİN SORUMLULUĞU 180
1. Rekabet Yasağı Taahhüdünün Nispi Borç Niteliği 181
2. İş Kanunu’nun 23. Maddesinden Kaynaklanan Müteselsil Sorumluluk 181
3. Haksız Rekabet Hükümlerinden Kaynaklanan Müteselsil Sorumluluk 182
Dördüncü Bölüm
SÖZLEŞME SONRASI
REKABET YASAĞININ UYGULAMASI
A. REKABET YASAĞINA AYKIRI DAVRANIŞA SON VERİLMESİ 183
1. Rekabet Yasağının Önleme Talebine Uygun Bulunmayışı 183
2. Sona Erdirme Talebinin Niteliği 184
3. Sona Erdirme Talebinin Konusu 185
4. Yazılı Şekilde Kararlaştırılma Koşulu 186
5. Aynen İfa Talebinin Dürüstlük Kuralına Uygun Bulunması Koşulu 187
6. İşverence İhtiyati Tedbir Talebinde Bulunulması 190
7. Sona Erdirme Yükümlülüğünün Ortadan Kalkması 192
B. İŞÇİNİN SÖZLEŞME SONRASI REKABET YASAĞINA AYKIRI DAVRANIŞINDAN KAYNAKLANAN ZARARLARIN GİDERİLMESİ 194
1. Hukuka Aykırılık 194
2. Kusur 196
3. İlliyet Bağı 199
4. Zarar 201
C. SÖZLEŞME SONRASI REKABET YASAĞININ SONA ERMESİ 202
1. Genel Olarak 202
2. İşverenin Haklı Menfaatinin Sona Ermesi 203
3. İş Sözleşmesinin Sona Erme Sebebinin Sözleşme Sonrası Rekabet Etmeme Taahhüdüne Etkisi 204
D. İŞVERENCE ÜSTLENİLMİŞ KARŞI EDİM 208
1. Genel Olarak 208
2. Rekabet Yasağının İşverenin Korunması Gereken Bir Menfaatinin Kalmaması Nedeniyle Sona Ermesi Hali 210
3. Rekabet Yasağının Fesih ve Feragat Yoluyla Sona Ermesi Hali 211
4. İşçinin Rekabet Yasağına Aykırı Davranışının Karşı Edim Yükümlülüğüne Etkisi 216
E. SÖZLEŞME SONRASI REKABET YASAĞINDAN KAYNAKLANAN HUKUKİ UYUŞMAZLIKLARDA GÖREVLİ MAHKEME 217
1. Mutlak Ticari Dava Kuralının İş Mahkemelerinin Görevine Etkisi 217
2. Aynı Zamanda Haksız Rekabet İddiasında Bulunulması 221
Sonuç 223
Kaynakça 235
Kavram Dizini 265 |