|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖN SÖZ VE TEŞEKKÜR 5
İÇİNDEKİLER 7
KISALTMALAR 17
GİRİŞ 21
BİRİNCİ BÖLÜM
HÜKÜMSÜZLÜK TEORİLERİNE VE TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNE DAİR TEMEL ESASLAR
§ 1. HÜKÜMSÜZLÜK KAVRAMI VE TÜRLERİ 25
I. HÜKÜMSÜZLÜK KAVRAMI 25
II. HÜKÜMSÜZLÜK TÜRLERİ 28
A. Klasik Hükümsüzlük Teorisine Göre Hükümsüzlük Türleri 29
1. Yokluk 29
2. Kesin Hükümsüzlük 33
a. Kavram ve Özellikleri 33
b. Hüküm ve Sonuçları 37
c. Kesin Hükümsüzlüğün Düzeltilmesi 40
aa. Onaylama (Tasdik) Sözleşmesi ile Düzeltme 40
bb. Dürüstlük Kuralı ile Düzeltme 40
cc. Kesin Hükümsüz İşlemin Tahvili (Çevirme–
Dönüştürme) 41
d. Kesin Hükümsüzlük Türleri 43
aa. Tam Kesin Hükümsüzlük 43
bb. Kısmi Kesin Hükümsüzlük 44
aaa. Kısmi Kesin Hükümsüzlük Kavramı ve Özellikleri 44
bbb. Kısmi Kesin Hükümsüzlüğün Koşulları 46
ccc. Kısmi Kesin Hükümsüzlüğün Türleri 50
aaaa. Basit Kısmi Kesin Hükümsüzlük 50
bbbb. Değiştirilmiş Kısmi Kesin Hükümsüzlük 51
cccc. Geçerliliği Koruyucu İndirgeme 53
dddd. Genişletilmiş Kısmi Kesin Hükümsüzlük 54
3. İptal Edilebilirlik 55
a. Kavram 55
b. İptal Hakkının Hukuki Niteliği 57
c. Hüküm ve Sonuçları 58
d. Tam İptal–Kısmi İptal Ayrımı 60
e. Kesin Hükümsüzlük ve İptal Edilebilirlik Nedenlerinin
Birlikte Bulunması Durumu 62
B. Modern Hükümsüzlük Teorisine Göre Hükümsüzlük Türleri 63
1. Eksiklik 63
2. Nisbi Hükümsüzlük 64
3. Esnek Hükümsüzlük 66
§ 2. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNE DAİR TEMEL ESASLAR 68
I. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ HAKKI 68
A. Genel Olarak 68
B. Toplu Sözleşme Hakkını Güvence Altına Alan Uluslararası
Düzenlemeler 70
1. Genel Olarak 70
2. Birleşmiş Milletler Belgeleri 72
3. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Sözleşmeleri 74
4. Avrupa Konseyi Sözleşmeleri 76
a. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesi İçtihatları 76
b. Avrupa Sosyal Şartı 81
5. Avrupa Birliği Belgeleri 82
II. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ ÖZERKLİĞİ 83
III. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE TÜRLERİ 85
A. Toplu İş Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 85
B. Toplu İş Sözleşmesinin Düzeyi ve Türleri 86
1. Toplu İş Sözleşmesinin Düzeyi 86
2. Toplu İş Sözleşmesinin Türleri 88
a. İşyeri Toplu İş Sözleşmesi 88
b. Grup Toplu İş Sözleşmesi 88
c. İşletme Toplu İş Sözleşmesi 89
3. Çerçeve Sözleşmenin Toplu İş Sözleşmesi Niteliğinde Olup
Olmadığı 90
IV. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN İÇERİĞİ 90
A. Genel Olarak 90
B. Toplu İş Sözleşmesinin Normatif Hükümleri 93
1. İş Sözleşmesinin Yapılmasına İlişkin Hükümler 94
2. İş Sözleşmesinin İçeriğine İlişkin Hükümler 97
a. Doğrudan Doğruya İş Sözleşmesi ile İlgili Hükümler 98
b. İşyeri Çalışma Düzenine İlişkin Hükümler 100
3. İş Sözleşmesinin Sona Ermesine İlişkin Hükümler 101
C. Toplu İş Sözleşmesinin Borç Doğurucu Hükümleri 101
1. Taraflara Karşılıklı Hak ve Borç Yükleyen Hükümler 102
2. Toplu İş Sözleşmesinin Uygulanması, Denetimi ve
Uyuşmazlıkların Çözümüne İlişkin Hükümler 103
İKİNCİ BÖLÜM
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN KESİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ
§ 3. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN TAM KESİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ 105
I. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN TAM KESİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE SEBEP
OLAN HALLER 106
A. Ehliyetsizlik 106
1. Ehliyet kavramı 106
2. İşveren Tarafın Ehliyeti 107
a. Genel Olarak 107
b. Özel Durum: 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun m. 62/1–e
Hükmü Uyarınca İhale Yoluyla İş Alan Alt İşverenin
Yetkilendirdiği Kamu İşveren Sendikalarının Ehliyeti 113
3. İşçi Tarafın Ehliyeti 118
a. Genel Olarak 118
b. İşyerinin Girdiği İşkolu Tespiti 122
aa. İşkolunun Kapsamı 122
bb. İşyerinin Tescili Aşamasında İşkolunun Belirlenmesi 126
cc. Tespit İşlemi ve Tespite Karşı Dava Açılması 130
4. Ehliyetsizlik Halleri 133
a. Genel Olarak 133
b. Toplu İş Sözleşmesi Yapılması Sırasında veya Sonrasında
Ehliyetin Kaybı 140
aa. İşverenin Değişmesi 140
bb. İşverenin Bir İşveren Sendikasına Üye Olması 140
cc. Sendikanın Tüzel Kişiliğini Kaybetmesi 140
dd. Katılma veya Birleşme 141
ee. Sendikanın Faaliyet Gösterdiği İşkolunun Değişmesi 142
c. İşyerinin Dahil Bulunduğu İşkolunun Sonradan Değişmesi 143
B. Şekil Şartına Aykırılık 144
C. Normatif Kısmın Bulunmaması 147
D. Teklik Prensibine Aykırılık 148
E. Kanunda Öngörülen Kapsam ve Düzeye Aykırılık 149
F. Yüksek Hakem Kurulunun Yetkilerini Aşarak Toplu İş Sözleşmesi
Yapması 153
1. Yüksek Hakem Kuruluna Başvuru Koşulları 153
2. Koşulları Taşımayan Başvurunun Yüksek Hakem Kurulunca
Karara Bağlanmasının Yaptırımı 155
G. Muvazaanın Kesin Hükümsüzlük Sebebi Olup Olmadığının
Değerlendirilmesi 162
II. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN TAM KESİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜNÜN HÜKÜM
VE SONUÇLARI 166
A. Genel Olarak 166
B. Kesin Hükümsüz Toplu İş Sözleşmesinin Bir Süre Uygulanmış
Olması 169
C. Kesin Hükümsüzlüğün Düzeltilip Düzeltilemeyeceği Meselesi 171
1. Onaylama Sözleşmesi ile Düzeltilmesi 172
2. Dürüstlük Kuralı ile Düzeltilmesi 175
3. Toplu İş Sözleşmesinin Tahvilinin Mümkün Olup Olmadığı 177
§ 4. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN BAZI HÜKÜMLERİNİN KESİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ:
KISMİ KESİN HÜKÜMSÜZLÜK 179
I. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN KISMİ KESİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE SEBEP
OLAN HÜKÜMLER 179
A. Toplu İş Sözleşmesi Özerkliğinin Anayasadan Kaynaklanan
Sınırlarına Aykırı Hükümler 180
B. Toplu İş Sözleşmesi Özerkliğinin Yasal Sınırlarına Aykırı Hükümler 182
1. 6098 sayılı TBK m. 27 Hükmünden Kaynaklanan Sınırlara Aykırı
Hükümler 182
a. Kanunun Emredici Düzenlemelerine Aykırı Hükümler 183
b. Ahlaka Aykırı Hükümler 187
c. Kamu Düzenine Aykırı Hükümler 188
d. Kişilik Haklarına Aykırı Hükümler 189
e. Konusu İmkânsız Hükümler 191
2. Toplu İş Sözleşmeleri İçin Öngörülen Süre Sınırına Aykırı
Hükümler 192
C. Kapsam Dışı Personel Uygulamasının Anayasaya ve 6356 sayılı
Kanuna Aykırı Olup Olmadığının Değerlendirilmesi 194
D. İşletmeyi Oluşturan İşyerlerinden Bazılarının İşletme Toplu İş
Sözleşmesinin Kapsamı Dışında Bırakılmasına Dair Uygulamanın
Geçerliliğinin Değerlendirilmesi 202
E. Toplu İş Sözleşmelerinde Karşılaşılan ve Özellik Arz Eden Bazı
Hükümlerin Hükümsüz Olup Olmadığının Değerlendirilmesi 203
1. Tahkim Şartı Öngören Hükümler 203
2. Rıza Hükümleri 205
3. Kapalı İşyeri (Closed Shop) ve Sendikalı İşyeri (Union Shop)
Şartı Öngören Hükümler 207
4. Farklılaştırma Hükümleri 208
5. Toplu İş Sözleşmesinden Yararlanma Koşulları Gerçekleşmeyen
İşçiye Sözleşmede Öngörülenin Üzerinde Haklar Sağlanmasına
Dair Hükümler 209
6. İşverenin Fesih Hakkını Sınırlayan Hükümler 214
a. Disiplin Kuruluna Dair Hükümler 215
b. Fesih Bildirim Sürelerine Dair Hükümler 217
c. Kanunda Öngörülenden Farklı Haklı Fesih Nedenleri
Öngören Hükümler 219
d. Ceza Koşulu Öngören Hükümler 221
II. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN KISMİ KESİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜNÜN HÜKÜM
VE SONUÇLARI 225
A. Genel Olarak 225
B. Kısmi Kesin Hükümsüzlük Türlerinin Toplu İş Sözleşmelerinde
Uygulanması 227
C. Kısmi Kesin Hükümsüzlüğün Tam Kesin Hükümsüzlüğe Dönüşmesi 229
§ 5 . KESİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜN TESPİTİ DAVASI 231
I. DAVANIN KONUSU 231
II. DAVANIN AÇILMASINDA HUKUKİ YARARIN BULUNUP BULUNMADIĞI 235
III. ARABULUCULUĞUN DAVA ŞARTI OLUP OLMADIĞI 236
IV. DAVANIN TARAFLARI 236
V. GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME 238
VI. SÜRESİ 240
VII. İSPAT 240
VIII. MAHKEMECE VERİLECEK KARAR VE KARARIN ETKİSİ 241
IX. KANUN YOLU 245
X. GEÇİCİ HUKUKİ KORUMA TEDBİRİ 245
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMSÜZ KILINMASI: İPTAL EDİLEBİLİRLİK
§ 6. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN İPTAL EDİLEBİLİRLİK HALLERİ 249
I. GENEL OLARAK 249
II. GENEL HÜKÜMLER UYARINCA İPTAL EDİLEBİLİRLİK 251
A. Yanılma (Hata) Nedeniyle İptal 252
B. Aldatma (Hile) Nedeniyle İptal 254
C. Korkutma (Tehdit) Nedeniyle İptal 254
D. Aşırı Yararlanma (Gabin) Nedeniyle İptal 256
III. 6356 SAYILI KANUN m. 45 UYARINCA İPTAL EDİLEBİLİRLİK 257
A. Yetki Kavramı 258
B. İşveren Tarafın Yetkisi 259
C. İşçi Tarafın Yetkisi 260
1. Genel Olarak 260
2. Yetki Koşulları 262
a. İşkolunda Yüzde Bir Üyeye Sahip Olma Koşulu 262
aa. İşyerinin Girdiği İşkolunun Tespiti 266
bb. Yüzde Bir Üye Koşulunun Tespiti 266
b. İşyerinde Belirli Sayıda Üyeye Sahip Olma 270
aa. İşyeri Toplu İş Sözleşmeleri Açısından 271
bb. İşletme Toplu İş Sözleşmeleri Açısından 274
cc. Grup Toplu İş Sözleşmeleri Açısından 275
c. Çoğunluğun Tespitinde Göz Önüne Alınacak Esaslar 276
aa. Çoğunluk Hesabına Dahil Edilecekler 276
bb. Çoğunluk Hesabına Dahil Edilmeyecekler 282
D. Yetkinin Tespiti ve Yetki Tespitine İtiraz 287
1. Başvuru 287
a. Başvuru Hakkı Bulunanlar 287
b. Başvuru Zamanı 288
c. Başvuru Usulü 289
2. Yetkinin Tespiti ve Bildirimi 290
a. Bakanlık Tarafından Başvurunun İncelenmesi 290
b. Bakanlığın Bildirimi 294
aa. Olumsuz Tespit Bildirimi 294
bb. Olumlu Tespit Bildirimi 295
3. Yetki Tespitine İtiraz 296
a. İtiraz Hakkına Sahip Olanlar ve Davanın Tarafları 296
b. İtirazın Süresi ve Usulü 299
c. Görevli ve Yetkili Mahkeme 302
d. İtirazın Konusu 303
aa. Genel Olarak 303
bb. İşkoluna İlişkin İtiraz 304
cc. İşletme Niteliğine İlişkin İtiraz 306
dd. İşkolu İstatiklerine İlişkin İtiraz 308
e. İtirazın İncelenmesi 308
f. İspat 313
g. İtirazın Etkisi ve Sonucu 314
4. Yetki Belgesi 315
E. Yetki Belgesi Bulunmaksızın Yapılan Toplu İş Sözleşmesinin
Hükümsüzlüğü 317
1. Yasal Düzenleme 317
2. Hükümsüzlüğün Türü 319
3. Şartları 321
a. Geçerli Bir Toplu İş Sözleşmesi Bulunması 321
b. Yetki Belgesinin Bulunmaması 322
aa. Genel Olarak 322
bb. Yetki Belgesinin Hiç Düzenlenmemiş Olması 322
cc. Yetki Belgesinin Hükümden Düşmesi 323
aaa. Usule Uygun Şekilde Toplu Görüşme Çağrısının
Yapılmaması 324
bbb. Çağrı Yapan Tarafın İlk Toplantıya Gelmemesi
veya Toplu Görüşmeye Başlamaması ile Görevli
Makama Bildirim Yapılmaması 328
ccc. Yasal Süresi İçinde Grev Kararı Alınamamış veya
Grevin Uygulanma Tarihinin İşverene
Bildirilememiş Olması 329
ddd. Usulünce Alınan Grev Kararının Süresinde
Uygulamaya Konulamaması 330
eee. Grev Oylamasının Olumsuz Sonuçlanması
Durumunda Yasal Süresi İçerisinde Anlaşma
Sağlanamaması veya Yüksek Hakem Kuruluna
Başvurulmaması 330
fff. Grev ve Lokavt Yasağı Olan Durumlarda Yasal
Sürede Yüksek Hakem Kuruluna Başvurulmaması 331
ggg. Grevin Ertelenmesi Halinde Erteleme Süresi
İçinde Anlaşılmamasına Rağmen Yüksek Hakem
Kuruluna Başvurulmaması 334
hhh. İşçi Sendikasının Kapatılması, Feshedilmesi veya
İnfisah Edilmesi 335
ııı. Grevin Mahkeme Kararı ile Sona Erdirilmesi 336
c. Taraflardan Birinin veya İkisinin Yetki Şartlarını
Taşımaması 338
d. Yasal Süresi İçinde Dava Açılması 340
§ 7. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN İPTALİ DAVASI 341
I. GENEL HÜKÜMLER UYARINCA AÇILACAK DAVA 341
A. Davanın Niteliği ve Konusu 341
B. Arabulucuğun Dava Şartı Olup Olmadığı 343
C. Davanın Tarafları 343
D. Görevli ve Yetkili Mahkeme 344
E. Süresi 344
F. İspat 345
G. Mahkemece Verilecek Karar ve Kararın Etkisi 346
H. Kanun Yolu 347
I. Geçici Hukuki Koruma Tedbiri 348
II. 6356 SAYILI KANUN M. 45 HÜKMÜ UYARINCA İPTAL DAVASI 349
A. Davanın Niteliği ve Konusu 349
B. Davanın Tarafları 351
C. Görevli ve Yetkili Mahkeme 352
D. Arabulucuğun Dava Şartı Olup Olmadığı 352
E. Dava Şartı Olarak Bakanlığın Durum Tespiti 353
F. Süresi 354
G. İspat 355
H. Mahkemece Verilecek Karar ve Kararın Etkisi 357
I. Kanun Yolu 359
J. Geçici Hukuki Koruma Tedbiri 360
§ 8. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN İPTAL EDİLMESİNİN HÜKÜM VE SONUÇLARI 362
I. GENEL OLARAK 362
II. İŞVERENİN YETKİSİZLİĞİ BİLMEMESİ DURUMU 363
III. KESİN HÜKÜMSÜZLÜK VE İPTAL EDİLEBİLİRLİK NEDENLERİNİN BİRLİKTE
BULUNMASI DURUMU 364
SONUÇ 367
KAYNAKÇA 373 |