|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 5
Kısaltmalar 15
Birinci Bölüm
VATANDAŞLIK VE YABANCILAR HUKUKUNA İLİŞKİN
TEMEL KAVRAMLAR
I. GENEL AÇIKLAMA 19
II. VATANDAŞLIK KAVRAMI VE ÖZELLİKLERİ 20
A. Vatandaşlık Kavramının Tanımı ve Tarihçesi 20
B. Vatandaşlık Bakımından Yer Alan Ayrımlar 24
1. Liberal ve Cumhuriyetçi Vatandaşlık 25
2. Ulusal ve Ulusötesi Vatandaşlık 26
3. Sınırlı ve Evrensel Vatandaşlık 27
C. Özel Bir Vatandaşlık Uygulaması Olarak Embriyonik Vatandaşlık 28
III. VATANDAŞ VE YABANCI AYRIMININ SEBEPLERİ VE SONUÇLARI 30
A. Vatandaşlığın Bir Sonucu Olarak Yabancılar 30
B. Vatandaşlık Bağı ve Devletin Sağlama Yükümlülüğü 30
C. Sağlama Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesi ve Sığınma Hakkı 32
D. Yabancılık Statüsünün Yarattığı Sonuçlar 36
1. Haklara ve Hizmetlere Erişim 36
2. Diplomatik Koruma 41
3. Sınır Dışı Edilebilme 50
IV. YABANCILARIN TÜRLERİ VE ÖZELLİKLERİ 54
A. Göçmenler 54
B. Vatandaşlıktan Çıkanlar 58
C. Vatansız Kişiler 59
D. Sığınmacılar 61
1. Uluslararası Koruma Kapsamındaki Sığınmacılar 62
2. Tamamlayıcı Koruma Kapsamındaki Sığınmacılar 69
a. Geçici Koruma Kapsamındaki Sığınmacılar 70
b. İkincil Koruma Kapsamındaki Sığınmacılar 75
3. İnsan Ticareti Kapsamındaki Sığınmacılar 78
E. Ara Bir Sınıflandırma Olarak İkamet İznine Sahip Yabancılar 84
V. GENEL DEĞERLENDİRME 85
İkinci Bölüm
ANA HATLARIYLA SINIR DIŞI UYGULAMASI
I. GENEL AÇIKLAMA 87
II. SINIR DIŞI UYGULAMASININ GENEL ÖZELLİKLERİ VE BENZER KAVRAMLARDAN FARKLARI 88
A. Sınır Dışı Uygulamasının Özellikleri 88
1. Sınır Dışı Uygulamasının Tek Taraflı ve Tek Yanlı Olması 92
2. Sınır Dışı Uygulamasının Yabancılara Yönelik Olması 94
3. Sınır Dışı Uygulamasının Devletlere Ait Bir Yetki Olması 96
B. Sınır Dışı Uygulamasının Görünümleri 99
1. Hükümet Tasarrufu ve Egemenlik Hakkının Bir Görünümü Olarak Sınır Dışı 100
2. İdari Bir İşlem Olarak Sınır Dışı Kararı 102
a. Yetki 103
b. Şekil 104
c. Sebep 105
d. Konu 108
e. Amaç 111
3. Bir Yargı Kararı Olarak Sınır Dışı 111
4. Bir Güvenlik Tedbiri Olarak Sınır Dışı 115
C. Sınır Dışı Kavramının Benzer Kavramlarla Karşılaştırılması 116
1. Sınır Dışı ve Geri Çevirme 117
2. Sınır Dışı ve Suçluların İadesi 119
3. Sınır Dışı, Gönüllü Geri Dönüş, Gönüllü Dönüş ve Terke Davet 120
D. Sınır Dışı Uygulamasına Hakim Genel İlkeler 122
1. Hakkaniyet ve Nesafet İlkesi 122
2. Hukukun Genel İlkelerine Uygunluk 124
3. Ayrımcılık Yasağı ve İnsani Muamele İlkesi 127
a. İnsani Muamele İlkesinin Kapsamı ve Ayrımcılık Yasağı 128
b. Sınır Dışı Kararlarının Alınması Sürecinde İnsani Muamele İlkesi ve Ayrımcılık Yasağı 131
c. Sınır Dışı İşlemlerinin İcrası Sürecinde İnsani Muamele İlkesi ve Ayrımcılık Yasağı 132
4. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Hukuku Kapsamında Yer Alan İlkeler 136
a. AİHS Sisteminin Genel Özellikleri 137
b. AİHS 5. Madde Kapsamında Özgürlük ve Güvenlik Hakkı 139
c. AİHS 6. Madde Kapsamında Adil Yargılanma Hakkı 142
d. AİHS 8. Madde Kapsamında Özel ve Aile Hayatının Korunması 144
e. AİHS Ek 4. No.lu Protokol Kapsamında Toplu Sınır Dışı Yasağı 149
f. AİHS Ek 7. No.lu Protokol Kapsamında Sınır Dışı Kararlarına Yönelik Usuli Güvenceler 153
III. KIRILGAN GRUPLAR VE SINIR DIŞI UYGULAMASI 158
A. Kırılgan Grup Kavramı ve Özellikleri 158
1. Bir Kavram Olarak Kırılgan Gruplar 159
2. Kırılgan Grupların Belirlenmesinde Ölçü Sorunu 161
3. Pozitif Ayrımcılık Kriterleri ve Kırılgan Gruplar 164
B. Kırılgan Grup Kriterlerinin Sınır Dışı Uygulaması Bakımından Sonuçları 165
1. Kırılgan Gruplar Bakımından Devletlerin Genel Yükümlülükleri 167
2. Sınır Dışı Amacıyla İdari Gözetim Bakımından Kırılgan Gruplar 169
IV. GERİ GÖNDERMEME VE SINIR DIŞI 172
A. Geri Göndermeme (Non–Refoulement) İlkesinin Ortaya Çıkış Süreci ve Genel Özellikleri 172
1. Geri Göndermeme İlkesinin Görünümleri 172
a. 1951 Cenevre Sözleşmesi Kapsamında Geri Göndermeme İlkesi 173
b. Diğer Uluslararası İnsan Hakları Belgeleri Kapsamında Geri Göndermeme İlkesi 177
c. AİHS Kapsamında Geri Göndermeme İlkesi 186
d. Geri Göndermeme İlkesine Yönelik Yaklaşımlar: Jus Cogens ve Uluslararası Teamül Hukuku 196
B. Geri Göndermeme İlkesinin İstisnaları 201
1. Bulunulan Ülkenin Güvenliği Açısından Tehlikeli Sayılma 201
2. Ciddi bir Suçtan Mahkûmiyet Dolayısıyla Toplum için Tehlikeli Sayılma 203
C. Suçluların İadesi Bakımından Geri Göndermeme İlkesinin Uygulanabilirliği 205
V. SINIR DIŞI KARARININ SONUÇLARI 208
A. Sınır Dışı Kararının Şahsi ve Mali Sonuçları 208
1. Sınır Dışı Edilen Kişinin İdari Gözetim Altında Bulundurulması 209
2. Ülke Topraklarından Çıkarılma 215
a. Terke Davet 215
b. Zorla Çıkarılma 217
3. Sınır Dışı Kararının Mali Sonuçları 219
4. Sınır Dışı Kararının Aile Hukuku Yönünden Sonuçları 220
B. Yeniden Dönme Hakkı ve Sınır Dışı Kararının Geri Alınması 222
1. Sınır Dışı Edilen Kişinin Yeniden Dönme Hakkı 223
2. Sınır Dışı Kararlarının Durdurulması ve Geri Alınması 227
VI. TÜRK HUKUKU BAKIMINDAN SINIR DIŞI UYGULAMASI 229
A. Sınır Dışı Sisteminin Kaynakları ve Aktörleri 229
1. Sınır Dışı Uygulamasının Hukuki Dayanakları 229
2. Sınır Dışı Sürecinde Rol Alan Aktörler 232
B. Sınır Dışı Sisteminin Gelişimi 233
1. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Öncesi Dönem 234
2. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Dönemi 235
C. Sınır Dışı Sürecinin Genel Görünümü 236
1. Yabancılar Bakımından Sınır Dışı Edilme Sebepleri 236
2. Sınır Dışı Kararının Alınması ve İtiraz Süreci 239
3. İdari Gözetim Uygulaması ve Alternatif Tedbirler 243
4. Sınır Dışı Edilemeyecek Yabancılar 245
5. Sınır Dışı Kararlarının İcrası ve Hukuki Sonuçları 247
VII. GENEL DEĞERLENDİRME 249
Üçüncü Bölüm
GÖNÜLLÜ GERİ DÖNÜŞ VE SINIR DIŞINA YÖNELİK ALTERNATİF YÖNTEMLER
I. GENEL AÇIKLAMA 251
II. GÖNÜLLÜ GERİ DÖNÜŞ SİSTEMİ VE GENEL ÖZELLİKLERİ 252
A. Gönüllü Geri Dönüş Sisteminin Amacı 252
B. Gönüllü Geri Dönüş Sisteminin Unsurları 255
1. Gönüllülük ve İş Birliği 256
2. Yabancının Onur ve Haklarına Saygı 257
3. Geri Göndermeme İlkesine Uygunluk 259
C. Gönüllü Geri Dönüş Uygulamasında Ortaya Çıkabilecek Durumlar 260
1. Ülke Korumasından Yeniden Yararlanma ve Gönüllü Geri Dönüş 261
2. Toplu Gönüllü Geri Dönüş Uygulamaları 264
3. Cebri Geri Dönüş Uygulamaları 265
4. Yargısal Denetim Süreci ve Usuli Güvenceler 270
5. Güvenli Alternatifler ve Gönüllü Geri Dönüş 272
D. Türk Hukukunda Gönüllü Geri Dönüş Uygulaması 275
1. Gönüllü Geri Dönüş, Geri Dönüş ve Aile Temelli Geri Dönüş Kavramları 275
2. Gönüllü Geri Dönüşün Şartları ve Sonuçları 278
3. Gönüllü Geri Dönüş Bakımından Unsurların Değerlendirilmesi 283
III. ALTERNATİF YÖNTEM UYGULAMALARI 287
A. Ana Hatlarıyla Alternatif Yöntemler 287
1. Alternatif Yöntemlerin Çıkış Sebepleri ve Türleri 289
a. Geri İtme (Pushback) 291
b. Sınırı Aşan Sınır Dışı ve Tampon Bölge Uygulamaları 298
c. Güvenli Üçüncü Ülke ve Menşe Ülke 302
2. Bir Alternatif Yöntem Olarak Geri Kabul Andlaşmaları 311
B. Türk Hukuku Bakımından Alternatif Yöntemler 315
1. 6458 Sayılı Kanun Bakımından Alternatif Yöntemler 315
2. Bir Alternatif Yöntem Olarak AB–Türkiye Geri Kabul Andlaşması ve “Güvenli Bölge” Uygulaması 318
3. Türkiye Bakımından Alternatif Yöntemlerin Geleceği 323
IV. GENEL DEĞERLENDİRME 325
Sonuç 327
Kaynakça 331
Kavram Dizini 377 |